نگرانی از رشد سریع سرطان
سمیرا عظیمینژاد
در شرایطی که ابتلا به بیماریهای غیرواگیر، عامل اصلی حدود 80درصد مرگومیرها در کشور شناخته میشود، کارشناسان و متخصصان نیز نسبت به سرعت بالای آمار ابتلا به سرطان در ایران هشدار میدهند. دکتر پدرام فدوی، عضو انجمن رادیوتراپی آنکولوژی ایران هم ضمن اعلام هشدار نسبت به سرعت بالای رشد سرطان در ایران، یادآور میشود: «آلودگی هوا و غذا، بالاترین علت سرطان را به خود اختصاصداده و سرعت رشد سرطان در کشورهای جهان سوم از جمله ایران بیشتر است.»
به گفته این عضو هیئتعلمی دانشگاه علومپزشکی ایران، سالانه حدود ۹۰ تا ۱۰۰هزار مورد جدید ابتلا به سرطان در کشور داریم. آلودگی محیطی که در صدر آن، آلودگی هوا و غذاست، همچنین آلودگی ناشی از کودهای شیمیایی از عوامل خطر اصلی در بروز سرطان هستند که البته تغذیه نامناسب و کیفیت بد زندگی نیز در ایجاد این بیماری اثرگذار است.
فدوی با اشاره به اینکه درصدی از دلایل ابتلا به سرطان قابل پیشگیری است، میگوید: «چاقی یکی از فاکتورهای خطر ابتلا به بسیاری از سرطانهاست. که میتوان با رژیم غذایی مناسب همچون مصرف میوه و سبزیجات فراوان و کنترل استفاده از روغنهای نامناسب در پیشگیری از سرطان اقدام کرد.» این استاد دانشگاه با بیان اینکه ژنتیک در ۹۰درصد از سرطانها تاثیری ندارد، خاطرنشان میکند: «البته عمده سرطانها در اثر تغییر ژنتیکی ایجاد میشوند، ولی سرطان چندان ارثی نیست و تنها بخش کمی از سرطانها ممکن است از طریق وراثت منتقل شوند.»
آمارهای هشداردهنده از سیر صعودی سرطان
بر اساس آمارهای وزارت بهداشت، نیمی از ایرانیها اضافه وزن دارند و نیمی هم از کلسترول بالا رنج میبرند. افزون بر این، 40درصد ایرانیها دارای فعالیتهای بدنی محدود هستند و 90درصد جمعیت کشور ما نیز در روز کمتر از پنج وعده میوه و سبزیجات مصرف میکنند.
به دلیل همین سبک غلط زندگی که در بین بسیاری از ایرانیها رواج دارد، وزارت بهداشت پیشبینی کرده آمار سالانه ابتلا به سرطان در ایران تا سال 1409 شمسی به 155هزار نفر برسد.
این آمارهای هشداردهنده و قابل تامل، زنگ هشداری است که علاوه بر تهدید سلامت جامعه، منابع نظام سلامت را نیز هدف قرار میدهد. در این بین، بیمههای درمانی را باید بیشترین قربانی افزایش هزینههای درمانی بیماری سرطان دانست، زیرا عمده بار هزینههای درمان بیماریهای غیرواگیر برعهده بیمههای درمانی است.
چرا هزینههای درمان سرطان در ایران بالاست؟
بر اساس آمارهای اعلامشده از سوی وزارت بهداشت، در دنیا سالانه ۲۹۰هزار میلیارد دلار و در ایران، سههزار میلیارد تومان بهصورت مستقیم برای سرطان هزینه میشود، اما جمع هزینههای مستقیم و غیرمستقیم این بیماری در دنیا حدود سهدرصد تولید ناخالص جهانی و در ایران این رقم حدود ۱۰هزار میلیارد تومان پیشبینی میشود.
هزینه درمان سرطان را میتوان یکی از گرانترین هزینههای درمانی در ایران و جهان دانست. گفته میشود هزینههای درمان سرطان، حدود 19درصد بیشتر از هزینههای درمان بیماریهای قلبی - عروقی است.
به باور متخصصان، در کشور ما بیش از حد از شیمیدرمانی استفاده میشود که همین مسئله نیز هزینههای درمان سرطان را افزایش داده است، آن هم بدون آنکه این شیمیدرمانیهای متعدد، تاثیر جدی در بهبود بیمار بر جای بگذارد.
مثلا دکتر محمد آقاجانی، رئیس فعلی دانشگاه علومپزشکی شهید بهشتی که پیشتر نیز مسئولیت معاونت درمان وزارت بهداشت را برعهده داشته، با صراحت گفته در کشورهای توسعهیافته بین ۸ تا ۱۱ درصد از هزینههای سرطان، صرف دارو میشود، در حالی که در ایران ۵۰درصد از هزینههای درمان سرطان، برای دارو هزینه میشود، زیرا زیرساختهای پرتودرمانی و جراحی سرطان، در طول سالیان گذشته به اندازه کافی توسعه پیدا نکرده است.
از سوی دیگر، به اعتقاد بسیاری از کارشناسان نظام سلامت، دولت در اجرای طرح تحول سلامت، درمان را مقدم بر پیشگیری قرار داد که همین مسئله نیز به افزایش هزینههای درمان سرطان، دامن زده است.
البته دکتر محمدجعفر فرهوش، عضو هیئت علمی دانشگاه علومپزشکی تهران در گفتوگو با «آتیهنو» از منظر دیگری به این موضوع نگاه میکند و میگوید: «درست است که دولت میتواند با راهکارهای متعدد، آمار بیماریهای غیرواگیر را کاهش دهد، اما اینکه همه بار این کار را به دوش دولت و نهادهای رسمی بیندازیم، باور اشتباهی است، زیرا فقط زمانی میتوان به کاهش آمار بیماریهای غیرواگیر امیدوار بود که دولت و حاکمیت، هر دو در کنار همدیگر برای تحقق این اتفاق مهم، عزم و اراده داشته باشند.» به گفته فرهوش، شکل ساختمانسازی در شهرها که با اصول سلامتی مغایرت دارد یا تبلیغ محصولات غذایی ناسالم در برخی رسانهها، نمونهای از رفتارهای غلطی است که به افزایش آمار بیماریهای غیرواگیر دامن زده است که اصلاح آنها به عزم ملی نیاز دارد.
همچنین نباید از خاطر برد که در کشور ما با توجه به اینکه راهنمای بالینی مدونی برای درمان بیماری سرطان وجود ندارد، هزینه درمان سرطان، حسابشده نیست و در مسیر درمان، هزینههای غیرضروری زیادی به بیمههای درمانی تحمیل میشود. هر پزشک با توجه به تشخیص خود، مسیری دلخواه را برای درمان بیمار مبتلا به سرطان انتخاب میکند و قواعد مشترکی بین پزشکان برای پی گرفتن فرایندهای درمانی وجود ندارد. اگرچه در بهمن 95، برخی راهنماهای بالینی برای درمان سرطان از سوی وزارت بهداشت ابلاغ شد، اما همچنان این راهنماهای بالینی، در حد توصیه به پزشکان باقی مانده و ضمانت اجرایی ندارند.