یادداشت
فرصتها و چالشهای پیشروی «رونق تولید»
عباس کریمزاده؛ رئیس گروه تدوین سرمایهگذاریهای سازمان تامیناجتماعی
رونق اقتصادی در سطح ملی نیازمند تحقق پیشنیازهایی است. در این زمینه، قیمت پرنوسان برخی کالاها و خدمات در کشور ما مانع بزرگی محسوب میشود. زمانی که قیمتهای نسبی کالاها در تعادل نیست، در آن صورت اگر مثلا قیمت یک کالا در سطحی است که تولید آن کالا برای تولیدکننده بهصرفه نیست، بنابراین نباید انتظار داشته باشیم که آن کالا تولید شود، بنابراین یکی از پیشنیازهای رونق تولید، اصلاح هزینه تولید است. یک فاکتور بسیار مهم دیگر در قیمت کالاها، ارزش دلار است، بنابراین یکی از موضوعات مهم در بحث رونق تولید، اصلاح قیمت واقعی ارز است. اگر این اتفاق نیفتد، نباید انتظار تحقق رونق تولید را داشت. فاکتور بعدی، بحث سطح عمومی دستمزدهاست. از زمان اجرای سیاستهای تعدیل اقتصادی در زمان مرحوم آیتالله هاشمی، سطح دستمزدها واقعی نشد. این مسئله متاسفانه حامل پیام کماهمیت بودن نیروی کار در این بازه زمانی است. در زمان ثبات نسبی اقتصاد و پایداری قیمتها، باید دستمزد نیروی کار را هم متناسب با قیمتهای دیگر تحرک دهیم تا انتظار داشته باشیم که نیروی کار که یکی از عوامل مهم تولید است، انگیزه کافی برای تولید داشته باشد. تعیین سطح دستمزد عادلانه بهقدری پراهمیت است که میتوان گفت تعیین دستمزد عادلانه برای طبقات متوسط و پایین، تاثیر مستقیمی نیز بر توسعه اقتصاد کشور میگذارد، چراکه اگر دستمزدها و قدرت خرید جامعه پایین باشد، سطح تقاضا نیز کاهش مییابد و در نتیجه تحرک برای عرضه و تولید هم وجود نخواهد داشت. بحث تحریمها هم مسئله دیگری است که میتواند محدودیتهای زیادی را بر فعالیت تولیدکنندهها اعمال کند. این مسئله، تاثیر منفی بر نرخ ارز میگذارد، قیمت کالاهای وارداتی را افزایش میدهد و متعاقبا بر قیمت تمامشده کالا تاثیر میگذارد. از طرف دیگر در چنین شرایطی با محدودیت تقاضا هم مواجه هستیم که بهدنبال این جریان، شاهد افت تولید و افزایش رکود خواهیم بود، بنابراین مجموعه این عوامل باید مدیریت و کنترل شود تا باعث تحرکبخشی تولید شود. ما در حوزه اقتصاد نیاز داریم که یک بسته ویژه شامل کنترل نرخ ارز و ثبات قیمتهای نسبی اثرگذار در هزینههای تولید داشته باشیم. همچنین برای رونق تولید باید از سیاست خارجیمان هم تنشزدایی شود تا تاثیر منفی در فرایند تولید نگذارد. نباید از خاطر برد که تحریمها صادرات نفت را نشانهگیری کرده است و آمریکا بهطور دائم تاکید دارد که صادرات نفت ایران را به صفر برساند که اگر محقق شود، نمیتوانیم چشمانداز مطلوبی برای حوزه تولید متصور باشیم. با توجشه به محدودیتهای موجود، بحث نگاه به درون و خودکفایی که یکی از استراتژیهای مهم توسعه است، باید بیش از پیش در دستورکار قرار گیرد. ما باید به امکانات داخلی متکی شویم و اقتصاد مقاومتی را تقویت کنیم. اقتصاد مقاومتی از موضوعاتی است که مبانی 50 ساله دارد و حتی کشورهای پیشرفته از 50سال قبل در این زمینه اقدامات جدی در جهت مقاومسازی اقتصادشان انجام دادهاند. ما هم باید تدابیری در همین مسیر اتخاذ کنیم. تنظیم سیاست اقتصاد صادراتی، گمرک و تعرفهها، همکاریهای منطقهای با کشورهای همسو نیز میتواند در مسیر رونق تولید تسهیلگر باشد. در این بین، سازمان تامیناجتماعی یک نقش دوگانه در مواقع بحران دارد. رسالت اصلی سازمان تامیناجتماعی، ارائه خدمات بیمهای است که در شرایط بحران نیز بهعنوان یک چتر ایمنی مطمئن میتواند در جامعه مطرح باشد و نقش مهمی ایفا کند. کرهجنوبی هم تا قبل از بحران مالی اخیر جهانی، چندان به تامیناجتماعی دولتی توجه نداشت، اما این کشور بعد از آن بحران مالی به این نتیجه رسید که در مواقع بحران، نظام تامیناجتماعی و صندوقهای بازنشستگی یکی از عوامل مهم در حمایت از جمعیت تحتپوشش و آسیبپذیر است و از آن مقطع به بعد با رویکرد دولتی به تقویت نظام تامیناجتماعی خود پرداخت. سازمان تامیناجتماعی هم میتواند یکی از عوامل مهم برای وحدت ملی، رونق تولید و تزریق امید در سطح جامعه باشد.