بحث داغ شبکههای اجتماعی
ایمنی پتروشیمیها؛ واقعیتها و هیجانات
صدرا محقق
طی یکی دو ماه گذشته چندین آتشسوزی گسترده در مناطق مختلف کشور روی داده است که مهمترین آنها در مجتمع پتروشیمی بوعلی بود. این آتشسوزیها پس از چندین روز با تلاش شبانهروزی آتشنشانان بالاخره مهار شدند، اما همانطور که انتظار میرفت انتشار اخبار و عکسهای مربوط به این حوادث در شبکههای اجتماعی بازخوردها و واکنشهای مختلفی را در پی داشت. اظهارنظرهای کاربران در شبکههای اجتماعی بیشتر از همه حول ایمنی در محیط کار و مجتمعهای مختلف نفتی و پتروشیمی، دلایل وقوع اینگونه حوادث و تلاشهای شبانهروزی آتشنشانها برای مهار این آتشسوزیها بود. برخی نیز با انتشار عکسهای مختلفی از فعالیت آتشنشانان، از تلاشهای آنان تقدیر کردند.
هاتف از کاربران فیسبوک در خصوص دلایل وقوع پیدرپی اینگونه حوادث در مجتمعهای پتروشیمی نوشت: «یکی از اقوام من از مدیران یکی از پتروشیمیهای جنوبه. تعریف میکرد که تو دوران تحریم ما دستاوردهای زیادی در زمینه ساخت سختافزار پالایشگاهها و چاههای نفت و... داشتیم اما مشکل اینجاست که نرمافزارهایی رو که وظیفه هدایت و کنترل این پالایشگاهها رو به عهده دارن به خاطر تحریم بهمون نمیدادن. این نرمافزارها یکی از وظایفشون عیبیابی سیستم و رفع اون و در صورت لزوم هشدار برای جلوگیری از حادثه است. شاید الان پالایشگاههای ما بدون اون نرمافزارها کار میکنن و متوجه خرابی نمیشن تا زمانی که اون ایراد تبدیل به یه حادثه یا فاجعه بشه.» مهدی، یکی دیگر از کاربران فیسبوک، معتقد است این حوادث در هرجای دیگر دنیا نیز اتفاق میافتد، ولی عدم مدیریت صحیح این بحرانها را به وجود میآورد. او در این خصوص اینطور نظر داد: «این یه مشکل سیستمیه، وگرنه حادثه مکان نمیشناسه و هرجای دنیا اتفاق میافته. مشکل از اونجا شروع شده که هنگام فعالیت پالایشگاه خواستن پمپ نفتای برج تقطیر رو عوض کنن که این حادثه رخ داد. متاسفانه اصلا کسی به فکر گروه حقیقتیاب و بازرسی نیست تا علت واقعی پیدا بشه. مطمئنا یکی از دلایل چنین کارکردی میتونه استرس جلوگیری از فعالیت کارگاه باشه. فشار مقامات و عدم تخصص کارکنان تعمیرات و عدم دانش مدیر بخش تعمیرات رو هم میشه در نظر گرفت، به دلیل اینکه توی پالایشگاهها یه اشتباه بهراحتی میتونه اشتباه آخر باشه.»
شخصی با نام کاربری m.h از اهالی اینستاگرام اما دلیل این حوادث را ازکارافتادگی تجهیزات میداند. او در پاسخ به اظهارنظری که معتقد است این حوادث خرابکاری و عمدی هستند، اینطور نوشت: «این سوال رو از خودتون کردید که قدمت این کارخانهها و پتروشیمیها چند سال است؟ هر چیزی عمر مفیدی داره و بعد از اینکه عمرش بگذره، خطرآفرین میشه. نباید شکاک باشیم، ما همیشه میخوایم دیگران رو مقصر کنیم. باید اول زیرساختها رو درست کنیم و سر وقت بهشون رسیدگی کنیم.» او در بخش دیگری از نظرش به یک تجربه اشاره کرد و افزود: «من شاغل کارخونه تولید فولاد هستم، کارخونهای که کابلهای برقش مال 38 تا 40 سال پیشه. کارخونه که آتش گرفت گفتن خرابکاری بوده. کارشناس اومد و تا کابلهای برق رو دید گفت فرسودگی کابل برق باعث آتشسوزی شده. کمی منطقیتر باشیم.»
