printlogo


مهارت‌آموزی، حلقه مفقوده نظام آموزشی
حسن هژبری‌نژاد؛ کارشناس اداره کل آموزش فنی‌وحرفه‌ای استان خوزستان

َدر جهان امروز مهارت‌آموزی به‌عنوان یکی از ارکان استراتژی توسعه کشورهای پیشرفته مطرح است و قطعا شکوفایی و تحرک اقتصادی هر کشوری که در مسیر توسعه گام بردارد نیز از مسیر مهارت‌آموزی می‌گذرد. در ایران نیز در برنامه‌های کلان و خُرد کشور به موضوع مهارت‌آموزی توجه شده است، به این معنی که هم در برنامه ششم توسعه و هم در اصول برنامه‌های دولت به‌ویژه طی سال‌های اخیر، مهارت‌آموزی برای کاهش نرخ بیکاری، همچنین افزایش بهره‌وری نیروی انسانی مورد تاکید واقع شده است. با توجه به سیل جمعیت بیکاران کشور که عمدتا هم جزء دانش‌آموختگان و تحصیل‌کردگان دانشگاهی هستند، مراکز آموزش فنی‌وحرفه‌ای، مسئولیت مهارت‌آموزی به متقاضیان و داوطلبان را برعهده دارند. هدف از تاسیس این مراکز این است که  آموزش‌های متناسب با بازار کار جهت ارتقای سطح دانش و مهارت کارکنان شاغل، همچنین متقاضیان را انجام دهند. شعار اصلی آن‌ها این است؛ «هر ایرانی یک مهارت و هر مهارت هم یک شغل است». ضعف‌ها و کاستی‌های نظام آموزش متوسطه و عالی کشور در ارتقای مهارت دانش‌آموزان و دانشجویان و دروس محدود‌شده به مباحث غیرعملی، مراکز آموزشی را به سمت آموزش جوانان جویای کار، متناسب با نیاز بازار، سوق داده است. بر این اساس، در مراکز آموزشی متناسب با نیاز بازار کشور در سطوح مختلف، نیازسنجی شده و به افراد آموزش داده می‌شود. تذکر این نکته ضروری است که در دنیا این تفکر که دولت باید کار و شغل ایجاد کند، منسوخ شده و در ایران نیز باید تفکر هر کس برای خود شغلی ایجاد کند، جایگزین شود. البته کارگاه‌های آموزشی برای نیل به اهداف آموزشی و برنامه‌های خود طی دوره‌های مختلف باید از ارتباطات کافی با نهادهای مرتبط بهره‌مند باشند. این مراکز به تنهایی از پس مدیریت و برآورد کردن نیازهای بازار کار برنمی‌آیند. نیازهای بودجه‌ای و اعتباری این مراکز در کشور ما باید با توجه به شرایط اقتصادی رو به تغییر کشور موردبررسی و تجدیدنظر قرار بگیرد. یکی از مهم‌ترین معضلات این مراکز که به دولتی و آزاد تقسیم می‌شوند، هزینه‌های بالای آن‌هاست. به این منظور کمک دولت به این مراکز غیرقابل اجتناب است و باید سالانه اعتباری برای کمک به منابع و هزینه‌های آن‌ها در نظر گرفته شود. 
نکته دیگر در این بحث این است که هر روز شاهد ورود متدها و روش‌های جدیدی در حوزه نظام آموزشی هستیم که تزریق آن به نیروی کار به کاهش کاستی بنگاه‌ها و مشکلات مدیریتی کمک خواهد کرد. مراکز آموزشی باید از دانش جدید و اطلاعات روز آموزش‌های فنی‌و‌حرفه‌ای برای ایجاد رقابت بیشتر و بهتر در بازار کار بهره بگیرند. توجه به مهارت‌آموزی از این جهت ضروری است که زمانی که برنامه‌ریزی مناسبی برای آموزش و ورود نیروی انسانی به بازار کار وجود نداشته باشد، بخش زیادی از سرمایه‌های انسانی که اصلی‌ترین سرمایه کشور در توسعه به‌شمار می‌روند، به هدر خواهد رفت. خوشبختانه با توجه به نیازسنجی‌هایی از بازار کار و با ارتقای فرهنگ مهارت‌آموزی، این مراکز مورداستقبال مردم قرار گرفته و به‌تدریج در حال افزایش هستند و در راستای تقویت این مراکز باید از آن‌ها چه از منظر مالیاتی و چه بیمه‌ای حمایت کرد.