علیاکبر رواقی، رییس هیاتمدیره کانون هماهنگی شوراهای اسلامی کار استان:
منابع تامیناجتماعی بیت المال نیست
«امنیت شغلی، عدالت در پرداختها و عدالت درمانی» سه موضوع مهمی است که از دید رییس هیاتمدیره کانون هماهنگی شوراهای اسلامی کار کرمان، مهمترین دغدغه جامعه کارگری این استان است. علیاکبر رواقی میگوید دولت متولی بهداشت و درمان همه شهروندان است و باید در سرانههای درمانی که برای سایر اقشار کشور در نظر گرفته میشود سهم کارگران نیز لحاظ شود. به گفته رواقی منابع سازمان تامیناجتماعی، نه گوشت قربانی است، نه بیتالمال و نه خیریه، بلکه پول کارگران زحمتکش و حقالناس است.
رابطه کانون هماهنگی شوراهای اسلامی کار کرمان با تامیناجتماعی استان چگونه است؟
ما تعاملی بسیار خوب و رابطهای بسیار دوستانه و صمیمی داریم. مدیران و کارکنان بخشهای بیمهای و درمانی تامیناجتماعی زحمات زیادی برای جامعه کارگری استان متحمل شده و میشوند و در عمل به سهجانبهگرایی معتقد هستند. همچنین ما در کانون هماهنگی شوراهای اسلامی کار استان نماینده وجدان عمومی سازمان تامیناجتماعی هستیم و وقتی نمایندگان کارگران در هیاتهای بدوی انتخاب میشوند همیشه به آنها تاکید میکنیم که شما باید مجری قانون و مدافع سازمان تامیناجتماعی باشید، چون تا زمانی که چتر این سازمان هست کارگران میتوانند به حمایت آن امیدوار باشند و نباید ما کاری کنیم که این چتر حمایتی آسیب ببیند.
عمدهترین مشکل کارگران استان از دید شما چیست؟
مشکل عمده کارگران استان کرمان، امنیت شغلی است. کارگری که با دغدغه و نگرانی مشغول کار باشد، هیچگاه تمرکز فکری ندارد. این روزها صحبت از ترویج فرهنگ بهرهوری، توانمندسازی نیروی کار و ایجاد شادابی و نشاط در نیروی کار میشود ولی وقتی کارگری با نگرانی زندگی میکند، نمیتواند به این اهداف برسد. در حال حاضر در اکثر کارگاههای ما این عدم امنیت وجود دارد. کارگری که قرارداد
6 ماهه و نهایتا یک ساله دارد اگر بخواهد حرفی بزند و به چیزی اعتراض کند بعد از پایان قرارداد با او قطع همکاری میکنند. حتی خود نماینده شورای اسلامی کار وقتی قراردادی است، چگونه میتواند دریافت مطالبات کارگری را پیگیری کند؟ در کشور چین که منعطفترین قانون کار را دارد، بعد 10 سال قرارداد موقتی کار به دائمی تبدیل میشود. حتی در کشوری مانند آمریکا که حکومتی لیبرالی دارد، وقتی اخراجی صورت میگیرد تا زمانی که فرد شغلی پیدا کند، به او خسارت اخراج پرداخت میشود. ولی در کشور ما فرد بعد از حتی 15 تا 20 سال کار، ممکن است بعد از اتمام مدت قرارداد یک ساله، بدون دلیل قراردادش تمدید نشود. بعد از نبود امنیت شغلی، نبود عدالت و توازن در پرداختها هم از دیگر دغدغه کارگران است.
از چه جهت؟
به استناد ماده 38 قانون کار، برای انجام کار مساوی که در شرایط مساوی در یک کارگاه انجام میگیرد باید به زن و مرد، مزد مساوی پرداخت شود. تبعیض در تعیین میزان حقوق بر اساس سن، جنس، نژاد و قومیت و اعتقادات سیاسی و مذهبی ممنوع است. وزارت کار هم با سازمان جهانی کار مقاولهنامههایی امضا کرده که بر عدالت در پرداختها تاکید دارند. ولی متاسفانه شاهدیم که عدالت در پرداختها وجود ندارد. مثلا من از معدنی در عمق 400 متری زیر زمین بازدید کردم که کارگرانش کمتر از 2 میلیون تومان حقوق میگیرند و همینطور از یک شرکت وابسته به صنایع مس بازدید کردم که کارمند پشت کامپیوترنشیناش، ماهانه 15 میلیون تومان دریافت میکند. هر دوی این شرکتها و کارگاهها هم وابسته به دولت هستند. البته ما در کانون هماهنگی شوراهای اسلامی کار استان کرمان از حقوق زیاد کارگران ناراحت نیستیم، بلکه به این قضیه معترضیم که عدالت و مساوات رعایت نمیشود. این وضعیت، شکاف طبقاتی را تشدید میکند و بیشترین ضربه را از لحاظ روحی و روانی به کارگران میزند. در مورد حقوق بازنشستگان هم این موضوع صدق میکند.
