دکترسیدتقی نوربخش، مدیرعامل سازمان تامیناجتماعی تشریح کرد
آثار مخرب تعهدات بدون منبع بر کارایی تامیناجتماعی
مدیرعامل سازمان تامیناجتماعی با اشاره به سابقه طولانی این سازمان در عرضه خدمات و مزایای بیمهای، گفت: «سابقه بیمههای اجتماعی در کشور ما به شکل کنونی، به سال 1310 و تاسیس صندوق احتیاط طرق و شوارع بازمیگردد که عمدتا خدمات درمانی به حادثهدیدگان ناشی از کار را تحتپوشش داشت. طی دو دهه بعد و بهتدریج صندوقهای دیگری با اسامی دیگر شکل گرفت، اما هسته منسجم سازمان تامیناجتماعی در اردیبهشت سال 1332، در قالب سازمان بیمههای اجتماعی کارگران تشکیل شد.» دکتر سید تقی نوربخش با بیان اینکه 43سال بعد از تصویب قانون تامیناجتماعی، این قانون با تغییرات اندکی هنوز هم مبنای فعالیت سازمان تامیناجتماعی هست، اظهارکرد: «در سال 1354 قانون تامیناجتماعی فعلی به تصویب رسید و سازمان بیمههای اجتماعی کارگران به سازمان تامیناجتماعی تبدیل شد و آن قانون، با تغییرات بسیار اندکی هنوز هم مبنای فعالیت این سازمان است.» وی تعداد کارکنان سازمان تامیناجتماعی را در بخشهای بیمهای و درمانی حدود 71هزار نفر اعلام کرد و افزود: «سازمان تامیناجتماعی 32 اداره کل و مدیریت درمان در استانها به همراه 32 دفتر اسناد پزشکی دارد. یک میلیون و 224 هزار کارگاه فعال، در تعامل با این سازمان هستند و 537 شعبه بیمهای، 173 کارگزاری و 272 شعبه اقماری خدمات بیمهای به مردم عرضه میکنند. در مجموع 1000 واحد اجرایی در بخش بیمهای داریم و اگر مراکز درمانی را که شامل 77 بیمارستان و 301 درمانگاه و دیکلینیک است، به آن اضافه کنیم جمعا سازمان تامیناجتماعی دارای حدود 1400 مرکز عرضهکننده خدمات در گستره عمومی کشور است.» وی با بیان اینکه خدماتی که سازمان تامیناجتماعی به بیمهشدگان و مستمریبگیران عرضه میکند، در مقیاس جهانی، در زمره کاملترین بستههای خدمات بیمهای تلقی میشود، اظهارکرد: «بر اساس آخرین آمارها، 41 میلیون و 941 هزار نفر در سراسر کشور، تحتپوشش خدمات متنوع این سازمان هستند. تعداد بیمهشدگان اصلی بیمهپرداز به سازمان، حدود 14میلیون نفر است که 9 میلیون نفر از آنان بیمهشده اجباری هستند که خدمات بیمهای و درمانی هجدهگانه خود را دریافت میکنند. حدود دو میلیون نفر بیمهشده اختیاری و مشاغل آزاد و بیش از دو میلیون نفر بیمهشدگان حمایتی هستند، یعنی بیمهشدگانی که سهم حقبیمه کارفرمایی آنان را دولت تقبل کرده، اما در عمل متاسفانه نمیپردازد. اگر شاغلان کارگاههای زیر پنج نفر را هم که تحتپوشش مقررات خاص هستند، به آنها اضافه کنیم، حدود سه میلیون نفر بدون پرداخت حقبیمه سهم کارفرمایی، تحتپوشش خدمات سازمان هستند.» نوربخش تعداد مستمریبگیران زیرپوشش تامیناجتماعی را حدود شش میلیون نفر اعلام و یادآور شد: «در بخش مستمریبگیران تامین معیشت زندگی حدود شش میلیون نفر از جمعیت کشور با سازمان تامیناجتماعی است. به این افراد هم مستمری ماهانه میپردازیم و هم مسئول تامین و ارائه خدمات درمانی موردنیاز آنان هستیم. به آنان در حد توان سازمان، هم حق مسکن و هم بن کالا میدهیم و هم در هزینه بیمه تکمیلیشان مشارکت داریم که البته در مورد میزان این مبالغ، شرمنده همه مستمریبگیران هستیم.» وی با بیان اینکه نحوه ارائه خدمات و تامین مالی در تامیناجتماعی بر اساس مزایای تعریفشده (DB) است، اظهارکرد: «در این سیستم، یک رابطه خطی و مستقیم، بین سنوات پرداخت حقبیمه و تعهدات و خدمات وجود ندارد. به این معنی که بیمهشدگان و خانوادههای آنها حتی بهازای یک روز سابقه پرداخت حقبیمه هم از مزایای تامیناجتماعی بهرهمند میشوند. بهطوری که هماینک متوسط دوره حمایت از بازماندگان در تامیناجتماعی به 42سال بالغ میشود.» نوربخش با اشاره به ضرورت اصلاح ضوابط و مقررات بیمهای یا آکچوئریال سازمان تامیناجتماعی، گفت: «مطابق قانون تامیناجتماعی هر سه سال یک بار باید بر اساس معیارهایی چون پیشبینی جمعیت کل کشور، متوسط امید به زندگی، نرخ مرگومیر، همچنین برخی مفروضات مهم اقتصادی، محاسبات بیمهای در تامیناجتماعی بهروز شود. اقدام بزرگی که در این ایام در سازمان انجام شده، این است که به موجب قراردادی که با سازمان بینالمللی کار (ILO) منعقد شد، محاسبات بیمهای در سازمان تامیناجتماعی متناسب با شاخصهای مربوطه به شکل علمی انجام و نتایج آن مشخص شده است.» مدیرعامل سازمان تامیناجتماعی با اشاره به تاثیرات زیانبار بیتوجهی به اصول محاسبات بیمهای بر منابع و مصارف این سازمان، گفت: «بخش عمده استراتژیهای اقتصادی و اجتماعی کشور، طی سالها برخلاف و بدون توجه به اصول محاسبات بیمهای و قواعد علمی حاکم بر بیمههای اجتماعی بوده است که تاثیرات زیانباری بر منابع و مصارف این حوزه و سازمان تامیناجتماعی بهعنوان بزرگترین سازمان بیمه اجتماعی کشور بر جای گذاشته است. در سال 1376 محمد ستاریفر، مدیرعامل وقت سازمان تامیناجتماعی در مجلس شورای اسلامی گزارشی ارائه کرد که در آن پیشبینی شده بود در سال 1386 این سازمان از نقطه سربهسری عبور خواهد کرد. متاسفانه نظام برنامهریزی کشور از آن زمان تاکنون نه تنها اقدامی در جهت به تاخیر انداختن روند رسیدن به این نقطه نداشته، بلکه با قوانین و مقررات مختلف، بهویژه طی 8 سال دولتهای نهم و دهم در مسیر تعجیل در فرارسیدن این نقطه حرکت کرد.» نوربخش با بیان اینکه در دولت هشتم و نهم 18قانون و تعهد بدون پشتوانه برای تامیناجتماعی ایجاد شد، خاطرنشان کرد: «قوانین و مقررات غیرکارشناسی تحمیل شده ماهانه 600 تا 700 میلیارد تومان بار مالی اضافه برای تامیناجتماعی ایجاد میکنند، اما هنوز جزء آسیبهای مهم کشور شناسایی نشدهاند.»وی مهمترین دغدغه تامیناجتماعی را تدارک منابع برای پرداخت مستمریها بیان کرد و گفت: «20سال پیش دغدغه تامیناجتماعی سرمایهگذاری مبالغی بود که بابت حقبیمهها دریافت میکرد، اما دغدغه امروز این است که چگونه برای پرداخت مستمریها و سایر هزینهها، منابع تامین کنیم.» به گفته نوربخش، ویژگی ذاتی صندوقهای بازنشستگی در 30سال اول، دریافت منابع و در 30 سال دوم، اجرای تعهدات است که به پیری و سالمندی مشهور است، اما صندوق تامیناجتماعی متاثر از قوانین و مقررات غیرکارشناسی، دچار پیری زودرس شده است. مدیرعامل سازمان تامیناجتماعی بازپرداخت بدهیهای انباشته دولت به این سازمان را یکی از مهمترین و راهگشاترین اقدامات دانست و گفت: «امیدواریم وزیر جدید تعاون، کار و رفاه اجتماعی در هیئتدولت بهصورت جدی پیگیر وصول این بدهیها باشد. چالش جدیدی هم که در این زمینه ایجاد شده، تفسیری است که در بخشی از بدنه دولت در مورد نحوه محاسبه سود این بدهیها ایجاد شده که امیدواریم در این زمینه هم از مساعدت و همراهی وزیر محترم برخوردار باشیم.»
