printlogo


در استقبال از 25 آذرماه، روز پژوهش
پژوهش، سرمایه‌گذاری با نرخ بازدهی بسیار بالا
حسام نیکوپور؛ معاون پژوهشی موسسه عالی پژوهش تامین‌اجتماعی

سازمان تامین‌اجتماعی برای تقویت جریان تصمیم‌سازی مبتنی بر پژوهش‌های دقیق، منسجم و روزآمد در راستای مدیریت صندوق بین‌نسلی بیمه اجتماعی، اقدام به تاسیس موسسه عالی پژوهش تامین‌اجتماعی در سال 1371 کرد. متاسفانه فعالیت‌های این موسسه بین سال‌های 1388 الی 1393 متوقف شد. در طول سال‌های فعالیت، این موسسه توانسته به‌رغم مشکلات ذاتی پژوهش در کشور از جمله کمبود پژوهشگران متخصص آشنا به حوزه بیمه‌های اجتماعی، کمبود منابع مالی و نقصان داده‌ها و اطلاعات معتبر برای مطالعات تحلیلی، خدمات ارزشمندی را در سطوح ملی و سازمانی ارائه دهد. تهیه اسناد پشتیبان قانون ساختار نظام جامع رفاه و تامین‌اجتماعی با عنوان زیر بنای نظام رفاه کشور، مطالعات ایجاد صندوق بیمه اجتماعی روستائیان و عشایر و در سال‌های اخیر تنقیح و تلخیص آیین‌نامه‌ها و بخش‌نامه‌های سازمان تامین‌اجتماعی و بررسی اصلاح اساس‌نامه صندوق‌های بیمه اجتماعی کشور از جمله پژوهش، اثرگذاری ملی این موسسه بوده است. در دوره جدید فعالیت از سال 1394، موسسه بیش از 600 طرح پژوهشی، گزارش کارشناسی، یادداشت مدیریتی، نشست تخصصی، دوره آموزشی و کتاب، عمدتا به‌صورت برون‌سپاری یا به انجام رسانده یا در دست انجام دارد. به‌عنوان نمونه، می‌توان به طرح‌های پژوهشی، درج مفاهیم تامین‌اجتماعی در کتب درسی آموزش و پرورش، تهیه گایدلاین‌های دارویی و درمانی، تهیه مدل‌های شایستگی مدیران و کانون‌های ارزیابی، نظام جذب نیرو در سازمان، کدینگ داده‌ها بر اساس استاندارد ISIC وISCO، روش‌های خروج از بنگاه‌داری، تعیین سهم نیروی کار در قراردادهای پیمانکاری، چالش‌ها و راهکارهای بهبود بیمه کارگران ساختمانی، بررسی مشاغل سخت و زیان‌آور، برآورد بار مالی قوانین الحاقی به قانون تامین‌اجتماعی مصوب سال 1354، سه‌جانبه‌گرایی و... اشاره کرد.
حمایت از پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دانشجویی به‌عنوان بخشی از فعالیت‌های موسسه علاوه بر توسعه دانش و ادبیات حوزه رفاه و تامین‌اجتماعی و برقراری ارتباط موثر با دانشگاه‌های کشور، رفع چالش کمبود محققان این حوزه را دنبال می‌کند. از سال 1394 تاکنون بیش از 36 پایان‌نامه و رساله دانشجویی تحت حمایت مالی و علمی موسسه قرار گرفته که عمدتا رساله‌های دوره دکترای دانشگاه‌های معتبر کشور بوده است.
کتاب‌های ترجمه و تالیفی موسسه به‌عنوان محتوای درسی مرجع در دانشگاه‌های کشور کمک شایانی به جریان تصمیم‌سازی و بسط ادبیات رفاه و تامین‌اجتماعی کشور می‌کند. اولویت موسسه خصوصا در سال97، تولید کتاب‌های تالیفی، دانشنامه‌های تخصصی مانند دانشنامه آکچوئری و تهیه کتاب‌هایی به زبان انگلیسی برای معرفی ظرفیت‌ها و دستاوردهای نظام رفاه و تامین‌اجتماعی کشور به دنیا با همکاری موسسات انتشاراتی بنام جهان است. بیش از 70کتاب از 94کتاب در دستورکار یا تولیدشده موسسه توسط مترجمان و مولفانی تهیه شده که تاکنون کتابی در کارنامه فعالیت‌های پژوهشی خود نداشته‌اند. به‌عبارتی موسسه با سرمایه‌گذاری و جلب همکاری این افراد توانسته شبکه‌ای از علاقه‌مندان و فعالان پژوهشی حوزه رفاه و تامین‌اجتماعی را به جامعه علمی کشور معرفی کند که مسلما برخی از این افراد در آینده‌ای نه‌چندان دور، محصولات علمی اثرگذار و یاری‌رسان به حکمرانی مطلوب نظام تامین‌اجتماعی کشور و نسل‌های آتی ارائه خواهند کرد. در حوزه آموزشی نیز موسسه در سال‌های اخیر ضمن دعوت از مدرسان کشور از پژوهشگران مطرح جهانی و ایرانیان خارج از کشور نیز دعوت به‌عمل آورده است. 
