سهشنبه، اول می بهعنوان روز کارگر یا روز جهانی کارگران شناخته میشود و گوگل در این روز با تصاویری از ابزار کارگری در رشتههای مختلف در صفحه اول خود، به استقبال آن رفت. گرامیداشت روز جهانی کارگر، تاریخی طولانی دارد که از ریشههای رادیکال در جنبشهای سوسیالیست اولیه تا آخرهفتههای طولانی و گاهی درگیری و اعتراضهای کارگری گسترده است. این روز در بسیاری از کشورهای جهان، روز کارگر شناخته میشود و به «می دی» معروف است. تاریخی که یادآور تلاشها برای به رسمیت شناختهشدن حقوق کارگران توسط انترنسیونال دوم است که ائتلافی از احزاب سوسیالیست و مارکسیست و گروههای کارگری است که در بحبوحه تلاشها برای بهبود وضعیت کارگران در پاریس بنیانگذاری شد.
انتخاب اول می بهعنوان روز جهانی کارگر با تاریخ آمریکا گره خورده است. کنفرانس بینالمللی سوسیالیست در سال 1889 به نشانه همدردی با کشتهشدگان اعتراضات مسالمتآمیز کارگری در شیکاگو، این روز را انتخاب کرد. اعتراض این کارگران به ساعت کار طولانی و کاهش آن به هشت ساعت در روز بود.
در سال ۱۸۸۴ سندیکاهایِ کارگری آمریکا مقرر کردند در دو سال آینده کارفرمایان را به محدودکردن زمان کار به هشت ساعت در روز مجبور کنند و روز اول ماه می را برای شروع کارزار خود انتخاب کردند، زیرا در آن روز بیشتر قراردادهای کار به پایان میرسید.
در اول ماه می ۱۸۸۶ شماری از کارفرمایان آمریکایی به خواست هشت ساعت کار در روز تن دادند و آن را در حق ۲۰۰ هزار کارگر به رسمیت شناختند. در همان روز ۳۴۰ هزار کارگر که نتوانسته بودند به چنین حقی دست یابند، در سراسر آمریکا بهویژه در شیکاگو دست به اعتصاب زدند که روز بعد به تظاهراتِ خیابانی انجامید و پلیس این اعتراضها را بهشدت سرکوب کرد. با این حال امروزه کشورهایی مانند آمریکا و کانادا اولین دوشنبه سپتامبر را بهعنوان روز کارگر جشن میگیرند و در استرالیا نیز با یک هفته تاخیر روز کارگر در هفتم می گرامی داشته میشود. روسیه، کشورهای آسیایی، چین، تایلند و ویتنام از جمله کشورهایی هستند که اول می را روز کارگر میدانند. هرچند سرآغازِ روز جهانی کارگر را رویدادهای خونینِ ماه می ۱۸۸۶ شیکاگو میدانند، در سال ۱۹۵۵ «پاپْ پیوسِ» دوازدهم، روز اول ماه می را جشنِ «سن ژوزِف» اعلام کرد تا به روز جهانیِ کارگر رنگوبوی مسیحی بدهد. در تونس پس از سقوط «بنعلی»، حزب النَهضه نخستین حزب اسلامگرا بود که اول ماه می را جشن گرفت. این روز در ترکیه تعطیل رسمی است و در این کشور مانند کشورهای اروپایی در اول ماه می راهپیماییهایی در شهرهای بزرگ برگزار میشود. در فرانسه روز جهانی کارگر با یک خاطره تلخ متبادر میشود. خاطرهای که مربوط به رویدادی است که دقیقا دو سال پس از اینکه دومین انترناسیونالِ سوسیالیست، روز اول ماه می را روز کارگر نامگذاری کرد، در شهر «فورمی» در شمال فرانسه اتفاق افتاد و طی آن ارتش، کارگرانی را که دست به اعتصابِ صلحآمیز زده بودند به گلوله بست. ۹ تن از کارگران کشته و ۳۳تن دیگر زخمی شدند. از آن پس بود که اول ماه می رفته رفته بهعنوان یک جشن در سنتِ پیکارِ کارگری جا افتاد و بلژیک و روسیه نیز به آن ملحق شدند.
رسوم متفاوت برای یک روز مشترک
در آغاز قرن بیستم، روز اول ماه می در فرانسه به یک میعاد اجتماعی تبدیل شد و مجلس سنا در ۱۹۱۹ هشت ساعت کار روزانه را برای کارگران تصویب کرد. در شوروی سابق، در سال ۱۹۲۰ ،اول ماه می را تحت عنوان
«جشن قانونی کارگران» تعطیل رسمی اعلام کردند. در ایتالیا در دوره فاشیستها بهجای اول ماه می، روز ۲۱آوریل را که میگویند روز بنیانگذاریِ شهر رُم است، جشن میگرفتند، اما از سال ۱۹۴۵ ایتالیاییها روز کارگر را دوباره جشن گرفتند. در اسپانیا و پرتغال نیز آن را جشن میگیرند. در آلمان و اتریش هم اول می تعطیلِ رسمی است، اما در سوئیس تعطیل رسمی نیست. از همین رو، در آن کشور سندیکاها راهپیماییِ اول ماهمی را بعدازظهر یا اول عصر برگزار میکنند.در هند اول ماه می تعطیل رسمی است و آن را از سال ۱۹۲۳ جشن میگیرند.
