نظامهای بیمهای هلند، نروژ و سوئد هزینههای درمانی را چگونه پوشش میدهند؟
بیمه سلامت بر اساس توان مالی
حامد رسولی
مراقبتهای بهداشتی معمولا به دلیل پرهزینه بودن در اکثر کشورهای پیشرفته با سیستم بیمه ارائه میشود. از همین رو است که کارشناسان اعتقاد دارند سیستم بیمه درمانی یک کشور که پیشرفته باشد درنهایت به نفع سلامت عمومی و تضمین سلامت نسل آینده است. در کشورهای پیشرفته معمولا دولت با اخذ مالیات، متولی اصلی بیمه درمانی است، ضمن آنکه افراد میتوانند در جهت افزایش سطح مراقبتها از بیمههای تکمیلی و خصوصی نیز استفاده کنند.
در بیشتر این کشورها سیستم درمانی مراقبتهای بهداشتی و درمانی خود را از جمعیت مهاجر نیز دریغ نمیکند و به نفع سلامت عمومی، آنها را نیز از مزایای مراقبتهای عمدتا رایگان و یا با قیمت مناسب بینصیب نمیگذارد. بررسیهایی که بر روی کیفیت بهداشت در 35 کشور اروپایی انجام شده، نشان میدهد که در بین این کشورها هلند، سوئیس، ایسلند، دانمارک و نروژ حائز 5 رتبه برتر هستند.
در این تحقیق از شاخصهها و ملاکهای فراوانی استفاده شده که میانگین نمرات هر کشور در بخشهای مختلف در نتیجهگیری نهایی نقش داشته است. این شاخصهها عبارتاند از حقوق بیماران در برخورداری از مراقبتهای بهداشتی و پزشکی مناسب و آسان، مدت انتظار بیمار برای دریافت سرویسهای درمانی، دریافت خدمات تخصصی پزشکی نظیر جراحی، آزمایشها، سیتیاسکن و همچنین خدمات پزشکی به گروههای سنی نظیر سالمندان و بازنشستگان و کودکان، کیفیت مراقبت از مادران باردار و نوزادان، واکسیناسیون، دسترسی بیماران به داروهای خاص و گرانقیمت بیماریهای صعبالعلاج.
تضمین سلامت عمومی
کشورهای عضو اتحادیه اروپا سعی در حفظ سطوح بالای همبستگی در جهت پوشش همگانی بیمهسلامت دارند. با اینکه تناسبی بین مالیاتها و مشارکت افراد در جهت تامین منابع پوششهای اجباری و میزان آسیبپذیری افراد وجود ندارد، اجماع این کشورها بر این است که در اصول حاکم بر بهداشت و درمان نباید مقررات و نظامهای موجود در بازار برقرار شود. همچنین اجبار افراد برای مشارکت در بیمه سلامتی باید براساس توان درآمدی آنان باشد نه میزان ریسک آنها، و تامین مراقبتها براساس نیازهای طبی باشد نه مشارکت مالی افراد.
شهروندان اروپایی نهتنها در مقابل مخاطرات بیماری از طریق سیستمهای دولتی یا اجباری تحت حمایتهای اجتماعی قرار دارند، بلکه از سایر مکانیسمهای حمایتی مانند بیمههای خصوصی، بازرگانی و موسسات غیرانتفاعی نیز برخوردارند که حداکثر خدمات را پوشش میدهند. این اقدامات روزبهروز گستردهتر میشود و از طریق ارائه خدمات وسیع، دسترسی مناسب را به مراقبتهای درمانی فراهم میکند که در این خصوص سطح بازپرداخت هزینهها و طیف خدمات و کالاهایی که فراهم میشود بسته به خدمات موجود در طرحهای عمومی متفاوت است.
هلندیها و نظام بهداشت و درمان
نظام مراقبتهای بهداشتی و درمانی هلند، ترکیب دو بخش خصوصی و دولتی است. مراقبت بهداشتی درمانی تا حد زیادی توسط موسسات خصوصی عرضه میشود. فراهم بودن، دسترسی و تامین مالی مراقبتها نیز از طریق قانون تضمین شده است.
