نگاهی به سیاستهای رفاهی کشورهای مختلف در راستای حمایت از جمعیت بیرون مانده از چرخه کار ،معلولان و ازکارافتادهها
نظامهای رفاهی وحمایت همهجانبه از معلولان
بیکاری و زندگی بدون درآمد، بیشک یکی از کابوسهای همیشگی بزرگسالان است؛خصوصا افراد طبقه متوسط که درآمد معمولی دارند و پساندازی برای روزهای بیکاریشان ندارند. معلولان هم که یا بعد از سانحهای نمیتوانند مثل گذشته کار و فعالیت اجتماعی داشته باشند یا مشکلی بهصورت مادرزادی دارند با این کابوس دست و پنجه نرم میکنند. در گوشه و کنار دنیا برای کمک به خلاصی یافتن معلولان و بیکاران از این کابوسها مزایایی تعریف شده است که در این متن به چند مورد آن اشاره میکنیم.
مزایای دوگانه بیمهبیکاری دراستونی
استونی با جمعیت فقط 5/1میلیون نفر، بودجه رفاهی چندان زیادی ندارد. برخلاف خیلی از کشورها بیشتر بودجه رفاهی استونی بهصورت آنلاین تقسیم میشود تا در هزینهها صرفهجویی شود و شهروندان میتوانند یک بار بدون اینکه فرمهای زیادی پُر کنند از مزایای رفاهی بهرهمند شوند.
برای کسانی که بیکار شدهاند، دو نوع مزایا وجود دارد. برای اینکه مشخص شود چه کسی واجد شرایط دریافت مزایای بیمه بیکاری است، مدعیان باید در صندوق بیمه بیکاری استونی ثبتنام کنند.پس از آن سابقه آنها توسط کارشناسان بررسی میشود و حداقل باید یک سال در طول سهسال گذشته مشغول به کار بوده و با درخواست خودشان بیکار نشده باشند. کارگران 4/1درصد از حقوق و کارفرمایان 8/2درصد را پرداخت میکنند و سطح مزایا 50درصد از حقوق و دستمزد برای 100روز اول و 40درصد بعد از آن است. صندوق بیمه همچنین بیمه درمانی بیکاران را پرداخت میکند.
علاوه بر این کمکهزینه بیکاری برای افرادی تعیینشده که در دوره کار، درآمد کمی داشتهاند، خویشفرما بوده یا حداقل 180روز از سال را مشغول تحصیل بودهاند. دریافتکنندگان کمکهزینه، روزانه مبلغ 4 یورو میگیرند.
موضوع قابل توجه در خدمات رفاهی استونی، سیاست سخاوتمندانه استونی برای خانوادههای دارای فرزند است؛ بدین صورت که والدین تا 435 روز (معادل 14ماه)،به عنوان مرخصی زایمان، صددرصد از درآمد ماهیانه سال قبلشان دریافت میکنند. والدینی که حتما باید در منزل از کودکان زیر سه سال خود مراقبت کنند، حق بازگشت به شغل قبلیشان را پس از اتمام این دوره دارند. در سالهای 2013 و 2015، مزایای خانوادههایی که دارای سه فرزند یا بیشتر هستند افزایش یافته است که در حال حاضر در هر ماه 90/95یورو است. همچنین علاوه بر مزایای کودک، خانوادههای فقیرتر مزایای جداگانهای هم دریافت میکنند.
در استونی برای آنهایی که در سنِ کار هستند، اما به دلایلی ازکارافتاده یا برای مدت طولانی درگیر بیماریاند، مزایایی مقرر شده که با توجه به شدت معلولیت یا بیماریشان بین
17 تا 54 یورو به آنها تعلق میگیرد. این مبلغ برای هزینههایی بهجز پزشکی، حملونقل و موارد دیگری است که توسط بیمه درمانی پرداخت میشود. البته باید گفت که فعالان حوزه رفاهی این کشور در تلاشند تا اصلاحاتی انجام دهند تا تعداد افراد واجد این مزایا کاهش یابد. قرار است یک صندوق بیمه اشتغال شکل بگیرد که به ارزیابی ظرفیت کار میپردازد، مزایا را پرداخت میکند، خدمات بازار کار را فراهم میکند و متقاضیان را به خدمات توانبخشی و کمکهای فنی پیوند میدهد.
