برای بازگشت کودکان کار به چرخه زندگی عادی، قبل از هر چیز باید حمایت اجتماعی از خانواده‌های فقیر در اولویت قرار بگیرد نه پاک‌سازی خیابان‌ها از این کودکان.

کودکان کار سال‌هاست جزء جدایی‌ناپذیر خیابان‌های تهران و دیگر شهرهای بزرگ کشور هستند. به‌خصوص در فصل‌ تابستان، به همان میزان که بر شمار آن‌ها افزوده می‌شود، مسائل و حواشی‌شان نیز بیشتر در کانون توجه قرار می‌گیرد. سازمان بهزیستی از سال84 که آیین‌نامه ساماندهی کودکان کار خیابانی به تصویب رسید، رویکرد خود را بر جمع‎آوری و جذب این اقشار قرار داده‌ و همین موضوع صدای فعالان و نهادهای مردمی حامی حقوق کودکان را بلند کرده است. منتقدان به روش اجرای این طرح‌ها که گویا تا امسال قریب به 30بار اجرا شده، ایراد می‌گیرند و می‌گویند پدیده کودکان کار و خیابان به‌ذات آسیب‌ اجتماعی است که کنترل و کاهش آن با رویکردهای حذفی ممکن نیست. ناظران ایراد کار را در مناسبات نابرابر و فقرسازی می‌بینند که کودکان کار و خیابان، نخستین و شاید مهم‌ترین قربانیان آن هستند. کودکانی که اکثر آن‌ها از میان خانوارهای فقیر و حاشیه‌نشین و در اغلب اوقات به اجبار راهی خیابان‌ها می‌شوند، بازنمایی آن‌ها در ادبیات رسمی و جهت‌گیری‌های سیاست‌‌گذارانه، آسیب‌ز است. یعنی به کودکان کار به‌مثابه بحرانی دامن‌گیر نگریسته می‌شود که باید چهره شهر از آن‌ها پاک شود و با همین نگرش نیز همه ساله طرح جمع‌آوری و ساماندهی کودکان کار به‌صورت مقطعی اجرایی می‌شود بی‌آنکه به نتیجه رضایت‌بخشی ختم شود. امسال نیز طرح ساماندهی کودکان کار از 22خرداد ماه در تهران کلید خورد، اما میزان مخالفت‌ها با آن بیش از سنوات گذشته بوده است. به‌خصوص اینکه گزارش‌هایی درباره زندانی‌کردن و اسکان بیش از حد ظرفیت در برخی مراکز نگهداری کودکان کار و خیابان منتشر شد و همین کافی بود تا دامنه انتقادات به سازمان‌ها و نهادهای ذی‌ربط و یکی، دو نهاد مردم‌نهاد فعال در این طرح بالا بگیرد. نهادهای مدنی می‌گویند، طرح ساماندهی کودکان کار در عمل شکست خورده و توصیه می‌کنند برای حل مسئله باید رویکرد شبه‌امنیتی را کنار گذاشت و نگاه‌های نو مبتنی بر حمایت اجتماعی را جایگزین کرد. در هفته‌ای که گذشت، هفته‌نامه «آتیه‌نو» که رسانه تخصصی حوزه رفاه و تامین‌اجتماعی است، در ادامه سلسله نشست‌های تخصصی خود، پذیرای نمایندگانی از دولت، شهرداری و یکی از نهادهای مردم‌نهاد فعال در زمینه مسائل کودکان بود تا به واکاوی طرح ساماندهی کودکان کار از منظر حمایتی و رفاهی بپردازد. در این نشست دوساعته، لیلا توحیدنیا، معاون مدیرکل دفتر آسیب‌های اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و رضا جعفری، مدیرکل دفتر آسیب‌های اجتماعی سازمان بهزیستی، آرش نصراصفهانی، مدیرکل دفتر مطالعات اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران و فرشید یزدانی، مدیر انجمن دفاع از حقوق کودکان و کارشناس تامین‌اجتماعی، همگی اذعان کردند طرح‌ ساماندهی کودکان کار در جهت‌گیری‌ و اجرا، کاستی‌های فراوان دارد که به بازتولید کار کودکان منجر شده است. مدعوین نشست تاکید کردند تا دیر نشده باید از ظرفیت‌های نهادهای مردمی بهره گرفت و در مسیر حمایت‌های اجتماعی به‌خصوص پشتیبانی رفاهی از خانواده‌های این گروه‌ها پیش رفت. موضوعی که توحیدنیا اعلام کرد، وزارت رفاه در اصلاحیه جدیدی که بر آیین‌نامه ساماندهی زده، پیگیر آن است. در ادامه شرح کامل این نشست را در قالب چهار گفتار مستقل می‌خوانید.