سهم اشتغال در بخش کشاورزی بهسرعت رو به کاهش است. آخرین آمار اعلامی از سوی مرکز آمار، این سهم را 6/17درصد اعلام کرده حال آنکه آخرین سرشماری انجام شده، نشان میدهد، 7/20 میلیون نفر از جمعیت کشور در مناطق روستایی ساکن هستند که 26درصد از کل جمعیت کشور را تشکیل میدهند. بهطور طبیعی، بخش عمدهای از جمعیت روستایی کشور از فعالیتهای کشاورزی ارتزاق میکنند. اقتصاد ایران که روزگاری بر پایه کشاورزی میچرخید این روزها به بهانه خشکسالی در حال از دستدادن مزیت نسبی خود است. بهجای اینکه مشکل را حل کنیم، داریم صورتمسئله را پاک میکنیم. اینکه میزان بارندگیها در ایران یکسوم متوسط جهانی است، درست، اما از طرف دیگر نباید فراموش کرد در کشور ما راندمان کشاورزی بسیار پایین است. برای بالابردن این راندمان چه کردهایم. چه میزان تسهیلات برای صنعتیکردن کشاورزی در ایران پرداخت کردهایم. چقدر روی کشت محصولات کمآببر کار کردهایم، چقدر از تکنولوژی روز دنیا برای تولید بهتر و باکیفیتتر استفاده کردهایم. چقدر برای حل تمام این مشکلات هزینه کردهایم. طی یک دهه گذشته بیش از 10درصد مانده تسهیلات شبکه بانکی مربوط به بخش کشاورزی بوده است که البته سهم بخش کشاورزی در دو سال گذشته کمی نسبت به سالهای قبل کاهش یافته است. در چنین شرایطی گله میکنیم که کشاورزان در مسیر توسعه حرکت نمیکنند. مقیاس تولید در بخش کشاورزی از دیگر عوامل ناکارآمدی کشاورزی در اقتصاد ایران اعلام میشود. بهطور تاریخی، عواملی مانند سیاست اصلاحات ارضی، همچنین قانون ارث موجب تقسیم زمینهای کشاورزی به ابعاد خُرد شده است و از طرف دیگر بهدلیل ساختار غیرمتشکل بخش کشاورزی در ایران، امکان تجمیع زمینهای کشاورزی و افزایش مقیاس کشت میسر نشده است. وزارت جهاد کشاورزی بارها بر حل این مشکل تاکید کرده، اما هیچگاه برنامه منسجم و مشخصی برای حل آن ارائه نکرده یا اگر هم طرحی بوده روی کاغذ مانده است.
حالا هر سال بر تعداد روستاهایی که خالی از سکنه میشوند افزوده و جمعیت شهری زیاد میشود. این اتفاق در شرایطی است که در سالهای اخیر و در حالی که مکرراً بر اهمیت توجه به تولید محصولات چندگانه و پرهیز از اقتصاد نفتی و تکمحصولی تاکید شده است، تعداد قابلتوجهی از این روستاها از سکنه خالی و متروکه شدهاند. آیا کلانشهرهای ما گنجایش این حجم از جمعیت را دارند. اگر قرار است روستاها حفظ شوند یا ماندن در روستاها برای مردم بهصرفه باشد، باید شرایط برای کشاورزی روز فراهم شود و امکان صدور محصولات مازاد برای آنها میسر شود. نباید فراموش کرد که در طول سالهای گذشته بهدلیل قطع ارتباط با بازارهای جهانی و اعمال تحریمهای بینالمللی، یک شکاف قابلتوجه تکنولوژیک بین تولیدکنندههای ایرانی و سایر کشورها بهویژه در حوزه کشاورزی ایجاد شده است و این شکاف تکنولوژیکی باعث شده ما از دنیای رقابت جهانی فاصله بگیریم و کالاهای ما با قیمت خوب تولید نشود و قابل رقابت در عرصه جهانی نباشد.