موسسه سعی کرده دوره‌های آموزشی را به‌صورت بسته جامعی حول یک موضوع مشخص با چند استاد و مدرس در قالب مدارس مختلف طراحی و اجرا کند. ترجمه گایدلاین‌های دوازده‌گانه اتحادیه بین‌المللی تامین‌اجتماعی به اتمام رسیده و برگزاری دوره آموزشی این گایدلاین‌ها خصوصا گایدلاین حکمرانی و سرمایه‌گذاری در سال‌جاری در دستورکار موسسه قرار دارد. چاپ و انتشار فصلنامه تامین‌اجتماعی در سال 1396 از سرگرفته شد و مقالات حاصل از طرح‌های پژوهشی و مقالات دریافتی از محققان در استاندارد فصلنامه‌ای پژوهشی منتشر شد. وقفه ایجادشده از سال 94 تا 96 به دلیل طی فرایند اخذ مجوزها برای انتشار مجدد فصلنامه تامین‌اجتماعی ایجاد شده است. این فصلنامه با هیئت‌تحریریه‌ای متشکل از برترین اساتید کشور در حوزه رفاه و تامین‌اجتماعی دوباره تبدیل به یکی از مراجع مهم علمی کشور در توسعه تحقیقات رفاه و تامین‌اجتماعی خواهد شد. موسسه با تجهیز کتابخانه تخصصی خود با کتاب‌های مرجع حوزه رفاه و تامین‌اجتماعی هم در بخش لاتین و هم در بخش فارسی که در حوزه کتاب‌های فارسی خود پیشگام تولید آن‌هاست، توانسته بخشی از نیازهای محققان را برآورده کند. ارائه کتاب‌ها به‌صورت الکترونیک و برگزاری نشست‌های نقد و رونمایی کتاب در کنار برگزاری نمایشگاه‌های مختلف کتاب و تجهیز کتابخانه‌های مراکز اجرایی سازمان، همچنین شرکت در نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در سال 96 از جمله فعالیت‌های کتابخانه موسسه بوده است. موسسه امیدوار است در سال‌های آتی به مرکز اسناد و مدارک رفاه و تامین‌اجتماعی کشور بدل شود.  موسسه علاوه بر استفاده از ظرفیت‌های مراکز علمی و دانشگاهی کشور در قالب تفاهم‌نامه‌ها و قراردادها، با مراکز علمی بین‌المللی خصوصا سازمان بین‌المللی کار همکاری دارد. اجرای طرح پژوهشی ارزیابی آکچوئریال تعهدات بلندمدت سازمان برای دومین‌ بار در طول فعالیت 60 ساله سازمان تامین‌اجتماعی با همکاری تیم کارشناسان ایرانی و سازمان بین‌المللی کار ضمن احصای حجم تعهدات موجب تقویت دانش آکچوئری کارشناسان سازمان و موسسه شد.  با عنایت به اهمیت موضوع اصلاحات نظام بازنشستگی کشور و با توجه به چالش‌های پیش روی صندوق‌های بیمه‌ای، مطالعه همه‌جانبه اصلاحات بازنشستگی به‌عنوان یکی از پروژه‌های اولویت‌دار موسسه در قالب طرح‌های پژوهشی، گزارش کارشناسی، کتاب، نشست تخصصی و همایش‌ها در این سال‌ها دنبال شده است که برخی از این فعالیت‌ها عبارت‌اند از:طرح‌های پژوهشی و گزارش‌های کارشناسی در حوزه اصلاحات صندوق‌های بازنشستگی نظیر «ارزیابی آکچوئریال سازمان بین‌المللی کار از تعهدات بلندمدت سازمان »، «ساخت جدول تغییر وضعیت بیمه‌شدگان و مستمری‌بگیران سازمان»، «تحولات جمعیتی و بیمه‌های اجتماعی ایران»، «اصلاحات اخیر مستمری‌های بازنشستگی و اثرات توزیعی آن‌ها»، «برگشت از خصوصی‌سازی نظام تامین‌اجتماعی »، «بررسی ساختار تامین‌اجتماعی کشورهای جهان»، تحلیل نگرش تشکل‌های کارگری و کارفرمایی در خصوص اصلاحات بازنشستگی»، «اقتصاد سیاسی اصلاحات بازنشستگی در ایران»، «ترکیه: سیاست‌گذاری اجتماعی و یک سقوط نئولیبرال»، «بازنشستگی؛ چماق و هویچ روسی »، «تحلیل نگرش سیاست‌گذاران در حوزه اصلاحات صندوق‌های بازنشستگی ایران»، «تبیین تقابل نیروهای فعال در اصلاحات بازنشستگی در کشورهای منتخب با استفاده از رویکرد نهادگرایی»، «اصلاحات نظام‌های بازنشستگی»، و... . موسسه عالی پژوهش تامین‌اجتماعی در حوزه اصلاحات صندوق‌های بازنشستگی نیزکتاب‌هایی تالیف و ترجمه