این عرضه، عرضه اولیه سهام صدرتامین و آغاز بورسی شدن این هلدینگ بود. با توجه به تجربه این چند روز، ارزیابی شما از این عرضه چیست؟

صدرتامین نخستین عرضه سهام شرکت بورس در سال98 بود. این عرضه، رکورد تقاضای خرید را شکست. ما طبق روال بورسی‌شدن شرکت‌ها، 10درصد سهام را برای کشف قیمت عرضه کردیم. دلیل اینکه چرا سهم بیشتری عرضه نکردیم این است که اولا بازار باید گنجایش جذب کردن آن را داشته باشد. با عرضه 5 یا 10 درصد سهم، متوجه می‌شویم که بازار چه نگاهی به سهام یک شرکت دارد. آیا از آن استقبال می‌کند یا نه! مهم‌تر از روز عرضه، روزها، هفته‌ها و ماه‌های پس از عرضه است. وقتی سهم کشف‌ قیمت شد، برای واگذاری سهام بیشتر، تصمیم‌های بهتری می‌توان گرفت. درمورد هلدینگ‌های تاپیکو و تیپیکو  نیز در مرحله اول تنها 10درصد سهام واگذار شد. پس از آن با بررسی بازار، سهام بیشتری عرضه شد که احتمالا همین موضوع برای صدرتامین هم اتفاق می‌افتد. عرضه اولیه سهام هلدینگ صدر، عرضه بسیار خوبی بود. این سهام حدود 427هزار خریدار حقیقی و حقوقی داشت. با این تعداد خریدار، رکورد قبلی که 380هزار نفر برای یک شرکت خارج از مجموعه شستا بود، شکسته شد. ما حدس می‌زدیم که در روز نخست، فروش خوبی داشته باشد، ولی گمان نمی‌کردیم با چنین فاصله زیادی رکورد بزنیم، زیرا در فضای اقتصادی مبهمی این سهم عرضه شد. در هفته‌ای که ما سهم را عرضه کردیم، وضعیت بازار سهام و بورس خوب بود. هفته پیش از آن به‌دلیل مسائل بین‌المللی و سخنان ترامپ درباره منع خریدوفروش نفت ایران، به بورس شوک وارد شد. ولی هفته بعد که عرضه سهام تاصیکو بود، وضع بورس خوب بود.

 

اخیرا موضوع عرضه سهام هلدینگ‌ها و شرکت‌های شستا به‌طور جدی مطرح و با جدیت بیشتری دنبال می‌شود. عرضه سهام صدرتامین اتفاق مثبتی در این زمینه قلمداد می‌شود. اثر این موضوع بر شرکت‌های تابعه شستا در عرضه سهام چیست؟

ما الان روی بورسی کردن خود شستا کار می‌کنیم و کارگروه ویژه‌ای برای این کار  تشکیل دادیم. همچنین عرضه سهم هلدینگ‌ها و شرکت‌های غیربورسی در برنامه ما هست. ولی باید به تناسب وضعیت روز تصمیم بگیریم و وضعیت اقتصاد و بورس را بسنجیم. در هفته‌های گذشته وضعیت بورس خوب بود. احتمالا تا پایان سال هم 20 یا 25 عرضه اولیه از دیگر شرکت‌ها داشته باشیم.

 

وضعیت مدیریتی شرکت هایی که سهام آن‌ها واگذار می شود، چه خواهد شد و شستا در مدیریت آن‌ها چه سهم و نقشی خواهد داشت؟

دارندگان سهم در هر شرکتی اگر دارای سهم مناسبی باشند، می‌توانند یک عضو در هیئت‌مدیره شرکت بگذارند. همچنین طبق محاسبات، اگر کسی در شرکتی معادل 17درصد سهم داشته باشد، می‌تواند یک سیت یا همان عضو در هیئت‌مدیره بگیرد. برای مدیریت شرکت‌های بورسی متناسب با سهمی که دیگران ابتیاع می‌کنند، می‌توانند از این سهم برای گرفتن سیت استفاده کنند.

