printlogo


یادداشت
نقش وزارت کار در رونق تولید
علی سرزعیم؛ معاون اقتصادی و برنامه‌ریزی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی

حوزه تولید در کشور ما با مشکلات عدیده‌ای مواجه است. در واقع تولید ایرانی بسیار آسیب‌پذیر شده، که در این راستا، تحریم‌ها هم مزید بر علت بوده است. بنابراین رویه‌های فعلی به‌گونه‌ای است که نمی‌توان در این عرصه، چشم‌انداز مطلوبی برای سال98، متصور بود. به همین دلیل سال98، سال رونق تولید نام‌گذاری شد تا عزم بیشتری جزم شود و برای رفع این مشکلات با قدرت و قوت بیشتری حرکت کرد.
رفع مشکلات حوزه تولید و به طور کلی اقتصاد، نیازمند بسترهای خاصی است که بخش عمده‌ای از این بسترها باید پیش از آغاز تحریم‌ها انجام می‌شد، چراکه در آن زمان فضای کسب‌وکار باز بود و محدودیت‌های امروزی بر اوضاع اقتصادی ما حاکم نبود. امکان ورود تکنولوژی‌های به‌روز و کارآمد مهیا بود و به‌سادگی می‌توانستیم منابع را جابه‌جا کنیم. متاسفانه در آن شرایط فرصت غنیمت شمرده نشد و همین مسئله باعث شده که امروز، فشارهای سنگینی را متحمل شویم.
مشکل عمده‌ای که همواره در کشور وجود دارد این است که تخصیص منابع؛ به شکل بهینه انجام نمی‌شود، یعنی نیاز است که تخصیص منابع به شیوه بهتری انجام شود تا تولید و اقتصاد از وضعیت کنونی خارج شده و در مسیر پیشرفت قرار گیرد. سیستم‌های تولید کشور، به یک تخصیص منابع بد و غیربهینه عادت کرده است، بنابراین نیاز است این تخصیص به شیوه اصولی و درست اعمال شود تا چرخ اقتصاد کلان در مسیر درستی حرکت کند.
تحقق این امر با دو مشکل روبه‌روست؛ یکی مقاومت در برابر تغییر است که در همه سیستم‌ها مشاهده می‌شود. البته شرایط تحریمی حاکم در کشور هم این مسئله را تشدید می‌کند و به بروز فقر بیشتر در جامعه و ترس از مشکلات جدیدتر، دامن می‌زند. مشکل دوم، اصطکاک‌هایی است که در اقتصاد ما وجود دارد. مثلا فرض کنید یک سوپرمارکت دارید، اما بعد از مدتی متوجه می‌شوید که اشتباه کرده‌اید و کاربری مغازه را به آرایشگری تغییر می‌دهید. در این شرایط، علاوه بر اینکه تخصیص منابع و سرمایه اتفاق افتاده و باعث اتلاف بخشی از این سرمایه شده، بحث دریافت مجوزهای جدید برای تغییر از یک شغل به شغل دیگر نیز اصطکاک زیادی را به همراه خواهد داشت که همین مسئله، فرد را از انجام تغییر بازمی‌دارد، چراکه بازتخصیص منابع به سهولت انجام نمی‌شود. این اصطکاک، همان مانعی است که به کرات در کلیت اقتصاد کشور هم شاهد آن هستیم.
در شرایط موجود که دست و بال اقتصاد بسته است و ارتباطمان با جهان خارج به‌شدت محدود است، ورود سرمایه خارجی تقریبا غیرممکن شده است. در این شرایط باید تلاش کنیم اصطکاک را کاهش دهیم و فرآیند بازتخصیص منابع تولید را تسهیل کنیم. در واقع باید تلاش کنیم از سرمایه و تکنولوژی موجود استفاده بهینه کنیم و آرایش نیروها و منابع را به‌گونه‌ای انجام دهیم که بتوانیم تولید بیشتری با همین امکانات موجود انجام دهیم. اگر بازتخصیص منابع تولید به سهولت انجام شود، رونق تولید نیز دور از انتظار نخواهد بود.
در این بین وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی هم می‌تواند نقش موثری در رونق تولید ایفا کند. ما در بخش روابط کار باید تسهیلگر باشیم و کمک کنیم که بنگاه‌ها بتوانند ماهیت و رویه‌های خود را به‌آسانی بازتعریف کنند. اگر خیلی سخت بگیریم، بنگاه‌ها نمی‌توانند در مواقع نیاز، تغییر شکل بدهند. از طرف دیگر، بخش فنی‌و‌حرفه‌ای نیز می‌تواند به افرادی که نیاز به آموزش‌های خاصی برای تغییر شغل دارند، کمک کند و با ارائه آموزش، آن‌ها را در مسیر درست هدایت کند. این موضوع نیز می‌تواند تاثیر مستقیمی بر رونق تولید داشته باشد.