نبود توان و اطلاعات مدیریتی متناسب با کارکردهای بخش تعاون، یکی از معضلات پیش روی این بخش در نظام اقتصادی ایران است که باید به فوریت برای اصلاح آن برنامهریزی کرد.
سادهترین تعریف از بخش تعاون این است که تشکلی شکل میگیرد و مجموعهای از افراد یا با تخصص یا با آوردن سرمایه، فعالیتی را در این قالب شروع میکنند که این امر میتواند در قالب تعاونی تولید، تعاونی مصرف یا تعاونی توزیع باشد یا حتی انواع تعاونیها که ممکن است بهصورت NGO فعالیت کنند. نکته مهم در این حوزه داشتن هدف مشترک از سوی یک جمع است. آنچه در ضرورت توسعه تعاون مهم است، نقش مهم این بخش در تجمیع سرمایههای خُرد، ساماندهی آنها و برداشتن بار فشار از روی دوش دولتهاست. در ایران بخش تعاون سابقهای طولانی دارد و در مطالعات در این حوزه گاها به تعاونیهای موفقی در عرصههای کشاورزی و تعاونیهای زنجیرهای مصرف و... برمیخوریم، اما متاسفانه آن جایگاهی که موردانتظار است هیچگاه بهدست نیاوردهاند. وقتی به ریشهیابی عدمموفقیت تعاونیها در ایران میپردازیم به این مسئله مهم بر میخوریم که یکی از دلایل شکست عمده این تعاونیها، نبود اطلاعات و دانش مدیریت تعاونی بهطور عام بوده است و البته نبود شفافیت و نظام دقیق پاسخگویی هم گاها دلیل ایجاد فساد و در نتیجه استهلاک مدیریت بوده است.
از سوی دیگر، در سایه تعریف نشدن نقش محوری تعاون در اقتصاد کشور، گاهی برخی وزارتخانهها و سازمانهایی که تعاونیهای کشور بهنوعی به آنها وابسته بودند این بنگاهها را کانونهای هزینه تلقی میکردند و کمکم حتی این ذهنیت در مردم ایجاد شد که تعاونیها چندان قابلاعتماد نیستند و این ضربه محکمی بر پیکره بخش تعاون کشور زد. بیاعتقادی در برخی بدنههای دولتی به کارکردهای بخش تعاون، از جمله معضلات دیگری است که باید برای رفع آن تلاش کرد.
بررسی سابقه تعاون در دنیا، نشان میدهد در برخی کشورهای پیشرفته، اولین گامها برای تقویت بخش تعاون از سوی دولتها محکم و استوار برداشته شده و بعدها هم که آنها به بلوغ رسیدند دولت کمکم خود را کنار کشیده است، در ایران، اما این حمایت قاطع در دورههای مختلف مشاهده نشده و مدام با فرازونشیب همراه بوده است. آنچه میتوان بهصورت کوتاه بیان کرد اینکه در حال حاضر بیش از هر زمانی کشورمان نیاز به تقویت تعاون خصوصا تعاونی تولیدی دارد و ما نیازمند آن هستیم از این طریق سرمایههای خُرد را تجمیع و ساماندهی کنیم. برای این کار هم اولین گام، بهروزرسانی دانش مدیریت در سطح تعاونیهاست.