printlogo


یادداشت
چرا کاهش نرخ ارز بر تورم ‌اثر نگذاشته است؟
امیرعلی سیف‌الدین؛ کارشناس اقتصادی

قیمت کالا تحت‌تاثیر گرانی‌هایی که به‌خاطر قیمت دلار در چرخه واردات و صادرات رخ داده است، بالا می‌رود. وقتی قیمت دلار افزایش پیدا کند، کالایی که صادر می‌شود با قیمت بالاتری در کشورهای مقصد به فروش می‌رسد، یعنی صادرات آن صرفه اقتصادی پیدا کرده و گرایش به صادرات در صادرکنندگان افزایش پیدا می‌کند. کمبود یا نایاب‌شدن برخی از کالا‌ها در بازار داخلی تحت این شرایط، طبیعی است. 
برای مثال، محصولی مثل پسته وقتی دلار چهار هزار تومان بود، 50 تا 60 هزار تومان قیمت داشت و زمانی که دلار 12هزار تومان شد، قیمت آن نیز سه‌برابر شده و به 200 هزار تومان رسید. حالا فروش آن در بازارهای صادراتی، سود زیادی را عاید صادرکنندگان می‌کند. زمانی باید توقع داشت قیمت پسته از 200هزار تومان به 50هزار تومان برسد که نرخ دلار کاهش سه‌برابری پیدا کند. یعنی نرخ دلار تقریبا به چهار هزار تومان برسد، در حالی که درصد کاهش نرخ دلار بسیار ناچیز بوده است. همین توضیح را می‌توان در رابطه با محصولاتی مثل لبنیات ذکر کرد. با افزایش نرخ دلار، قیمت شیر هم چندبرابر افزایش پیدا کرده است. اگر چرخه تولید شیر را با دقت بررسی کنیم این افزایش بسیار منطقی به‌نظر می‌رسد و شاید ارتباط گرانی آن با فعالیت سودجویان چندان منطقی نباشد. 
برای مثال، تولید شیر یا با استفاده از شیرخشک وارداتی یا از شیر داخلی، صورت می‌گیرد. وقتی قیمت دلار گران می‌شود.، واردات شیرخشک چندین برابر هزینه‌بر خواهد شد و قیمت شیر داخلی نیز با توجه به افزایش هزینه‌های جانبی تولید شیر، چندبرابر بالاتر خواهد رفت. در حالی که برخی از کالاها هنوز به اندازه افزایش سه برابری نرخ دلار، گران نشده‌اند و حتی توقع افزایش بیشتر قیمت‌ها را دارند. به‌عنوان نمونه، کالایی چون برنج و روغن که ارز دولتی می‌گیرند، گران نشده، اما قیمت روغنی که ارز دولتی نمی‌گیرد به این دلیل که کنجد، وارداتی است، سه برابر شده است، یعنی با گران‌شدن نرخ دلار، قیمت آن چندبرابر می‌شود. در این صورت کاهش دوهزارتومانی نرخ دلار هیچ اثری در کاهش قیمت کالا در بازار ندارد، بنابراین از این پس برای تاثیرپذیری بیشتر بازار از سیر نزولی دلار، لازم است قیمت دلار سه برابر کاهش پیدا کند و حتی به مرز چهار هزار تومان برسد. قیمت آن دسته از کالاهایی که به‌صورت لحظه‌ای تحت‌تاثیر کاهش نرخ دلار قرار می‌گیرند، مثل طلا، سکه و... پایین آمده و در حال حاضر تاثیر لحظه‌ای کاهش نرخ دلار بر کاهش قیمت آن‌ها، دیدنی است. فولاد نیز با کاهش نرخ دلار ارزان‌تر شده و خودروهای وارداتی هم در حال افت قیمت است، بنابراین تا افول قیمت نرخ دلار به زیر 10هزار تومان، تغییری ملموس در قیمت کالاها به‌ویژه آن‌هایی که ارز دولتی دریافت نکرده‌اند، دیده نخواهد شد و کاهش چند هزار تومانی دلار برای کاهش نرخ تورم، کافی نیست.