 

برنامه شستا در دوره اخیر، شفافیت ساختار و فعالیت اقتصادی است. عرضه سهام، یکی از اقدامات مهم برای شفاف‌سازی است. با بورسی‌شدن صدرتامین چه اتفاقی در این زمینه می‌افتد و بازار سرمایه از این شفاف‌سازی چه سودی می‌برد؟

اگر حتی یک درصد سهام یک شرکت عرضه شود، آن شرکت بورسی است و تمامی اطلاعات آن شرکت باید افشا شود. سامانه کدال زمینه اطلاع‌رسانی شرکت را برای عموم جامعه فراهم می‌کند. این سامانه هرسال چند گزارش از صورت مالی و عملکرد سه ماهه، شش ماهه، نه ماهه و سالانه از شرکت‌ها منتشر می‌کند. علاوه بر این، تغییرات مهم مانند تغییرات نرخ خرید مواد، تغییرات نرخ فروش محصولات، بالا رفتن یا افت ظرفیت، خرابی غیرمعمول و غیره باید در این سامانه اعلام شود. الان همه سهام‌داران و فعالان بازار سرمایه می‌توانند مطلع شوند که وضعیت هریک از شرکت‌های غیربورسی وابسته به صدرتامین دقیقا چگونه است. صدر در شرکت‌های بسیاری سهام‌دار است و دو معدن بزرگ دارد که یکی معدن طلای کردستان است که اواخر سال99، استخراج آن آغاز می‌شود و دیگری معدن طلای سیستان‌وبلوچستان است. تا پیش از بورسی‌شدن، مردم هیچ اطلاعی از معادن فوق، فولاد اکسین و سایر شرکت‌های غیربورسی وابسته به صدر نداشتند. با بورسی‌شدن هلدینگ صدر، اطلاعات شرکت‌های غیربورسی آن منتشر می‌شود. بورسی‌شدن به افزایش دامنه اطلاع‌رسانی درباره شرکت‌هایی که تاکنون کسی چیزی از آن‌ها نمی‌دانست، کمک می‌کند. این موضوع برای جامعه اطلاعات مالی ایجاد می‌کند. فعالان بازار سرمایه می‌فهمند که مثلا این شرکت صادرات‌محور است و با افزایش نرخ دلار، ارزش سهم آنان بالاتر می‌رود. اگر واردات‌محور است، با افزایش نرخ دلار این شرکت هم مواد خود را گران‌تر می‌خرد، بنابراین بر ارزش سهام آنان اثر می‌گذارد. پس با این اطلاعات می‌توانند سرمایه‌گذاری درستی داشته باشند. از طرفی، هرچه شرکت‌های غیربورسی یک هلدینگ قوی‌تر باشند و امید به آینده در آنان قوی‌تر باشد، مردم از سهام هلدینگ بیشتر استقبال می‌کنند. صدر از این جهت که 90درصد ارزش آن در بورس است، سهام خوبی است. زیرا در شرکت‌های ملی مس ایران، فولاد مبارکه، توسعه معادن و فلزات و چند شرکت بورسی دیگر سهام‌دار است که مردم اطلاعات این شرکت‌ها را دارند. ولی هرچه ظرفیت شرکت‌های غیربورسی مانند معادن بالاتر باشد، مردم بیشتر به سهام آن هلدینگ راغب می‌شوند. آن دو معدن که برگ برنده صدر هستند و این هلدینگ می‌تواند جهش خوبی داشته باشد. هرچند نباید امید کاذب ایجاد کرد، زیرا مراحل اکتشاف، استخراج و استحصال، فرایندی طولانی و پیچیده دارد. ولی برای وجود همین دو معدن، اغلب فعالان بازار سرمایه سهام صدر را باارزش می‌دانند.

 

شستا خروج از بنگاه‌داری را همچنان با عرضه سهام دنبال خواهد کرد؟

براساس سیاست‌های مدیرعامل محترم، شستا در مورد شرکت‌ها چهار سیاست و رویکرد دارد. یک رویکرد، فروش شرکت‌های بورسی و غیربورسی است که برای اجرای این رویکرد از مکانیسم بورس و خارج از بورس استفاده می‌کنیم. رویکرد دوم، عرضه بخشی از سهام از طریق بورس است. مانند کاری که برای صدرتامین انجام شد. موضوع دیگر ادغام شرکت‌هاست. رویکرد چهارم هم این است که شرکت‌های غیرفعال یا زیان‌ده را با طی پروسه‌های مربوطه منحل کنیم.

