اغلب کشورهایی که پناهجو میپذیرند دامنه رفاهاجتماعی خود را علاوه بر شهروندان تا پناهجویان و پناهندگان نیز گسترش دادهاند. دولتهای رفاه همانگونه که از نامشان پیداست بهترین خدمات رفاهی و اجتماعی را به پناهجویان ارائه میدهند و در این بین کشورهای اسکاندیناوی در جایگاه نخست قرار دارند. عمیقترشدن بحرانهای خاورمیانه در سالهای اخیر، موج پناهجویان را به سوی اروپا روانه کرده است و این کشورها همچنان میکوشند خدمات مناسبی را به پناهجویان ارائه کنند. با این حال کمیت و کیفیت خدمات اجتماعی و رفاهی برای پناهجویان با توجه به افزایش بیش از اندازه تعداد آنها رو به کاهش است.
قانون پناهندگی اروپایی در کشورهای اتحادیه اروپا نه فقط کشورهای عضو را موظف میکند بهطور عادلانه به درخواستهای پناهندگی رسیدگی کنند، بلکه آنها را ملزم به رعایت استانداردهای انسانی و اجتماعی در تامین نیازهای اولیه و اسکان پناهجویان هم کرده است.
تامین نیازهای اولیه زندگی و محافظت از صحت روانی و روحی شامل این قانون میشود. برخی از کشورها به پناهجویان پول نقد میدهند. در برخی مناطق دیگر پناهجویان برگههای کوپن دریافت میکنند و میتوانند به این وسیله در فروشگاههای مشخصی نیازهای زندگیشان را تامین کنند.
آلمان
در آلمان حمایت اجتماعی از آوارگان در قانون کمک اجتماعی به آوارگان درج شده و بر این اساس، برای هر پناهجو ۳۵۴یورو در ماه در نظر گرفته شده است. به این ترتیب پناهجویان از شهروندان آلمانی که حداقل کمک بیکاری (هارتسفیر) دریافت میکنند، ۷۰ یورو کمتر میگیرند.
این مبلغ به پناهجویی تعلق میگیرد که در یک خانه یا آپارتمان زندگی میکند. پناهجو مقداری از آن را به شکل کمکهای غیرنقدی دریافت میکند. در کمپهای آوارگان یا در سرپناههایی که آوارگان بهطور گروهی آنجا زندگی میکنند، به هر کدام از پناهجویان حداکثر ۱۳۵یورو در ماه پرداخت میشود. پناهجو این مبلغ را یا نقد یا به صورت کوپن دریافت میکند. فقط آوارگانی که به رسمیت شناخته شدهاند، کمکهای اجتماعی عادی دریافت میکنند.
ایتالیا
ایتالیا باید تا زمان تصمیمگیری راجع به تقاضای پناهندگی، آوارگان را اسکان دهد. به آنها در این دوره زمانی مواد خوراکی، لوازم بهداشتی و لباس تعلق میگیرد. مدتهاست که از کیفیت سکونت پناهجویان در ایتالیا انتقاد میشود. پناهجویان دو ماه پس از ارائه تقاضای پناهندگی، اجازه کار دریافت میکنند. پناهجویانی که بیکار هستند، ۷۵یورو در ماه دریافت میکنند که برابر با 5/2یورو در روز است. پناهجویان به شرطی از حمایت مالی برخوردار میشوند که در مرکز پذیرش اقامت داشته باشند.
سوئد
در صورتی که مهاجران بتوانند نیازهای اولیه زندگیشان را در سوئد تامین کنند، باید هزینه سرپناهشان را هم بپردازند. اگر آنها از عهده این کار برنمیآیند، بهطور رایگان در یکی از سرپناههای آوارگان اسکان داده میشوند. تامین غذایی آنها در این صورت برعهده دولت است.