پس از انتشار خبر مهار آتشسوزی مجتمع پتروشیمی بوعلی، یکی دیگر از اهالی اینستاگرام با نام کاربری قنواتی در صفحه شخصی خود تحلیلی در این خصوص ارائه داد و نوشت: «آتشسوزی مجتمع پتروشیمی بوعلی سینا بندر ماهشهر پایان یافت، اما این حادثه را نباید فراموش کرد و باید چند نکته را جدی گرفت.
1- ایمنی در صنایع منطقه پایین است و کنترل حادثه با ضعف جدی روبهروست. اگر آتش گرفتن یک مخزن بخواهد سه روز طول بکشد تا موادش تمام شود و شانس به دادمان رسد، در صورت خطرات جدیتر چه بر سر صنایع این منطقه خواهد آمد؟
2- در تمام بندر ماهشهر، که بیشترین صنایع نفت و پتروشیمی کشور را داراست، و حتی در استان خوزستان، یک بالگرد آتشنشانی وجود ندارد!
3- در بندر ماهشهر به علت وجود صنایع نفت و پتروشیمی و سابقه آتشسوزی همواره آتش خطری جدی است، اما مرکز درمانی سوانح سوختگی در آن وجود ندارد.
4- بهداشت و درمان صنعت نفت بندر ماهشهر که تنها محل مهم و مناسب درمانی در شهرستان و حتی محل رجوع مردم شهرستانهای اطراف بوده است،در حال تعطیلی است.
5- در تمام سطح شهرستان بندر ماهشهر، که آلوده به آلایندههای بیشماری است، تابلو نمایش میزان آلودگی هوا وجود ندارد!»
محمود باقری، از کاربران فیسبوک، هم مطلبی چندبندی نوشت که شامل موارد زیر است:
1- هشتم خرداد 89 یک چاه نفت شهر به دلیل نشتی گاز منفجر شد و 4 کشته و 13 زخمی برجای گذاشت. کمتر از دو ماه بعد در 3 مرداد 89 نشت گاز در پتروشیمی خارک باعث مرگ 4 نفر شد. دو روز بعد در حادثه آتشسوزی پتروشیمی پردیس 5 نفر کشته و زخمی شدند. 19 روز بعد پتروشیمی خارک مجددا آتش گرفت و یک نفر کشته شد. کمتر از یک ماه بعد 19 شهریور 89 خط لوله سرخس منفجر شد و 26 کشته و زخمی بر جای گذاشت و 3 روز بعد هم پتروشیمی بندر امام آتش گرفت.
2- آتشسوزی پتروشیمی بیستون باعث شد دوستانی برایشان این سوال مطرح شود که آیا آمار حوادث نفتی زیاد شده است؟ آمارها میگویند خیر، با پیشرفت تکنولوژی حوادث بهطور عام در همه جای جهان کاهش مییابد و ایران هم از این قاعده مستثنا نیست، هرچند هرلحظه ممکن است حادثه مهیبی رخ دهد (نظیر حادثه ماه گذشته بندر امام). در سال 84 بیش از 500 آتشسوزی داشتهایم که الان به کمتر از 80 مورد رسیده است. منتها تفاوت در بازتاب خبر است، من بعید میدانم هیچیک از دوستان از حوادث بند یک که همین چند سال پیش اتفاق افتاد چیزی در یاد داشته باشند.
3- جدا از حوادث نفتی، حوادث تروریستی اخیر شاید به ذهن ما بیاورد که دنیا پر از پلشتی و زشتی شده است، اما درحقیقت حوادث در جهان زیاد نشده بلکه ما به حوادث بسیار نزدیک شدهایم. جدا از اینکه خبرنگاران تکثیر شدهاند و به تعداد انسانها راههای رسیدن به خبرنگاری وجود دارد، هماکنون هر آتشنشانی که شلنگی برای اطفا در دست راست دارد، موبایلی برای فیلم گرفتن هم در دست چپ دارد.