اجرای طرح تحول سلامت در کشور طی چند سال گذشته، در کنار نقاطقوت طرح، هزینههای نظام سلامت و نظام بیمهای کشور را به طور قابل ملاحظهای افزایش داده است.
از سوی دیگر، تاخیر در اجرای تعدادی از تکالیف مهم قانونی، از جمله استقرار نظام ارجاع و پزشک خانواده، تدوین راهنماهای بالینی و استقرار پرونده الکترونیک سلامت بهعنوان مهمترین اقدامات زیربنایی، نظام سلامت را از در اختیار گرفتن ابزارهای مؤثر برای کنترل هزینهها و حصول اطمینان از ارائه خدمات منطبق با استانداردهای درمانی محروم کرده است. خوشبختانه سازمان تامیناجتماعی در اجرای برنامههای مدیریت منابع و مصارف، پیشگام بوده است. اقدامات متنوعی در سازمان صورتگرفته تا ضمن حفظ و ارتقای کیفیت خدمات، کنترلهای مؤثرتری نیز روی هزینهها و مصارف بخش درمان سازمان اعمال شود. استقرار نظام ارجاع داخلی در مراکز درمانی ملکی، تدوین پروتکلهای مختلف نحوه تجویز داروهای گرانقیمت در بخش درمان غیرمستقیم، تدوین پروتکلهای مختلف درمانی در مراکز درمانی ملکی، مکانیزهشدن برخی فرایندهای نظارتی در دفاتر رسیدگی به اسناد پزشکی، استقرار سیستم نگهداشت و مدیریت تجهیزات پزشکی سرمایهای و دیجیتالیکردن تصاویر پزشکی و حذف تدریجی فیلم رادیولوژی در مراکز ملکی از جمله این اقدامات هستند. یکی از ارزشمندترین اقدامات سازمان در این زمینه، حذف استفاده از دفترچههای درمانی کاغذی و تولید نسخه الکترونیک در مراکز درمانی متعلق به سازمان است. این اقدام زیربنایی، پیامدهای مثبت متعددی را به دنبال داشته است. صرفهجویی در مصرف کاغذ و کاهش هزینههای ناشی از صدور دفترچه، کنترل استحقاق استفاده از دفترچه به صورت برخط، جلوگیری از تجویزها و ارائه خدمات تکراری غیرضروری، کاهش چشمگیر بروز خطاهای سهوی ناشی از تولید و ثبت نسخه توسط پزشک، همچنین اشتباهات کاربری در داروخانهها و واحدهای پاراکلینیکی، امکان کنترل تداخلات دارویی و تجویز و میزان مصرف در زمان تولید نسخه، حذف مستندات ناخوانا، احصای کامل اطلاعات بیمهشدگان و پیشگیری از سوءاستفادههای احتمالی، بخشی از آثار مثبت نسخهنویسی الکترونیک محسوب میشوند. نسخهنویسی الکترونیک به مراکز درمانی ملکی سازمان محدود نشده و از حدود یکسال پیش، در بخش درمان غیرمستقیم و مراکز طرف قرارداد سازمان نیز در سه استان کشور پایلوت شده و هماکنون تعمیم آن به پنج استان دیگر کشور در دستورکار سازمان قرار گرفته است. چشماندار نهایی این برنامه، تشکیل پرونده الکترونیک سلامت و تجمیع اطلاعات دو بخش درمان مستقیم و غیرمستقیم، تهیه گزارشات مدیریتی از عملکرد پزشکان و مراکز درمانی و بهرهبرداری از این گزارشات در جهت سیاستگذاری است. خوشبختانه این اقدام ارزشمند سازمان مورد استقبال وزارت بهداشت نیز قرار گرفته و به نظر میرسد اگر این برنامهها و ایدهها عملی شوند، متولی بهداشت و درمان کشور پا جای پای تامیناجتماعی گذاشته است. چرا که براساس اخبار منتشره، برنامه حذف دفترچه در مراکز درمانی وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز در دستورکار قرار گرفته است. البته پس از تصویب قانون برنامه ششم توسعه و انتقال سازمان بیمه سلامت به وزارت بهداشت، مدیریت هزینههای نظام سلامت، از سوی تولیت این نظام موردتوجه جدیتری قرارگرفته است. به هر حال، با توجه به مشکلات اقتصادی حاکم بر کشور و ضرورت توجه جدی به تدوین و اجرای برنامههای مدیریت منابع و مصارف نظام سلامت، همسویی و هماهنگی بیشتر ارکان مختلف این نظام بهویژه سازمانهای بیمهگر برای طراحی برنامههای مؤثر در این زمینه ضروری به نظر میرسد. انتظار این است که استقرار پرونده الکترونیک سلامت با سرعت و البته کیفیت قابلقبولی عملیاتی شده و در تمامی لایهها توسعه یابد تا از منافع آن، تمامی ذینفعان بهرهمند شوند.