هر فرد مجرد حدود ۷۰یورو در ماه کمکهزینه دریافت میکند و در قبال هر فرزند، ۵۵یورو به این مبلغ اضافه میشود. هر مهاجری که بیرون از سرپناههای دولتی زندگی میکند، در ماه حدود ۲۲۵یورو برای تامین هزینههای زندگی دریافت میکند و باید از این مبلغ، هزینه غذا، لوازم بهداشتی، لباس و هزینههای درمان و دارو را بپردازد. اما هزینه کرایه سرپناه را دولت میدهد.
همین که فرد مهاجر پناهندگی و اجازه کار دریافت کرد، باید خودش به دنبال خانه یا اتاق باشد. یک شهروند سوئدی که نیاز به کمکهای اجتماعی دارد، ۳۹۴ یورو دریافت میکند.
فرانسه
از سال ۲۰۱۵ هر پناهجو در فرانسه، ۲۰۴یورو در ماه دریافت میکند. هر یک از افراد خانواده پناهجو هم ۱۰۲یورو برای تامین هزینههای زندگیاش دریافت میکند. به این ترتیب چهار نفر که عضو یک خانواده هستند یا با استفاده از یک بودجه زندگی میکنند، ۴۰۸یورو در ماه دریافت میکنند. این پول اغلب به صورت کارت اعتباری ویژه به آنها داده میشود. اما لازم نیست پناهجویان برای استفاده از این پول، حساب بانکی داشته باشند.
بریتانیا
پناهجویان در بریتانیا نمیتوانند در مورد محل زندگیشان تصمیم بگیرند. به آنها یک سرپناه اختصاص مییابد و هر فرد برای خوراک، لباس و لوازم بهداشتی، ۱۷۰یورو در ماه دریافت میکند. مادرانی که اطفال زیر سه سال دارند یا زنان حامله، ۱۳یورو بیشتر در ماه دریافت میکنند. پناهجویان اجازه ندارند در بریتانیا کار کنند، اما دسترسی به سیستم ملی سلامت و سازمانهای دولتی رایگان است.
اسپانیا
در اسپانیا پذیرش و ادغام پناهجویان به سه مرحله تقسیم شده است. هر کدام از این مراحل شش ماه به طول میانجامد. در مرحله نخست، پناهجویان در سرپناه دستهجمعی آوارگان زندگی کرده و غذا دریافت میکنند. آنها در این مرحله ماهانه حدود ۵۰یورو دریافت میکنند. برای هر کودک، ۱۹یورو دیگر به آن اضافه میشود. افزون بر این، همه هزینههای استفاده از وسایل نقلیه عمومی، تامین نیازهای سلامت، کلاسهای زبان و هزینه ترجمه با نشان دادن یک رسید پرداخت، به آنها پس داده میشود. در مرحله دوم، پناهجویان در خانهها یا آپارتمانهای خصوصی زندگی میکنند. هزینه کرایه به عهده دولت است و با توجه به اینکه ازدواج کردهاند یا نه یا چند فرزند دارند، بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ یورو دریافت میکنند. در مرحله سوم، پناهجویان اجازه کار دارند و فقط در شرایط بسیار استثنایی میتوانند از کمکهای اجتماعی بهرهمند شوند.
اتریش
در اتریش پناهجویان در مراکز پذیرش آوارگان اسکان داده میشوند و غذای خود را هم در این مراکز دریافت میکنند. به هر کدام از آنها در ماه ۴۰یورو کمکهزینه تعلق میگیرد. اگر آنها در سرپناهی زندگی میکنند که خودشان باید خرید و آشپزی کنند، ماهانه بین ۱۵۰ و ۲۰۰یورو دریافت میکنند.
یونان
پناهجویانی که در سرپناههای دولتی یونان زندگی میکنند، ۹۰یورو در ماه دریافت میکنند. برخی اوقات این پول بهصورت کوپن پرداخت میشود. البته شرایط اقتصادی یونان بسیار وخیم است و در مواردی پناهجویانی که در مناطق دورافتادهتر یا جزیرههای یونان زندگی میکنند، با مشکلات زیادی برای تامین مخارج خود مواجه میشوند.