printlogo


یادداشت
بهبود فرایندهای تولید و توزیع ثروت در مناطق سیل‌زده با کمک استارت‌آپ‌ها
جمشید پژویان؛ کارشناس اقتصادی

استان‌هایی که اوایل بهار امسال درگیر سیل شدند و اکنون نیز درگیر پیامدهای منفی آن هستند، هم به‌لحاظ اجتماعی و هم از نظر اقتصادی و استعدادهای موجود در منطقه، دارای تفاوت‌های عمده و پراکندگی هستند به همین دلیل زمینه فعالیت اقتصادی آن‌ها و منابع کسب درآمدشان متفاوت است. برای ایجاد هر شغل جدید در این استان‌ها هم نیاز به سرمایه‌گذاری جدید وجود دارد. اگر قرار است کسب‌و‌کار جدید، خصوصا کسب‌وکارهای مبتنی بر نوآوری در مناطق سیل‌زده راه‌اندازی شود یا مدل کسب‌وکار واحدهای صنفی تغییر پیدا کند، باید سرمایه آن مهیا باشد. موضوع مهم‌تر این است که این سرمایه‌گذاری باید در بخش‌هایی صورت گیرد که منطقه مذکور در آن، مزیت نسبی دارد. برای مثال، بافت شغلی استان لرستان، هم به‌لحاظ جغرافیایی و هم نوع خاک و ویژگی‌های آب‌وهوایی، عمدتا بر محور کشاورزی و دامداری است. اگر قرار است مشاغل استارت‌آپی در این مناطق ایجاد شده یا کسب‌وکاری دانش‌پایه در آنجا از سوی سرمایه‌گذاران راه‌اندازی شود، اول از همه باید به مزیت‌های بخش کشاورزی و دامداری این استان توجه داشت و مشاغل جدید برحسب این مزیت نسبی، تعریف شود. این کار نیاز به کار مطالعاتی دارد و باید بررسی کرد که در مناطق سیل‌زده چه اندازه ظرفیت ایجاد شغل‌های جدید استارت‌آپی و دانش‌بنیان وجود دارد و اصولا آیا امکان ورود به این مقوله‌ها با خرابی‌های حاصل از سیل وجود دارد؟ اگر بنا به استفاده از ظرفیت استارت‌آپ‌ها برای بهبود وضعیت شغلی و معیشتی این مناطق باشد، از آنجایی که ماهیت مشاغل استارت‌آپی و دانش‌بنیان عمدتا خدماتی است پس باید در وهله اول بستر شغلی و تولیدی مهیا باشد و پس از آن به‌دنبال تکنولوژی‌های روز و ایده‌های نو از مسیر استارت‌آپ‌ها بود.
 یک مثال، این سخن را شفاف‌تر می‌کند. بسیاری از استارت‌آپ‌ها اکنون راهکارهای اتصال تولیدکننده به مصرف‌کننده را بدون نقش دلال‌ها و واسطه‌ها پیدا کرده‌اند و می‌توان این استارتاپ‌ها را در مناطق سیل‌زده که محصولات کشاورزی و دامی دارند و حاصل زحمت آن‌ها به جیب دلالان می‌رود، فعال کرد، اما فعالیت این استارت‌آپ‌ها بدون فعالیت کشاورز و دامدار میسر نیست، بنابراین تغییر کلی فاز اقتصادی مناطق سیل‌زده از کشاورزی به استارت‌آپی وجه مشخص و مفهومی ندارد و یک سخن مبهم است. معتقدم وظیفه اصلی حاکمیت در درجه اول، احیای همان ساختارهای تولیدی سنتی در مناطق آسیب‌دیده از بلایای طبیعی است و ضمن احیای بافت‌های تخریب‌شده و بازسازی بخش‌های تولیدی و زراعی باید از ایده‌های جدید و نوآوری استارت‌آپ‌ها برای بهبود فرایندهای ناکارآمد تولید سنتی و فرایندهای بسیار ناعادلانه توزیع ثروت که ثروت را از کشاورز و دامدار و به‌طور کلی نیروی مولد به ‌دلال منتقل می‌کند،کمک گرفت.