فرانسویها دست و دل بازند
مزایای بیمه بیکاری فرانسه، یکی از شایستهترینها در اروپاست و حتی تا سقف حقوق خالص 6959 یورو در ماه پرداخت میکند. ممکن است به نظر این قانون به نفع افراد به نفع افراد دارای درآمد بالا باشد، آن هم در کشوری که معدل درآمد ماهانه در آن، حدود 2000 یورو است، اما گزارشها میگوید از مجموع 6/2میلیون متقاضی بیمه بیکاری، کمتر از 1000نفر، موفق به دریافت بالاترین میزان بیمه بیکاری شدهاند و ثانیا آمار نشان میدهد، درصد زیادی از افراد بعد از چهار ماه، کاری را شروع کردهاند و از شمول دریافت بیمه بیکاری خارج شدهاند. کارگران زیر 50 سال میتوانند حقوق بیکاری دو ساله درخواست کنند و کسانی که بیش از 50 سال دارند، میتوانند از حقوق بیکاری سه ساله بهره ببرند. بهطور متوسط، این مزایا حدود 65درصد از حقوق کارکنان است. برای دریافت این مزایا ابتدا باید افراد در مرکز کاریابی ثبتنام کنند و بهطور فعال دنبال کار باشند. برای کسانی که به اندازه کافی کار نکردهاند تا بتوانند واجد شرایط باشند، یک تور ایمنی وجود دارد که برای آنها حداقل دستمزد را تامین میکند؛ در این تور ایمنی یک فرد بدون فرزند میتواند 514یورو در ماه دریافت کند و یک زوج با دو فرزند 1079یورو.
اگر افراد شاغل فرانسوی تحتپوشش برنامه بیمه دولتی «مالادی» باشند میتوانند در زمان بیماری از آن استفاده کنند. مجموع پرداختی این بیمه 50درصد از دستمزد خالص روزانه است. شرایط لازم این است که متقاضیان در طول سه ماه، 200 ساعت کار کنند یا قبل از ادعای مزایا در شش ماه گذشته درآمد حداقلی 9754 یورو داشته باشند. برای مثال، اگر یک کارگر دستمزد روزانه 75یورو را دریافت میکرده، میتواند از این بیمه، روزانه 50/37 یورو بگیرد. مطالبهکنندگان با سه فرزند وابسته یا بیشتر، 66درصد از دستمزد خالص روزانهشان را دریافت میکنند.
در فرانسه همچنین مزایای معلولیت بر اساس حقوق و دستمزد افراد در یک دوره 10ساله محاسبه میشود. اگر متقاضیان بتوانند کار کنند، این نرخ 30درصد از حقوق و دستمزد مطالبهکننده در طول یک دهه است و میتواند از 282 تا 951 یورو در هر ماه متغیر باشد. کسانی که دیگر قادر به کار نیستند از نرخ بالای 50 درصد، یعنی حداکثر مبلغ 1585یورو در هر ماه بهره میبرند. کسانی که نمیتوانند کار کنند و نیاز به مراقبت هم دارند، مقدار حقوقی مشابه گروه دوم دریافت میکنند، اما برای پرداخت هزینه مراقبتکننده مبلغ 1104یورو اضافه دریافت میکنند. بزرگسالان معلول که هرگز نتوانستهاند کار کنند، میتوانند مبلغی بین 403 یورو
(برای یک نفر) و 666 یورو (برای یک زن و شوهر) مطالبه کنند. اگر فرد معلول کمتر از یک سال کار کرده باشد و منابع مالی خیلی کمی داشته باشد، میتواند مزایای مسکن هم طلب کند. مزایای معلولیت به والدینِ مراقب از بچههای معلول زیر 20سال که در خانه زندگی میکنند هم تعلق میگیرد. این مبلغ به میزان هزینههای آموزش شخص معلول و همین طور استخدام فردی برای مراقبت است، اما همه این مبالغ با توجه به میزان وابستگی فرد معلول و شدت مشکلاتش متفاوت است.