هزینههای معمول پزشکی به وسیله قراردادهای بیمهای مختلف که عمدتا تحت شمول قانون بیمه سلامتی هستند پرداخت میشود. افرادی که درآمد سالانه آنها از سقف مشخصی پایینتر باشد و تمامی کسانی که داوطلب مزایای تامیناجتماعی هستند، الزاما تحت پوشش این قانون قرار میگیرند. حدود ۶۳ درصد از جمعیت هلند تحت پوشش قانون بیمه سلامت هستند. سایر طرحهای بیمه سلامت اجباری طیفهای متفاوتی از اقشار جامعه از قبیل کارگران خدمات عمومی و... را تحت پوشش دارد که درمجموع حدود ۵ درصد جمعیت کشور هستند. درنهایت کسانی که تحت پوشش هیچکدام از این بیمهها نیستند میتوانند با یکی از چندین شرکت بیمه سلامت در بخش خصوصی مذاکره کنند. حدود ۳۲ درصد جمعیت کشور تحت پوشش بیمه سلامتی خصوصی قرار دارند.
دسترسی یکسان در نروژ
هزینه خدمات بهداشت عمومی در نروژ توسط مالیات تامین میشود و طوری طراحی شده که به یکسان در دسترس همه شهروندان قرار میگیرد، بدون در نظر گرفتن موقعیت اجتماعی و یا اقتصادی افراد. بخش بهداشت عمومی نروژ با ۲۲۰ هزار کارمند، یکی از بزرگترین ارائهدهندگان خدمات در نروژ است.
سیستم مراقبتهای بهداشتی نروژ یک سیستم دولایه سازمانیافته است. این مسئولیت بهوضوح بین شهرداری و دولت تقسیم میشود. شهرداریها مسئول تمام خدمات بهداشتی اولیه هستند که شامل ارتقای سلامت و پیشگیری از بیماریها و صدمات و همچنین تشخیص، درمان و توانبخشی است. در این طرح تمام ساکنان در شهرداری، حق برخورداری از یک پزشک عمومی را دارند.
دولت نروژ مسئول خدمات بهداشتی و درمانی در حوزه تخصصی است ازجمله بیمارستانهای جسمی و روانی. دولت خدمات درمانی تخصصی را در چهار منطقه ارائه میکند. هر منطقه دارای یک شرکت بهداشت منطقهای است که به طور کامل در تملک دولت است. آنها مسئول ارائه مراقبتهای بهداشتی ویژه به ساکنان این مناطق هستند.
بیماران در نروژ برای مراقبتهای بهداشتی حق قانونی دارند. قانون حق بهرهمندی بیماران از مراقبت را تضمین میکند و نیز تنظیم رابطه بین بیمار و سرویسهای بهداشتی را. همچنین امکان انتخاب آزاد بیمارستان و یک سیستم شکایت و بازرسی برای بیماران در هر شهرستان وجود دارد. هنگامی که بیماران در اثر خطاهای پزشکی دچار مشکل اقتصادی میشوند، سیستمهای عمومی تضمین میکنند که خسارت آنها جبران شود.
پرداخت یارانه در سوئد
دولت بابت خدمات درمانی و بهداشتی در سوئد یارانه میپردازد. کودکان و نوجوانان زیر ۱۸ سال از خدمات درمانی رایگان در درمانگاهها و پزشکان متخصص بهرهمند میشوند. در سوئد لازم نیست کسی بیش از مبلغ معینی برای خدمات درمانی در طول یک سال هزینه کند. در سال ۲۰۱۰ سقف حداکثر هزینه درمانی ۹۰۰ کرون بود. اگر بیمار چنین مبلغی را بپردازد، یک کارت آزاد دریافت خواهد کرد که با آن میتواند از خدمات درمانی رایگان در باقیمانده سال برخوردار شود.
به طور کلی اغلب کشورهای اروپایی سیستم درمانی پیشرفتهای دارند و یا برای قرار گرفتن در این مسیر در حال تلاش هستند. در این بین کشورهای اسکاندیناوی در سیستم بهداشت و درمان عنوان بهترینها را دارند.
***
برش
حدود ۶۳ درصد از جمعیت هلند تحت پوشش قانون بیمه سلامت هستند. سایر طرحهای بیمه سلامت اجباری طیفهای متفاوتی از اقشار جامعه از قبیل کارگران خدمات عمومی و... را تحت پوشش دارد که درمجموع حدود ۵ درصد جمعیت کشور هستند. درنهایت کسانی که تحت پوشش هیچکدام از این بیمهها نیستند میتوانند با یکی از چندین شرکت بیمه سلامت در بخش خصوصی مذاکره کنند.