گفتوگوی نوروزی با رضا امیرخانی، برنده جایزه ادبی جلال آلاحمد در سال 97
اقلیم فرهنگی نوروز، فراتر از جغرافیای فارسیزبانان است
«ره ش» داستان رهیدن است. رهیدن از شهری که به بهانۀ توسعه از جسمش میبُرند و بر جانش میخورانند. رضا امیرخانی در این رمان، موضوع توسعۀ شهری را دستمایه قرار داده و تاثیرات آن را بر عرصههای زندگی معاصر در قالب داستان زندگی زوجی معمار در تهران امروز به تصویر میکشد. «لیا» زن جوان و معمار در دفاع از حقوق آیندگان با تخریب اصالت شهر به مخالفت برخاسته و سرچشمههای معنوی او و تنها پسرش را به رهایی و مناسبات مادیاش فرا میخواند. اما شوهرش معاون شهرداری یکی از مناطق تهران است و آرمانش در زندگی، پیشرفت شغلی است، به هر قیمتی که شده باشد.
زهرا روحالامین
کتاب «ره ش»، دوازدهمین اثر از رضا امیرخانی است که در سال1396 توسط نشر «افق» منتشر شد. این کتاب در بخش داستان بلند و رمان برگزیده جایزه ادبی جلال آلاحمد را از آن خود کرد. جایزه جلال آلاحمد که لقب گرانترین جایزۀ ادبی ایران را به دوش میکشد، از سال 1387 به برگزیدگانش اهدا میشود و یکی از مهمترین و معتبرترین جوایز ادبی ایران است. امیرخانی قسمت مادی جایزه که معادل صد میلیون تومان بود را به موسسۀ پژوهشی «دانایار» تقدیم کرده است. امیرخانی، نویسندهای است که در پاسخ به سوال اینکه بهترین اثرش کدام است معتقد است، بهترین اثر، حتما همانی است که هنوز ننوشته است. «اگر نویسندهای به این نتیجه برسد که در میان کارهای نوشتهشدهاش، بهترین کارش وجود داشته باشد بهنظر میآید بازنشسته شده و بلاهت است که آدم در حین بازنشستگی کار کند.»در ادامه گفتوگویی کوتاه با نویسندۀ خوشنویسِ گاه اجتماعی، گاه عاشقانه و گاه انتقادی را بخوانید.
وقتی خبر سرانجام جایزه ادبی جلال آلاحمد را خواندم، بسیار شگفتزده شدم که چرا چنین مبلغی را اهدا کردید و چرا موسسۀ پژوهشی «دانایار» را انتخاب کردید؟
همت موسسه پژوهشی «دانایار» توانمندسازی آموزگار، آموزش و پرورش است. این موسسه بهعنوان نقطه آغاز شروع کار خود، منطقه سیستانوبلوچستان را انتخاب کرده است. دانایار به کمک جمعی از فارغالتحصیلان سازمان ملی استعدادهای درخشان تاسیس شده است و بنا دارد به توانمندسازی آموزگاران در همه نقاط محروم کمک کند. کار دانایار مدرسهسازی نیست، مدرسهداری هم نیست، به یک معنا کار دانایار، مدرسهیاری است. به همین دلیل تمام وجه مادی جایزه جلال آلاحمد را تقدیم این موسسه کردم.
در ایام نوروز، مردم اوقاتفراغت بیشتری دارند و یکی از پیشنهادها برای این ایام، خواندن کتاب است، شما در کتاب «سرلوحهها» فهرستی صدتایی از کتابهای موردعلاقهتان را معرفی کردهاید، آیا کتاب جدیدی به این فهرست اضافه میکنید؟
دو تا کتاب معرفی میکنم: «گاه ناچیزی مرگ» اثر محمدحسین علوان از انتشارات «مولی» و «منایی» از انتشارات «نیستان»
شما کتاب «جانستان کابلستان» که روایتگر زندگی جاری در افغانستان است را در کارنامه خود دارید، با توجه به سفرهایی که داشتید، میخواستم بدانم که درباره نوروز نکات قابلتوجهی در کشورهای همسایه وجود دارد؟
نکته بسیار مهمی که باید بگویم این است که حوزه کشورهایی که مراسم باستانی نوروز را دارند، حتی از حوزه زبان فارسی هم بزرگتر است. از شرق ترکیه تا آذربایجان، ترکمنستان، ازبکستان، تاجیکستان، افغانستان، پاکستان و قسمتهایی از غرب چین، کشورها و مناطقی هستند که نوروز را گرامی میدارند. به این معنا اقلیم فرهنگی نوروز حتی از حوزه فارسیزبانان هم حوزۀ گستردهتر و مهمتری است.