سختگیری؛ مشخصه سیستم تامین اجتماعی آلمانها
سیستم تامین اجتماعی ویژه آلمان، سه درصد از درآمد فرد را که نیمی از آن توسط کارفرما پرداخت میشود،برای بیکاران در نظر گرفته. هرکسی که این حقبیمه را حداقل یکسال در طول 24 ماه گذشته پرداخت کرده باشد، حق برخورداری از حقوق بیکاری را دارد. کسانی که فرزند دارند، میتوانند دوسوم از حقوقشان را طلب کنند، در حالی که بدون فرزندها میتوانند 60درصد تقاضا کنند. مدت پرداخت مزایا با توجه به مدت زمان پرداخت فرد به سیستم و سن، متغیر است. افراد زیر 50سال میتوانند برای یک سال تقاضا کنند، افراد بین 50 تا 54 سال 15ماه و کسانی که 55 سال یا بالاتر دارند 18ماه، همچنین دوسال برای کسانی که بیش از 58 سال دارند. اگر فردی بعد از این مدت زمان، بیکار بماند و مایل باشد، همچنان مزایا دریافت کند، یک کمکهزینه بیکاری به روشی ثابت برای همه، دریافت میکند که هدف آن، اطمینان از استانداردهای حداقل درآمد است. سطوح مزایا در هر ژانویه مورد بررسی قرار میگیرد تا اطمینان حاصل شود که افراد با آن هزینهها راحت زندگی میکنند. مطالبهکنندگان اگر تنها زندگی کنند 391یورو در ماه دریافت میکنند و کسانی که ازدواج کردهاند 353یورو. کسانی که مستقل زندگی نمیکنند 313 یورو دریافت میکنند، 15 تا 18سالههایی که تحصیل نمیکنند 296 یورو. والدین بیکار بهازای هر کودک مبلغ اضافی دریافت میکنند؛ 261یورو برای کودکان 7 تا 14ساله و 229یورو برای کودکان زیر 7سال. کمکهزینههای دیگری هم برای کسانی که فرزند دارند در نظر گرفته شده، مثلا کمکهزینه تحصیل یا نگهداری. هزینههای اضافی برای زنان باردار یا کسانی که نیازهای خاص بهداشتی دارند (مانند کفشهای ارتوپدی) بر اساس هر مورد بررسی میشود.در صورتی که افراد تحتپوشش این مزایا، از پذیرش کار مناسب ارائهشده سر باز بزنند یا تلاشی برای پیداکردن شغل نداشته باشند، پرداختها بهطور خودکار به مدت سه ماه به میزان 30درصد کاهش مییابد و اگر رفتارهای مشابه تکرار شود، 30درصد دیگر هم کم میشود. هر فرد میتواند در طول یک ماه با کمتر از 15ساعت کار، مبلغ 165یورو درآمد داشته باشد و در این مزایا تاثیری نداشته باشد. اگر شاغلان نتوانند به علت بیماری کار کنند، کارفرماها باید به مدت شش هفته، حقوقها را پرداخت کنند تا پس از آن، بیمه خدمات درمانی شروع به پرداخت حقوق کند. کسانی که به علت بیماری یا آسیب نتوانند کار کنند، 80درصد از درآمد خالص خود را تا 78هفته دریافت میکنند. در برخی موارد صددرصد پرداخت میشود. در مواردی که ناتوانی، طولانیمدت است، افراد (صرفنظر از سن) مستمری دریافت میکنند.
کسانی که دارای معلولیت هستند و قادر به کار بیش از سه ساعت در روز نیستند واجد شرایط بازنشستگی معلولان هستند و به همین نسبت کسانی که بیش از شش ساعت در روز کار نمیکنند، مستحق بازنشستگی جزئی میشوند. میانگین حقوق بازنشستگی معلولان حدود 8900یورو است. افراد دارای معلولیت بدون هزینه اضافی از طریق طرح بیمه درمان کشور حق دریافت تمام امکانات درمانی را دارند، البته در صورتی که قبل از معلولیت، به سیستم پرداختی داشته باشند. همچنین افراد معلول دارای حقالزحمههای بیشتر و شرایط استخدام ویژه هستند.کودکان دارای معلولیت بهطور خودکار با استفاده از بیمه درمانی والدین خود بدون نیاز به پرداخت هزینههای اضافی بیمه میشوند. کودکان و دانشآموزانی که دارای معلولیت هستند، حق دسترسیهای مختلفی از جمله دسترسی به صندلی چرخدار و مترجم زبانِ اشاره در شرایط خاص دارند. شرکتها، مزایا و معافیتهای مالیاتی برای استخدام افراد معلول دریافت میکنند. کمکهزینه نگهداری، همچنین مسکن به افراد معلول بنا به میزان معلولیت تعلق میگیرد. استفاده از سیستم حملونقل عمومی هم رایگان است.
بازرسان قدرتمند تامین اجتماعی در ایرلند
در کشور ایرلند واجدان شرایط برای دریافت مزایای بیکاری باید کمتر از 66 سال داشته باشند و حداقل از هفت روز، سه روز بیکار باشند. همچنین باید به وزارت کار ثابت کنند که «قادر به انجام کار» هستند و میتوانند مشمول بیمههای اجتماعی شوند ولی به دلایلی فعلا کار دائم ندارند. افراد در هر هفته 188یورو دریافت میکنند، با پرداخت اضافی برای کسانی که فرزند دارند. اگر فردی داوطلبانه کارش را رها کند از گرفتن این مزایا محروم میشود. معیار کلی برای دریافت کمکهزینههای معلولیت این است که فرد، ساکن ایرلند باشد و انتظار برود این معلولیت حداقل یک سال طول بکشد و فرد را بهطور قابلملاحظهای در انجام کارهایش محدود کند. در ایرلند «بازرسان بیمه» برای نظارت بر نحوه اجرای قوانین رفاه اجتماعی کشور منصوب میشوند تا تعیین کنند هر فرد به چه میزان به کمک نیاز دارد. متقاضیان باید گزارش کامل پزشکی داشته باشند تا مورد بررسی قرار بگیرند. بیشترین میزان پرداخت به این افراد هفتهای 188یورو است که در صورت داشتن فرزند، بیشتر میشود.
منبع: گاردین