گردش مالی سالانه 200هزار میلیاردتومانی تامیناجتماعی
قائممقام مدیرعامل سازمان تامیناجتماعی نیز در این جلسه با بیان اینکه امروزه در دنیا یکی از معیارهای سنجش میزان توسعهیافتگی جوامع، میزان جامعیت، کفایت و کارآمدی نظامهای بیمه اجتماعی است، گفت: «سازمان تامیناجتماعی، بزرگترین و پیچیدهترین سازمان اقتصادی و اجتماعی کشور با تنوعی بالا از فعالیتهاست که اثرگذاری آن در سطح ملی بسیار زیاد است. گردش مالی این سازمان در سال، بالغ بر 200هزار میلیارد تومان است که بدون اتکا به نفت و مالیات و از منابعی که کارفرما و کارگر پرداخت میکنند، تامین میشود.» رضا راعی با بیان اینکه صندوقهای بیمه اجتماعی در دنیا برای کاهش ریسک ایجاد شدهاند، گفت: «برخی صندوقهای بیمهای را مانع توسعه میدانند در حالی که این صندوقها از عوامل توسعه هستند و در حفاظت از سرمایه انسانی بنگاهها نقش محوری دارند.» وی با مرور فعالیتهای سازمان تامیناجتماعی در پنج سال گذشته، گفت: «در دوره اخیر اقدامات بنیادی و کلانی چون تدوین برنامه راهبردی و توسعه بهرهگیری از آیتی در دستورکار سازمان قرار گرفت و به دستاوردهایی ارزشمند در حوزههای مختلف دست یافتیم که در عبور از بحرانهایی چون کاهش اعتماد عمومی و بازگشت سازمان به مسیر فعالیتهای حرفهای و ماموریتهای ذاتی و خروج از حاشیهها، موثر بودهاند.»
تحمیل قوانین حمایتی در فقدان نظام جامع رفاه
معاون بیمهای سازمان تامیناجتماعی نیز در این جلسه ایجاد نظام چندلایه رفاه و تامیناجتماعی را مهمترین اولویتهای این سازمان و دولت برشمرد و گفت: «فقدان نظام چندلایه تامیناجتماعی که همه اقشار جامعه و همه ریسکهای احتمالی را تحتپوشش داشته باشد، موجب تحمیل برخی مسئولیتهای حمایتی به نظام بیمههای اجتماعی شده است. لایحه نظام چندلایه و فراگیر تامیناجتماعی در دولت در حال بررسی است که امیدواریم با تصویب نهایی آن در مجلس شورای اسلامی، شاهد منطقیسازی انتظارات از حوزه بیمههای اجتماعی و سازمان تامیناجتماعی و حذف برخی همپوشانیها و اتلاف منابع باشیم.» محمد حسن زدا با اشاره به آخرین وضع منابع و مصارف تامیناجتماعی اظهار کرد: «93درصد منابع سازمان تامیناجتماعی از طریق حقبیمههای وصولی از شاغلان و کارفرمایان و در تعامل مستمر و ماهانه با بالغ بر یک میلیون و 200 هزار کارگاه، تامین میشود و 98درصد مصارف مربوط به حوزه بیمهای مربوط به تعهدات بلندمدت مشتمل بر مستمریهای بازنشستگی، ازکارافتادگی و بازماندگان است.» وی شناسایی نیروی کار شاغل در بخشهای مختلف اقتصاد و زیرپوشش بردن آنها را یکی از مهمترین برنامههای معاونت بیمهای تامیناجتماعی بیان کرد
برگزاری 382 جلسه هیئتمدیره
رئیس هیئتمدیره سازمان تامیناجتماعی نیز در جلسه شورای معاونان این سازمان که با حضور وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی برگزار شد به بیان دیدگاهها و نقطهنظرات خود پرداخت. محمدحسین مهدویعادلی تصویب برنامه استراتژیک سازمان تامیناجتماعی را از اقدامات مهم هیئتمدیره این سازمان برشمرد و گفت: «در این دوره برنامه استراتژیک برای سازمان تنظیم شد که بحث خیلی مهمی بود و این کار با تعاملی که با مدیرعامل و سایر حوزهها وجود داشت، انجام شد.» وی افزود: «برگزاری مجامع شرکتها نیز موردتوجه قرارگرفت. چون هیئتمدیره سازمان تامیناجتماعی مسئول مجامع شرکتهاست و در واقع مجمع آنهاست.»