برای اینکه بدانید پاسخ این سوال منفی است بهتر است «مجموعه تاریخ جهان» انتشارات ققنوس را دست بگیرید
آیا تاریخ حوصلهسربر است؟
حسین سبحانی
هر وقت اسم تاریخ میآید، خیلیها یاد کلاسهای تاریخ در مدرسه میافتند که آنقدر برایشان حوصلهسربر بود که یا چرت میزدند یا لحظهشماری میکردند زنگ بخورد و خلاص شوند. بعضی دیگر هم وقتی بحث تاریخ پیش میآید، یاد کتابهای قطور و چند جلدی با جلدهای بیرنگ و لعاب میافتند که مدتهاست در کتابخانه خاک میخورند و هیچکس سراغشان نمیرود و هرکس که آنها را خوانده لابد چه آدم عجیب و کسلکنندهای است. اصلا حالا که چه که یک عدهای در فلان جا فلان قدر حکومت کردند و چهها کردند، در بهمان کشور انقلاب شد و چند نفر کشته شدند؟ به من چه ربطی دارد که جنگ دو کشور بر سر چه بود و عاقبت چه شد که پرچم سفید را بالا بردند و به صلح رضایت دادند؟
اما ماجرا این است که تاریخ فقط ذکر یک رشته رویداد و تاریخ وقوع آنها نیست. تاریخ نوعی روایت و قصه است و اگر نویسندهای خوشذوق روایتش کرده باشد، میتوان چون داستانی واقعی به آن نگاه کرد و اگر دل به آن بسپاری خواهی دید که فلان اتفاق بزرگ، حاصل بههم پیوستن مجموعهای از حوادث و تلاشها بوده است و یک شبه حادث نشده و اینجاست که خواننده تاریخ، چون ناظری که خودش در دل ماجرا بوده، وقایع را کنار هم میچیند و متوجه میشود که چه شد آنچه شد. مثلا ماجرای حکومت نازیها در آلمان و جنگ جهانی دوم را در نظر بگیریم. خیلیها نمیدانند که آدلف هیتلر در جوانی نقاشی میکرد و برای ثبتنام در مؤسسه هنرهای زیبای وین اقدام کرد، ولی او را نپذیرفتند و او نقاشی را بهطور حرفهای ادامه نداد. حال تصور کنید که هیتلر در آن مدرسه پذیرفته شده بود، آیا میتوان متصور شد که با این اتفاق به ظاهر ساده، سرنوشت چند میلیون انسان تغییر میکرد؟ بیش از هفتاد سال است که جنگ جهانی دوم تمام شده ولی آنقدر موضوع جذابی است (جذاب و نه خوشایند) که بعد از این همه سال هنوز با موضوع آن، فیلم ساخته میشود.
میگویند ملتی که تاریخ نخواند، مجبور به تکرار آن است. با سیر و سیاحت در تاریخ خواهید دید که در گذشته دور یا نزدیک، همینجا یا جایی دیگر، شرایطی مشابه شرایط فعلی وجود داشته و در آن دوره، پیمودن چه راهی، گرفتن چه تصمیمی، منجر به چه اتفاقی شده است و اینجاست که اگر ملتی تاریخ نخوانده باشد و از تجربه گذشته بشر استفاده نکرده باشد، ناچار است که خود تجربه کند و البته تجربه معمولاً گران تمام میشود و این یعنی تکرار تاریخ. همه اینها را گفتیم که به اینجا برسیم که انتشارات «ققنوس» مجموعهای دارد به نام «مجموعه تاریخ جهان» که از تصور عموم در مورد کتب تاریخی بهدور است. هر جلد از این مجموعه که از روی مجموعهای به همین نام از انتشارات
«Lucent Books» ترجمه و منتشر میشود، به تاریخ نقطهای از جهان در مقطعی خاص میپردازد و آنقدر متنوع و گسترده است که از تاریخ انسانهای اولیه تا عصر معاصر را شامل میشود که الزاماً تاریخ سیاسی نیست و البته هیچکدام از مجلدات آن بههم پیوسته نیستند و میتوان بسته به سلیقه، هرکدام را بهطور جداگانه انتخاب کرد و خواند. اما ویژگی اصلی این مجموعه، آن است که در هر جلد با بیانی ساده، بهطور مختصر و مفید در چیزی حدود 110-120 صفحه به همراه تعداد زیادی عکس و حواشی جالب مرتبط با موضوع، تاریخ موردنظر را روایت میکند و همینها باعث شده که خواندن تاریخ، نه خستهکننده که لذتبخش شود. تا به حال از این مجموعه حدود هشتاد عنوان منتشر شده و برای نمونه میتوان به «عصر حجر»، «امپراتوری ایران»، «تفتیش عقاید»، «عصر روشنگری»، «رنسانس»، «امپراتوری هیتلر»، «مصر باستان»، «عصر وایکینگ» و «جنبش زنان در آمریکا» اشاره کرد. طرح جلدهای مجموعه «تاریخ جهان» بسیار جذاب است و اگر یکی، دو جلدش را بخوانید شاید ترغیب شوید که از آن، مجموعه بسازید. قیمت هرکدام از جلدها چیزی حدود 10000 تا 16000 تومان است. این مجموعه میتواند گزینه مناسبی برای هدیه دادن مخصوصاً به نوجوانان و جوانان باشد و احتمال آن میرود که برای کسانی که چندان میانه خوبی با تاریخ ندارند، باب آشتی با آن را باز کند.