و منتشر کرده که مهمترین آنها عبارتند از:«نظام مستمری در 53 کشور جهان»، «شاخص جهانی حقوق بازنشستگی»، «اقتصاد سیاسی اصلاحات بازنشستگی»، «مدیریت صندوق‌های بازنشستگی، حکمرانی، پاسخ‌گویی و سیاست‌های سرمایه‌گذاری»، «افول بازنشستگی سنتی»، «تامین مالی حمایت‌های اجتماعی»، «هرم وارونه جمعیت»، «آینده طرح‌های بازنشستگی چندلایه»، «اسناد سیاستی نظام تامین‌اجتماعی چندلایه ایران» و ... . البته دو همایش، تهیه دو موشن‌گرافی، یک نماهنگ، بیش از 15نشست تخصصی در رابطه با موضوع اصلاحات صندوق‌های بازنشستگی  نیز در سیاهه کارها و فعالیت‌های پژوهشی موسسه  به چشم می‌خورد. مشاهده می‌شود که تنها برای تبیین یک موضوع خاص چه فعالیت‌های گسترده‌ای در کوتاه‌مدت و میان‌مدت باید صورت گیرد که در بلندمدت نتیجه‌ای تاثیرگذار و اثربخش روی دهد. پژوهش به‌ویژه پژوهش‌های اجتماعی نیازمند طی فرایند در زمان است، لذا یکی از وظایف موسسه برنامه‌ریزی برای انطباق خروجی پژوهش‌ها با نیازهای سازمان تامین‌اجتماعی در زمان مناسب است که با توجه به وقفه ایجاد شده در فعالیت‌های موسسه در سال‌های 93-1388 فشاری دوچندان در سال‌های بازگشایی مجدد موسسه جهت رفع نیازهای انباشته‌شده سازمان بر موسسه وارد شده است.اگر سازمان تامین‌اجتماعی در سطوح بالای مدیریتی و کارشناسی به اهمیت پژوهش با بازگشایی مجدد موسسه، صحه گذاشته، موسسه نیز سعی کرده از ابتدای اجرای هر عملیاتی در سازمان، پشتوانه کارشناسی آن را در زمان و با کیفیت مناسب تهیه کند و به‌صورت مداوم در تعامل و گفت‌وگو با سازمان باشد. اما نباید فراموش کرد که پژوهش‌های اجتماعی معمولاً پاسخ‌های قطعی به آنچه سیاست‌گذاران در جست‌وجوی آن هستند ارائه نمی‌دهند. این مسئله از ماهیت جهان اجتماعی ناشی می‌شود. علاوه بر این، دانش هیچ‌گاه کامل و مطلق نیست، مسلماً شکاف‌ها و عدم قطعیت‌هایی در دانش ما وجود دارد و این‌ها در جایی است که پژوهشی در آن انجام نشده یا یافته‌های ظاهراً متفاوتی تولید شده است و پژوهش جدید بینش‌های تازه‌ای پدید می‌آورد که می‌تواند تفکرات مرسوم را به چالش بکشد. ‌شفافیت از مهم‌ترین اصول حاکم بر فعالیت‌های پژوهشی است، لذا موسسه ضمن طراحی فرایندهای پژوهشی مبتنی بر اصل شورایی و نظارت‌پذیری، تمامی قراردادها و فراخوان‌های خود را در سایت موسسه به مخاطبان ارائه می‌دهد. شورای پژوهش موسسه مرکب از اساتید برجسته و نام‌آشنای کشور در حوزه بیمه‌های اجتماعی در سال بیش از 24جلسه برای انتخاب عناوین و اولویت‌های پژوهشی، شرح خدمات طرح‌ها، تایید مجریان معرفی شده توسط گروه‌های پژوهشی موسسه، تایید هزینه انجام طرح و تایید فازهای میانی و نهایی طرح‌ها، برگزار می‌کند.‌ موسسه به‌رغم دستاوردهایی که در سه سال گذشته داشته است، اما در حوزه ترویج دانش و ارزیابی اثربخشی خروجی‌های خود با کاستی‌هایی مواجه است. رفع این مهم در تطبیق بیشتر نیازهای سازمان با خروجی طرح‌های پژوهشی کمک خواهد کرد. سرمایه‌گذاری در حوزه پژوهش، هزینه نیست، بلکه سرمایه‌گذاری است با بازدهی بسیار بالا خصوصا برای سازمان تامین‌اجتماعی که با چالش‌های بزرگی روبه‌رو است. به امید روزی که سازمان تامین‌اجتماعی نیز مانند وزارتخانه‌های نفت، مخابرات، نیرو، کشاورزی و... پژوهشکده‌ای تخصصی داشته باشد. هفته پژوهش را به همکاران پرتلاش و متعهد موسسه عالی پژوهش تامین‌اجتماعی، پژوهشگران ارجمند و همکاران سازمان تامین‌اجتماعی تبریک گفته و از همراهی‌ و همکاری شما با موسسه عالی پژوهش تامین‌اجتماعی صمیمانه سپاسگزارم.