چرا ملتها شکست میخورند؟
ریشههای قدرت، ثروت و فقر
علاقهمندی به دانستن علت رونق و اوجگیری ملتها و تمدنها و رموز درجازدن و افول آنها، علاقهمندی به قدمت تاریخ است. منتها در جامعه ما که بیشتر افراد دوست دارند حرف بزنند و به جای خواندن کتابهای پایه، به شکوه و شکایت در تاکسیها و یا با همکارانی که چهبسا از خودشان هم مطالعات کمتری دارند، بپردازند، این علاقهمندی، به صورت پوستهای دنبال میشود.اگر میخواهید کتابی بخوانید که با مثالهای تاریخی دقیق از گوشهگوشه دنیا، علت رکود و ناکامی ملتها را بررسی کند، پیشنهاد میکنیم کتاب «چرا ملتها شکست میخورند؟» را بخوانید. این کتاب را که جیمز. ای. رابینسون و دارون عجماوغلو نوشتهاند، محسن میردامادی و محمدحسین نعیمیپور ترجمه کردهاند و انتشارات روزنه نیز آن را به چاپ رسانده است. کتاب، درباره تفاوت عظیم میان درآمدها و سطح زندگی، در کشورهای ثروتمند جهان، مانند ایالات متحده آمریکا، بریتانیا و آلمان، و ممالک فقیر، از جمله کشورهای آفریقایی جنوب صحرای بزرگ، آمریکای مرکزی و جنوب آسیا صحبت میکند. نویسندگان این کتاب، همراه با گروهی از اقتصاددانان، شرط توسعه را گذر از نظام الیگارشی (حکومت گروههای خاص یا به تعبیر مترجمان، اندکسالاری) میدانند و سعی دارند شرایط اقتصادی مؤثر بر شکلگیری و فروپاشی نظامهای اندکسالار را تبیین کنند. این دیدگاه، تحولی بزرگ در اندیشه اقتصادی است.نویسندگان این کتاب، سیاستهای مرسوم اقتصاد کلان را از هر نوع که باشد، موضوعی ثانوی و موضوع اصلی توسعه را رابطه دولت با ملت، میدانند. این گزاره، محصول تجارب پرهزینه کشورهای مختلف جهان در طول تاریخ است. در طول چنددهه گذشته مکاتب اقتصادی، سیاستهای مختلفی را برای دستیابی به توسعه اقتصادی پیشنهاد کردهاند. ابتدا تصور میشد میتوان با انجام سرمایهگذاریهای زیربنایی، تاسیس شرکتهای دولتی، سرمایهگذاری در امور بهداشت و آموزش عمومی و سپس در دهه ۱۹۸۰ با حذف مداخله دولت در اقتصاد، به عملکرد مناسب اقتصادی دست پیدا کرد. اما امروزه میدانیم که این سیاستها، کمتر به نتایج مطلوب منتج شدهاند. سقوط ملتها -که داستان بسیاری از آنها به روایتی جذاب در این کتاب آمده است- همگی محصول اندکسالاری است. گریز از این پرتگاه، تنها با هوشیاری و توانمندی مردم، امکانپذیر میشود. مطالعه و شناخت کشورهایی که به ورطه اندکسالاری سقوط کردند، آگاهیبخش مردم است و از همین رو باید داستان تمام کشورهایی را که اسیر اندکسالاری شدند، خواند و از تجربههای آنها آموخت. این کتاب، با مرور تجربه بسیاری از کشورها، بزنگاههای تاریخیای که یک کشور را به دام اندکسالاری میاندازد یا به عبور از اندکسالاری میانجامد، بهما میآموزد.