روایت
رنگهایی که با آدمی حرف میزنند
عباس شیردلی؛ رئیس صنف صنایعدستی استان اصفهان
میناکاری در روزگار قدیم و معاصر شاهکاری هنری و بینظیر بوده است و علاوه بر ایران، کشورهایی نظیر فرانسه، چین و روسیه نیز روی این هنر کار کرده و آثار بسیار زیبایی بهوجود میآورند. اما از دیدن آثار اساتیدی از جمله مرحوم استاد صنیعزاده، استاد اسماعیلی و تعدادی از هنرمندان جوان به وجد میآییم. گفتنی است، رنگها و زیباییهای این هنر با انسان حرف میزنند و قابلتحسیناند. شهر اصفهان بهخاطر وجود این هنر به خود میبالد و آن را جزئی از خود و خود را جزئی از آن میداند. هنری که در رنگهای آن بهخصوص رنگهای فیروزهای و آبی روح وجود دارد و زیبایی بیداد میکند.
ما امسال میناکاری استان اصفهان را ثبت جهانی کرده و این هنر، اولین هنری است که در این شهر به ثبت جهانی میرسد.
هنر میناکاری وجه تاریخی داشته و از دیرباز در ایران رایج بوده است و قدمت آن به چندهزار سال قبل باز میگردد. با جستوجویی در تاریخ، دستبند یا بازوبندهای میناکاری مربوط به دوره هخامنشیان را میتوان یافت، همچنین تعداد دیگری از اشیاء موجود در موزهها نیز گواهی بر قدمت این هنر در کشورمان میدهند.
میناکاریِ فلزات عمدتا روی طلا، نقره، مس و آهن انجام میشود، البته بهترین فلز برای میناکاری، طلا است، زیرا طلا برخلاف سایر فلزات در کوره اکسید نمیشود. ذکر این نکته نیز لازم است که به منظور میناکاری روی فلزات از اکسیدهای فلز استفاده میشود، این اکسیدها با چندین نوع نمک ترکیب شده و سپس در کوره و با حرارت 750 تا 850 پخته میشود البته انتخاب دما به رنگهای بهکار رفته بستگی دارد.
در ایران بیشترین تولیدات میناکاری مربوط به شهر اصفهان است و از میان انواع میناکاری، نقاشی روی فلز در این شهر متداول است؛ هنرجویان بسیاری در اصفهان میناکاری روی فلزات را آموزش دیدهاند. یکی از شاخههای هنر میناکاری، خانهبندی است. این هنر در حال منسوخ شدن بود، اما چندی پیش با تلاش استادان قهار و همچنین صنف صنایعدستی استان اصفهان مجددا احیا شد. بسیاری از هنرمندان صاحبنامِ میناکاری در اصفهان بدون چشمداشت مالی و تنها به خاطر هنر، میناکاری انجام داده و آثار بسیاری از آنها بر سردر عتبات عالیات نصب شده است. از جمله این هنرمندان میتوان به مرحوم استاد صنیعزاده اشاره کرد.
میناکاری علاوه بر هنر، یک شغل محسوب میشود که درآمد اقتصادی خوبی نیز دارد و شرایط بیکاری بسیاری را در جامعه رفع میکند. این هنر از ارزش افزوده بالایی برخوردار است. امروزه بسیاری از جوانان در اصفهان به این هنر مشغول هستند و تقریبا از صفر تا صد این هنر را که شامل تهیه مواداولیه، زیرساخت، لعابزنی، نقاشی و گرما دادن است خودشان انجام میدهند و کارهای روتین بازار و همچنین کارهای هنری زیبایی را خلق کردهاند.
اما مشکلاتی مانند تهیه مواداولیه برای لعابزنی، این روزها گریبانگیر میناکاری شده است. بهترین مواد برای لعاب در شهر مشهد تولید میشود که این روزها برای تهیه آن مشکلاتی وجود دارد. امیدواریم با رایزنیهایی که در خصوص تهیه این مواد انجام میدهیم، همچنین توجه بیشتر مسئولان به صنایعدستی بتوانیم این مشکلات را برطرف کنیم تا ضمن ایجاد انگیزه در هنرمندان و جوانان، اشتغالزایی بیشتری نیز صورت گیرد.