فرصت اعتراض یا یک جشن جمعی؟
روز جهانی کارگر در کشورهای مختلف جهان به شیوههای متفاوتی گرامی داشته میشود. در بخشهایی از اروپا
«می دی» یعنی پیکنیک و باربیکیو. اما در برخی از کشورها روز کارگر بهطور سنتی یعنی اعتراض، اعتصاب و اغتشاش که اغلب به خشونت کشیده میشود. اغلب اعتراضهایی که در سالهای اخیر به خشونت کشیده شده در هاوانا، استانبول و کاراکاس به ثبت رسیده است. در پایتخت ونزوئلا نیروی ضدشورش با گاز اشکآور و نارنجکهای بنزینی بهعنوان روشی برای متفرقکردن جمعیت معترض استفاده میکند. امسال نیز مانند سالهای گذشته، مراسم گرامیداشت روز کارگر در بسیاری از کشورها به خشونت کشیده شد. گزارشها حاکی از آن است که در فیلیپین دستکم 10هزار کارگر در پایتخت این کشور در اعتراض به قراردادهای کوتاهمدت به خیابانها آمدند. رئیسجمهور این کشور دو سال قبل در جریان تبلیغات انتخاباتی وعده داده بود به قراردادهای کوتاهمدت کارفرمایان با کارگران خاتمه دهد، اما این اتفاق نیفتاد. در کرهجنوبی نیز اعتراضهای کارگری به خشونت کشیده شد. معترضان روبهروی کنسولگری ژاپن تجمع کرده بودند تا به سیاستهای ژاپن علیه کارگران کرهجنوبی در دوران استعمار این کشور در سالهای 1910 تا 1945 اعتراض کنند. در کامبوج اعتراض فعالان کارگری ناچیز بودن حداقل حقوق بود. پلیس ضدشورش از تجمع دوهزار کارگر جلوگیری کرد. در هنگکنگ نیز پنج هزار کارگر از دولت خواستند به کارفرمایان فشار بیاورد و بهمنظور پوششدادن دیگر هزینهها از صندوقهای بازنشستگی کارگران پول برداشت نکند.
هدیه سخاوتمندانه
در مقابل این اخبار، نخستوزیر مالزی با اقدامی دست و دلبازانه از کارگران دلجویی کرد. او پنج بسته هدیه برای 14میلیون نفر کارگر فعال در بخشخصوصی و غیرنظامی در نظر گرفته است که شامل پوشش خدمات اجتماعی و افزایش حداقل دستمزدهاست. البته اعطای این هدیهها مشروط به پیروزی حزب او در انتخابات پیشرو است.اما در ترکیه به روال سالهای اخیر، تدابیر شدید امنیتی در میدان تقسیم برقرار بود که اخیرا به سمبل اعتراضها در این کشور تبدیل شده است. در سال 1977، 34نفر در جریان اعتراضهای روز کارگر در این میدان کشته شدند. پلیس از ساختمانهای مجاور این میدان به روی جمعیت آتش گشود. امسال نیز معترضانی که به تقسیم آمده بودند، توسط پلیس دستگیر شدند. با فروپاشی اتحاد شوروی، رژههای عظیم در روز اول ماه می حدود 10سال متوقف شد. اما از سال ۲۰۰۰ به بعد، سنت برگزاری این روز به روسیه بازگشت. امروزه به موازات مراسم دولتی، گروههای منتقد پوتین و شرکای سیاسی او نیز از اول ماه می برای طرح شعارها و انتقادهایشان استفاده میکنند. همچنین، امروزه در آلمان، تظاهرات و راهپیمایی کارگران امری معمول و بدیهی است. سازماندهی تظاهرات و طرح مطالبات کارگری برعهده اتحادیه کارگری سراسری آلمان (DGB) است که از سال ۱۹۴۹، خواستهای جامعه کارگری آلمان و پیگیری آنها را نمایندگی میکند. شعار سال ۲۰۱۸ این اتحادیه «همبستگی، تنوع و عدالت» است. گفتنی است، با وجود آنکه مراسم اول ماه می عموما رویکرد سیاسی و اعتراضی دارد، برخی نیز ترجیح میدهند از تعطیلی عمومی این روز برای تجدید قوا، شادی و استراحت در کنار خانواده و دوستان سود ببرند. از سال ۲۰۰۳ در برلین، فستیوال «جشن می» برگزار میشود. این فستیوال در واکنش به درگیری و خشونت افراطیها در محله کرویتسبرگ در همین روز، راهاندازی شده است.