printlogo


یادداشت
اهمیت سلامت زنان
زهرا حضرتی؛ دانشجوی دکترای جامعه‌شناسی

زنان به‌عنوان نیمی از جامعه بشری در توسعه پایدار، نقشی محوری به‌عهده دارند، اما بی‌تردید حضور و مشارکت واقعی زنان در گرو توانمندی آن‌هاست و به‌عبارتی توانمندی زنان مقدمه لازم برای حضورشان در جریان توسعه است.‌با توجه به آسیب‌پذیری زنان در روند بهداشت باروری (دوران بارداری، دوران بعد از باروری و دوران یائسگی) و عوارض ناشی از فقدان خدمات مطلوب و سریع، نقش مؤلفه‌های رفاه اجتماعی می‌تواند بستر آرامش را برای این‌گونه زنان و خانواده‌های آنان فراهم کند و توانمندی این قشر عظیم را در مقابل آسیب‌های جسمی و روحی به‌ویژه سلامت بهداشت باروری در سطح خانواده‌ها تامین کند. همه گروه‌های زنان، از دختران تا زنان میانسال و سالمند، نیازمند حمایت جدی برای ارتقای همه‌جانبه کیفیت زندگی و سلامت هستند. در خصوص نقش و اهمیت سلامت زنان به دو نکته مهم باید اشاره کرد.اهمیت نقش زنان در سلامت خانواده و جامعه و همچنین اهمیت سلامت این قشر.
در خصوص نکته اول، رشد حضور اجتماعی زنان در سال‌های پس از پیروزی انقلاب، به‌کارگیری نیروهای زن در سطوح مختلف تخصصی (به‌خصوص برای بهداشت و سلامت جامعه) قابل تامل است و یکی از افتخارات جمهوری اسلامی ایران درگیرکردن زنان در نظام سلامت است. حضور پزشکان زن در صحنه‌های جنگ و بحران و بلایای طبیعی، اثباتی بر شجاعت آنان در قبول مسئولیت‌های اجتماعی است. زنان تضمین‌کننده سلامت خانواده هستند. آن‌ها به‌طور معمول، مدیریت و برنامه‌ریزی سلامت خانواده از واکسیناسیون کودکان گرفته تا تغذیه نوجوانان و کاستن از استرس‌های بزرگ‌ترها و ارائه خدمات به سالمندان را به‌عهده دارند. بخش سلامت تغذیه از مزرعه تا سفره نیز معمولا عرصه تصمیم‌گیری بانوان است. از طرف دیگر، آثار نامطلوب بیماری و مرگ‌ومیر مادر به سلامت اعضای خانواده غیرقابل چشم‌پوشی است.زنان به‌عنوان مادر در خانواده، محور سلامت خانواده‌اند و مرگ‌ومیر، ناتوانی و رفتارهای آن‌ها، همه ابعاد سلامت خانواده را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد. از جمله این موارد می‌توان تاثیر خطرات تهدیدکننده سلامت مادران به سلامت سایر گروه‌های سنی در خانواده را نام برد؛ انتقال بیماری از مادر به جنین، اثر سوءتغذیه و دیابت و فشارخون مادر بر جنین، اثر استعمال دخانیات بر سلامت جنین و سایر افراد خانواده و .... به‌علاوه با توجه به یادگیری رفتار در خانواده و نقش مادران در شبکه یادگیری اجتماعی، آثار رفتارهای زنان و مادران بر جنبه‌های مختلف سلامت و بیماری و تأثیر آن در فرهنگ رفتاری همه اعضای خانواده بر هیچ‌کس پوشیده نیست. همچنین بررسی‌ها نشان داده نرخ مرگ‌ومیر کودکانی که مادرشان را از دست داده‌اند، افزایش قابل‌توجهی داشته است. افزایش مواردی مثل کودکان کار و کاهش تحصیل در فرزندان مادر از دست داده نیز از سایر آثار نامطلوب مرگ مادر است. مرگ مادر نه فقط به دلایل مرتبط با بارداری و زایمان، بلکه به دلایل دیگر نیز به برای خانواده فاجعه‌آمیز است و در تمامی ابعاد، دردناک و جبران‌ناپذیر است. طبق بررسی انجام‌شده در کشور، بیماری‌های قلبی و عروقی و بیماری‌های عروقی منفرد و همه عوامل خطرساز و زمینه‌ای که به آن‌ها منجر می‌شوند مانند دیابت، فشارخون و چاقی از اولویت ویژه‌‌ای در سلامت زنان برخوردارند. اگرچه مرگ‌ومیر زنان در بعضی از گروه‌های سنی کمتر از مردان است، اما بر اساس بررسی ملی بار بیماری‌ها، زنان در مقایسه با مردان آسیب‌پذیرترند و ناتوانی‌های ناشی از بیماری‌های مزمن در آن‌ها به مراتب بیشتر از مردان است. مرگ‌ومیر مادران به علت بارداری و زایمان نیز از علل مهم مرگ‌ومیر زنان است که نمی‌توان به‌سادگی از آن گذشت. بارداری‌های ناخواسته، بارداری‌های پُرخطر، عدم‌برخورداری از مراقبت‌های شش‌گانه دوران بارداری و زایمان غیرایمن از علل مرگ‌ومیر زنان هستند که باید از آن‌ها پیشگیری کرد. همچنین سرطان‌ها از علل اصلی مرگ‌ومیر زنان هستند. در ایران بار اصلی سرطان‌ها در زنان، مربوط به سرطان پستان است.