جامعه کارگری استان به تلاشهایی که گاها از سوی عدهای برای جدا کردن سه بخش بیمهای، درمانی و اقتصادی سازمان تامیناجتماعی انجام میشود، چگونه نگاه میکند و چه نظری دارد؟
ما فکر میکنیم این سه بخش مکمل و پیوسته به یکدیگر هستند و از هم جدا کردن آنها معنا ندارد و اصلا قابل منفک شدن نیستند. در بخش درمان هم به نظر ما، دولت متولی بهداشت و درمان همه شهروندان است و کارگران با راهاندازی بخش درمان برای خود، در حقیقت به شکلی به کمک دولت آمدهاند. ما حتی توقع داریم در سرانههای درمانی که برای سایر اقشار کشور در نظر گرفته میشود، سهم کارگران هم لحاظ شود. اینکه ما یک صندوقی با اندوختههای خود درست کردیم و دولت این را برای خودش جدا کند، به نظر من منطقی نیست و ما انتقادی جدی به این قضیه داریم. توقع داریم قانون اساسی در کشور اجرا شود و درمان دولتی رایگان باشد، نهاینکه دولت بهجای کمک به ذخایر و اندوختههای صندوق درمانی کارگران، آن را به وزارت بهداشت بدهد. منابع سازمان تامیناجتماعی نه گوشت قربانی است، نه بیتالمال و نه خیریه، بلکه پول کارگران زحمتکش و حقالناس است.
کیفیت، جامعیت و کفایت خدماتی که تامیناجتماعی به نیروی کار ارائه میدهد را چگونه ارزیابی میکنید؟
در این خصوص با استانداردهای جهانی فاصله زیادی داریم و البته این انتظار را هم نداریم. کیفیت خدمات با امکانات موجود قابل قبول است و رضایت نسبی در زمینه استانداردسازی خدمات داریم ولی از نظر کفایت، قابل قبول نیست و تلاشهای جدیتری باید انجام شود. به نظر من، باید زیرساختهای بیشتری برای خدمات بیمهای و درمانی ایجاد شود و عدالت هم نسبت به بیمهشدگانی که در مناطق مختلف کشور قرار دارند، رعایت شود. در همین استان کرمان، شهرستانی داریم که حدود 50 هزار بیمهشده و تنها یک درمانگاه عمومی دارد. شهرستانهایی هم با کمتر از نصف این تعداد بیمهشده داریم که در آنجا بیمارستان احداث شده یا در جنوب کرمان که محرومیت بیشتر است، انتظار خدمات بهتر و بیشتری داریم. انتظار این است که اگر به مسائل رفاهی کارگران کمتر پرداخته میشود، حداقل در مسائل پزشکی و درمانی کارگران کوتاهی نشود، چون کارگر باید سالم باشد تا کار کند. کارگری که حقوقش کم است باید بتواند به مراکز درمانی مستقیم مراجعه کند و بهصورت رایگان درمان شود، در حالی که برخی کارگران حتی برای مراجعه به درمان غیرمستقیم هم مشکل دارند. البته من از نزدیک تلاشهای مدیریت درمان استان را دیدهام، اقدامات بسیار خوبی هم مانند احداث بیمارستان میلاد 2 در کرمان انجام شده اما متاسفانه این خدمات کافی نیست و کارگران و بیمهشدگان استان توقع و انتظار امکانات بیمهای و درمانی بیشتری دارند.
به نظر شما سهجانبهگرایی، مشارکت و همکاری فعالان کارفرمایی، کارگری و تامیناجتماعی چقدر اهمیت دارد و چه موانعی در راه تحقق آن وجود دارد؟
سهجانبهگرایی بین دولت، کارفرما و کارگر باید در عمل اینگونه باشد که نظرات کارگر و کارفرما هم در تصمیمات مهم لحاظ شود. در حال حاضر حق بیمه را کارگر و کارفرما پرداخت میکنند و اگر واقعا دولت فقط بحث نظارتی خود را اعمال کند و ضمن پرداخت دیون خود، این صندوق را به صاحبان اصلی آن یعنی کارگران واگذار کند، من فکر میکنم سازمان بتواند بسیار قدرتمندتر ظاهر شده و خدمات بهتری به جامعه بیمهشدگان ارائه کند. یکی دیگر از راههای تحقق سهجانبهگرایی و حفاظت از منابع سازمان، احیای شورای عالی تامیناجتماعی است.
و حرف آخر؟
به عملکرد حوزه اقتصادی سازمان تامیناجتماعی برخی نقدها وارد است. به نظر من، باید برای این مجموعه، مدیران اقتصادی قوی انتخاب شوند. چون درآمدهای سازمان از محل حق بیمه درحال کاهش است.