فرش که یکی از مشهورترین صنایع صادراتی ایران به‌شمار می‌رود از جمله تولیداتی است که با بازگشت تحریم‌ها ضرر زیادی را تجربه خواهد کرد. صنعت فرش ایران در دهه گذشته با ورود تولیدات ارزان چینی به بازار جهانی، روزهای سختی را سپری کرده است و البته تحریم‌ها نیز فشار مضاعفی را بر آن وارد کرده است. پس از توافق هسته‌ای امید به احیای جایگاه این صنعت در بازار جهانی افزایش یافت، اما اکنون چشم‌انداز بازبرقراری تحریم‌ها، آینده صادرات فرش ایران را نیز تیره کرده است. صنعت فرش ایران برای صدها هزار فرش‌باف حرفه‌ای فرصت شغلی ایجاد کرده و صدها میلیون دلار درآمد صادراتی عاید این کشور می‌کند. تصمیم دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا مبنی بر خروج از برجام و وضع تحریم‌های جدید علیه ایران، می‌تواند موجب نابودی بازار فرش ایران شود. رضا ذوالانواری، که پدرش پایه‌گذار فرش ذوالانواری شیراز بوده، می‌گوید: «50درصد از بافندگان باید به‌ دنبال دیگر راه‌های امرارمعاش باشند.» ذوالانواری صدها بافنده برای گبه و گلیم که معمولا در آن‌ها از طرح‌هایی ساده‌تر از فرش‌های سنتی ایرانی استفاده می‌شود، در استخدام خود دارد. صنم وکیل، تحلیلگر موسسه «چتهم هاوس» در لندن، می‌گوید: «فرش ایران برای اقتصاد این کشور واقعا مهم است... از نظر تاریخی، این صنعت خیلی قدرتمند بوده و میزان بالایی از اشتغال را ایجاد کرده است.» بعد از لغو تحریم‌ها علیه ایران در ژانویه 2016، صادرات فرش ایران به میزان قابل‌توجهی افزایش داشت. بر اساس آمار مرکز ملی فرش ایران، در فاصله مارس 2017 و ژانویه 2018،  336میلیون دلار فرش صادرشده که بخش عمده ای از آن به آمریکا بوده است. رضا ذوالانواری که شش نسل از خانواده وی در کار فرش فعالیت داشته، کاملا از تبعات تحریم‌هایی که از شش آگوست برقرار شده است مطلع است، زیرا او قبلا چنین شرایطی را تجربه کرده است. هشت سال قبل، به بهانه فعالیت‌های هسته‌ای، تحریم‌هایی علیه ایران به اجرا در آمد. این تحریم‌ها بازار فرش ایران در آمریکا را از بین برد. ذوالانواری تا سال2010، سالانه 3500مترمربع فرش برای صادرات به آمریکا تولید می‌کرد که این میزان 20درصد از تجارت وی را تشکیل می‌داد. با توجه به قیمت 521 دلاری هر مترمربع فرش، این یک بازار قابل‌توجه و پرسود بود. ذوالانواری می‌گوید: «به دلیل محدودیت‌ها در  نقل‌وانتقالات بانکی و نقدی، تولید ما حتی برای اروپا کاهش یافت و ارسال پول به ایران بسیار دشوار شد.» وی برای دورزدن تحریم‌ها تصمیم می‌گیرد فرش‌های ابریشمی برای صادرات به هند تولید کند. بعد از اجرایی‌شدن برجام و لغو تحریم‌ها در سال 2016، وضعیت بهتر شد. او می‌گوید: «دوران واقعا خوبی بود. ما شروع به تولید فرش‌های بزرگ‌تر کردیم. ما از آمریکایی‌ها دعوت کردیم به ایران بیایند که فرش‌های دو هزار متری را که تولید کرده بودیم به آن‌ها نشان دهیم.» تجارت با بازار آمریکا مجددا رونق زیادی گرفت و در فاصله ژانویه 2016 تا ژوئن 2018، ذوالانواری مجددا توانست سهم بازار آمریکا از کسب‌وکار خود را به 20 درصد برساند. اما بار دیگر این احتمال وجود دارد که فرش‌های ایران جایگاه خود را در بازار جهانی از جمله آمریکا از دست بدهند. در این صورت یکی از مهم‌ترین صادرات غیرنفتی ایران که علاوه بر درآمدزایی، نقش مهمی در اشتغال‌زایی نیز دارد با تهدید مواجه می‌شود.

 

* مطالب انتخاب شده از منابع خارجی الزاما بیان‌کننده دیدگاه‌های «آتیه‌نو» نیست