یادداشت
مسکن؛ مهمترین نیاز رفاهی مناطق سیلزده
علی بیتاللهی؛ عضو هیئتعلمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی
بررسیها نشان میدهد بر اثر سیل در استان گلستان، 17هزار واحد مسکونی بهصورت صددرصد آسیب دیده است. با توجه به اینکه در این مناطق شیب زمین وجود ندارد و خاکهای ریزدانه اجازه جذب آب به زمین یا عبور آن را نمیداد، حدود سه هفته، پدیده آبگرفتگی ادامه داشت و تاسیسات شهری در آب غوطهور بودند. بیشتر از 50درصد واحدهای مسکونی بهدلیل وضعیت معیشتی ضعیف مردم گلستان فاقد اسکلت آهنی و بتنی بودند، چنین ساختمانهایی در برابر مخاطراتی چون سیل و زلزله بسیار آسیبپذیر هستند. در ساختوساز چنین ساختمانهایی هیچگونه ضوابط مهندسی رعایت نشده و ضرورت دارد اقداماتی در خصوص مقاومسازی ساختمانهایی از این قبیل بهعمل آید.
اولویت دولت، تامین و جبران خسارتهایی است که به مردم وارد شده. با توجه به نیاز مردم، اولویتبندی دولت تعمیر و ساخت منازل مسکونی است. ساختوساز 15هزار واحد مسکونی در منطقهای که کماکان در گلولای ناشی از سیلاب است، کار دشواری است که به کُندی پیش میرود، بنابراین در این مناطق شاهد بازسازی انبوه نیستیم.
در محدوده استان لرستان نیز نزدیک به 10هزار واحد مسکونی آسیب دیده و تعداد زیادی از راهها و پلها تخریب شده است. نکته قابلتوجه اینکه باز هم بهدلیل وضعیت معیشتی، مسئله تملک زمین، هزینه بالای ساختوساز مقاوم، مردم به شیوههای غیرقانونی و فاقد مجوز و بعضا دارای مجوز بدون نظارت روی آوردند. در حالی که شهرها دارای نقشه طرح تفضیلی بوده، اما ساختوسازها غیرقانونی و در مسیر رودخانهها انجام شده است.
خسارات سیل، بیش از 40هزار میلیارد تومان برآورد شده است، بنابراین با توجه به رقم بالای خسارات، بازسازی این مناطق بهصورت بلندمدت و تدریجی انجام میشود. اما نباید فراموش کرد آنچه به خدمات رفاهی اولیه مربوط میشود باید در اسرعوقت تامین خسارت شود. براساس اطلاعات مرکز تحقیقات راه و شهرسازی، هدف اصلی دولت در وهله اول، تامین خساراتهای مربوط به مسکن است.
جابهجایی روستاها در مناطق کوهپایهای چون لرستان محدودیت دارد، این تغییر مکان زمانبر است و با توجه به اینکه قشر زیادی به دامپروری و کشاورزی مشغول هستند، یافتن مکان مناسب و بدون خطر و قابلپذیرش سخت است. باید در نظر داشت؛ توسعه زیرساختهای صنعتی زمانبر است و مردم بهدلایل خاصی در مکانی سکنی گزیدهاند، بنابراین تغییر شیوه اشتغال این قشر، سیاستی بسیار جدی است. نبود شیوههای نوین کشاورزی در این مناطق باعث شده، درآمد مردم کم و آسیبپذیری آنها در مقابل مخاطرات زیاد شود. باید با فکر و سیاست مبتنی بر واقعیت موجود و تکیه بر پتانسیلهای این مناطق، توسعه صنعتی جایگزین کشاورزی به طور جدی در دستور بررسی قرار گیرد.