بحث داغ شبکههای اجتماعی:
سیل پشت سد همدلی
صدرا محقق
در روزهای آغازین سال 1398 و درست زمانی که خانوادههای ایرانی خود را برای شروع سفرهای نوروزی آماده میکردند، بارشهای سیلآسای باران، شمال، غرب و جنوب ایران را در برگرفت تا این بار بهجای سفر و تعطیلات، «سیل» و پیامدهای حاصل از آن به تیتر یک اخبار عید نوروز تبدیل شود. حالا با گذشت چند روز از وقوع این حوادث در حالی که استانهای سیلزده ایران همچنان با شرایط دشوار حاصل از سیلاب روزهای اخیر دستوپنجه نرم میکنند، این بار سیل کمکهای انساندوستانه و همدلی مردم سراسر کشور با آسیبدیدگان حوادث اخیر به موضوع داغ شبکههای اجتماعی تبدیل شده است.
شبکههای اجتماعی در هفتههای اخیر نقش بسیار مهم و موثری را ایفا کردهاند، از اطلاعرسانی گسترده در خصوص وقوع سیل تا انتشار تصاویر و فیلمهایی از وضعیت مناطق آسیبدیده و جمعآوری کمکهای مردمی و حتی فشار برای عزل مدیرانی که در مدیریت بحرانهای اخیر ضعیف عمل کردهاند. کاربری به نام «هانیه» در خصوص شرایط سخت در سراسر ایران طی روزهای آغازین سال 1398، نوشت: «در نائین و یزد توفان شن آمده، در آذربایجان برف میبارد، در خوزستان و لرستان، سیل همه چیز را برده. در سومار زلزله آماده، مردم گلستان بنا و پیِ خانههایشان هر روز در آب سستتر میشود. تحریم هستیم و میگویند حساب هلالاحمر مسدود است و هیچ کمکی از صلیبسرخ نمیرسد. ما فقط خودمان را داریم.»
آذر منصوری نیز در خصوص حوادث طبیعی اخیر که به یکباره سراسر کشور را در برگرفته است، اینطور نوشت: «با وقوع سیل کمسابقه اخیر، آیا وقت آن نرسیده که موضوع اقلیم ایران و مخاطرات پیشروی آن به محوری برای گفتوگوی ملی و رسیدن به تفاهم ملی تبدیل شود؟ تا این تفاهم شکل نگیرد، اراده و مدیریت مؤثری برای پیشگیری و مقابله با تهدیدات پیشرو نیز ایجاد نخواهد شد.»
محمود صادقی، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی نیز با بهکار بردن هشتگ «عبرتهای سیل» در اینباره نوشت: «اگر حرمت حریمهای طبیعی شکسته نمیشد، نزولات آسمانی اینگونه به سیلهای ویرانگر تبدیل نمیشد؛ تعرض به حریمهای انسانی نیز بسترساز سیلهای ویرانگرتری است.»
«پدرام سلطانی» نیز به عدم آگاهی و آمادگی مردم در مواجهه با حوادث اینچنینی اشاره کرد و در این خصوص نوشت: «اى کاش بهجاى خدمتوظیفه بىحاصل براى جوانان و بىفایده براى مردم، جوانان ما، اعم از پسر و دختر، آموزش امدادگرى و مقابله با بحرانها را مىدیدند و در چنین مواقعى به خدمت مدنى فراخوانده مىشدند. ما ملتى هستیم که نه براى حفاظت از خود و نه کمک به دیگران کمترین آموزشى ندیدهایم.» کاربری به نام «محمد» هم در خصوص شرایط سخت مردم در روزهای اخیر، نوشت: «از اول امسال سیل به خیلیها آسیب زده، پیشگیری از بحران و مدیریت بحران در برخی مواقع وجود ندارد، وضعیت مالی مردم برای کمک، خراب است، از خارج کشور انتقال کمک مالی به ایران بهخاطر تحریمها سخت است، ولی چیزی که دلگرمی میدهد، حضور «داوطلبان مردمی» برای کمک به همدیگر است.»
همین داوطلبان مردمی که محمد به آن اشاره کرده است، حالا به بحث داغ شبکههای اجتماعی در روزهای اخیر تبدیل شده است. فضای مجازی این روزها پُر شده از تصاویر همبستگی مردم برای مقابله با سیل و کمک به هموطنان آسیبدیده.
«پژمان راهبر» با انتشار عکس معروفی از روستایی در شمال ایران که با کمک مردم از ورود آب در امان مانده است، در توضیح آن نوشت: «...مردم روستا با ساخت خاکریز شنی و سد، خود را از سیل حفظ کردهاند. انگار که یک جزیره جدید در شمال ایران کشف شده باشد. جزیرهای ساخته دست مردم خسته، اما امیدوار حاجیآباد.»
کاربری به نام «ابراهیم» نیز در این خصوص نوشت: «روستای حاجیآباد یک نمونه کوچک برای ایران امروز است. اول تهدید را جدی نگرفتند، ولی وقتی هشدار مسئولان یعنی دیدبانهای خود را دیدند و مشورت کردند، با وحدت و همدلی مرد و زن، پیر و جوان با کار شبانهروزی، سیل را مهار و تهدید را دور کردند.» کاربری به نام «پدرخوانده» هم در خصوص موج کمکهای مردمی از سراسر کشور برای مردم آسیبدیده در حوادث اخیر، نوشت: «وقتی در اخبار میبینی مردم کل کشور دارن با جان و دل به هموطنهای سیلزده کمک میکنن خوشحال میشی، ولی وقتی فکر میکنی اینها همون مردمی هستن که گرونی و مشکلات گلوشونرو گرفته ولی از سفره خودشون میزنن، قشنگ احساس غرور میکنی حیف این مردم...»
کاربر دیگری به نام «پویان» نیز با انتشار تصویری از نوجوان خوزستانی که در تلاش است با ایجاد خاکریز، مانع از ورود آب به روستای خود شود، در اینباره نوشت: «خوزستان، نوجوانانش هم بزرگمردند... چه دیروز، بهنام محمدیها و مقابله جانانهشان با صدامیها و چه نوجوانانی که این روزها در مقابله با سیل، غوغا کردند. جانم به این غیرت و مردانگی و ایثار... دمک حار یابن اخی...»
کاربری به نام «علی» نیز به مسئله مهم «اتحاد» در این روزهای سخت اشاره کرد و نوشت: «در گلستان سیل آمد و تبعات سختش همچنان پابرجاست. اما سیل همگرایی مردم، تلاشهای اندکی که از سالها پیش بهدنبال ایجاد شکاف فرضی بین ترکمن و فارس و... بودند کاملا از بین برد. همدلی و اتحاد را ادامه دهیم.»
کاربر دیگری به نام «ندا» هم از مردم شیراز گفت، مردمی که در برخوردشان با هموطنان سیلزده سنگتمام گذاشتند و این روزها همه جا صحبت از مهربانی آنهاست. او در اینباره نوشت: «مردم شیراز انسانیت را به رخ مردم جهان کشیدند، مراکز درمانی و بیمارستانها برای درمان رایگان آسیبدیدگان اعلام آمادگی کردند. مردم تا پایان سیل ایستادند و مجروحان را به مراکز درمانی رساندند. احسنت به غیرت این مردم که برای اثبات انسانیت سنگتمام گذاشتند.»