 

با عرضه اولیه سهام صدرتامین، چقدر سرمایه به شستا وارد شد؟

با فروش دو میلیارد سهم به ارزش هر سهم 220تومان، 440میلیارد تومان منابع مالی حاصل شد. بخش اعظم این منابع برای تسویه بدهی‌های مربوط به اوراق منتشره و بخش دیگر تسویه بدهی شستا به سازمان تامین‌اجتماعی است. بخشی از آن هم به مصرف نیازهای آتی شستا خواهد رسید، زیرا اصلاح و بهینه‌کردن پرتفوی برای شستا مهم است. شستا از طریق کارگزاری متعلق به خود در صباتامین برای بهینه‌سازی پرتفوی، کار خریدوفروش سهم هم انجام می‌دهد. استراتژی شستا خروج از شرکت‌های خارج از استراتژی، زیان‌ده، کم‌بازده و شرکت‌های کوچک و متوسط است. بخشی از این شرکت‌ها در اجرای وصول مطالبات شستا از دولت، به‌عنوان پرداخت بدهی به شستا واگذار شدند. شرکت‌هایی که خودمان برای سرمایه‌گذاری انتخاب کردیم، عموما زیان‌ده نیستند. البته شرکت‌های خیلی بزرگ و مهمی هم داشتیم که با تلاش و برنامه به سوددهی رسیدند.

 

قیمت‌گذاری سهم را براساس چه مکانیزمی انجام دادید که به این عدد رسیدید؟

هنگام واگذاری یک شرکت در بورس، ارزش آن شرکت توسط کارشناسان رسمی و معتمد بورس بررسی می‌شود. هیئت پذیرش بورس بر شرکت‌های متقاضی عرضه، نظارت می‌کند. بورس به‌عنوان مدافع منافع مردم، بر شرکت متقاضی نظارت دقیق دارد. دلایل و توجیه آن شرکت برای عرضه سهم را بررسی می‌کند. هیئت پذیرش پیش از بورسی شدن یک شرکت، آن را از ابعاد مختلف بررسی می‌کند. قیمت‌گذاری سهم غالبا توسط کارشناسان رسمی دادگستری و شرکت‌های تامین سرمایه انجام می‌شود. ناشر یا سهام‌دار باید از آن گزارش کارشناسی در هیئت پذیرش دفاع کند. مسئولیت اطلاعات درست و واقعی سهم صدرتامین با ناشر است. پس از راستی‌آزمایی و پذیرفته‌شدن در هیئت پذیرش، شرکت بورس درباره شرکت اطلاع‌رسانی و زمان عرضه را اعلام می‌کند. در ارزیابی قیمت شرکت (NAV) مشخص می‌شود و این قیمت مبنای عرضه سهم است.براساس رویه‌ای که برای عرضه سهام اولیه وجود دارد، معمولا درصدی از قیمت سهم (NAV)  به‌عنوان قیمت عرضه اولیه در نظر گرفته می‌شود. پس از عرضه اولیه به‌تدریج با عرضه و تقاضای سهم، سهام با قیمت‌های متناسب با بازار مورد معامله قرار می‌گیرد.

 

منافع این عرضه برای خانواده بزرگ بیمه‌شدگان تامین‌اجتماعی چه خواهد بود؟

فلسفه ایجاد شستا، حفظ و ارتقای ذخایر سازمان تامین‌اجتماعی است. در راستای ایفای این مسئولیت، یک رابطه سهام‌داری میان سازمان تامین‌اجتماعی و شستا حاکم است. شستا سهام‌دار چند شرکت است که از طریق اداره آن‌ها سودی را به‌عنوان منافع سرمایه‌گذاری می‌گیرد و در صورت‌های مالی آن می‌نشیند، این سود صددرصد متعلق به سازمان تامین‌اجتماعی است. ما از طریق برگزاری مجامع هلدینگ‌ها و شرکت‌ها، سهم سود را براساس مقررات تقسیم می‌کنیم و این برای ما نقدینگی ایجاد می‌کند. سازمان تامین‌اجتماعی که مجامع شستا را برگزار می‌کند، سودی را که در شستا جمع شده، تقسیم می‌کند. پس سرمایه‌گذاری سازمان در شستا و توسط شستا در هلدینگ‌ها و شرکت‌ها، باید برای سازمان عایدی داشته باشد و آن عایدی همان پول نقدی است که به‌عنوان سهم سود تقسیم می‌شود. سازمان هم به تناسب سیاست‌های خود یا سرمایه‌گذاری‌های دیگری انجام می‌دهد، یا صرف حقوق و تسهیلات بازنشستگان و مستمری‌بگیران می‌شود.