57 سال سن و فقط 5 سال سابقه بیمه

مراجعه‌کنندگان از ساعت‌های اولیه صبح برای انجام کارهای خود به شعبه آمده‌ و در صف‌های انتظار، ایستاده‌اند. جوانی با 6 سال سابقه کار، برای پرداخت حق بیمه سنوات گذشته خود مراجعه کرده است. می‌گوید بیمه خویش‌فرما است و بعد از گذشت 3 سال، سازمان تامین‌اجتماعی به او اطلاع داده که حق بیمه سنوات گذشته‌اش کامل پرداخت نشده است. می‌گوید: «این شعبه، همیشه شلوغ است که در این ازدحام، کارها با تاخیر و معطلی انجام می‌شود.»

مرد میانسال دیگری که برای اولین‌بار به این شعبه مراجعه کرده نیز خودش کارفرما است و به این شعبه آمده تا برای یکی از کارگران خود در فروشگاه پوشاک بچگانه، تشکیل پرونده بیمه دهد. او از روند رسیدگی به کارها راضی است اما در ادامه می‌گوید: «لازم است تعداد پاسخگویان و کارکنان این شعبه مهم در اردبیل افزایش یابد تا کارمندان شعبه با آرامش بیشتری به مردم خدمت کنند.»

یکی دیگر از مراجعه‌کنندگان، رابط بیمه‌ای نیروگاه سبلان است که برای رسیدگی به امور بیمه‌ای کارکنان این نیروگاه به شعبه آمده است. او قبلا هم به این شعبه مراجعه کرده و از روند رسیدگی به امور، ابراز رضایت می‌کند. جوان دیگری که 6 سال است از پایان خدمت سربازی‌اش می‌گذرد، برای این مراجعه کرده که سابقه بیمه دوران خدمتش را به سابقه بیمه تامین‌اجتماعی اضافه کند. او می‌گوید: «می‌خواهم حق بیمه دوران سربازی‌ام را به‌صورت اقساط پرداخت کنم و چون نزدیک به 18 ماه سرباز بودم، 18 ماه به سابقه بیمه‌ام اضافه می‌شود.»‌

مرد مسن دیگری که کارگر ساختمان است و عکس‌های رادیولوژی خود را در دست دارد، ما را که می‌بیند جلو می‌آید و در مورد مشکلاتش می‌گوید. او که با 57 سال سن فقط 5 سال سابقه پرداخت حق بیمه دارد و تاندون پای راستش پاره شده، می‌گوید: «کارگران ساختمانی بیمه‌شده متاسفانه امکان استفاده از غرامت دستمزد ایام بیماری را ندارند.»  

افزایش تعداد مستمری‌بگیران؛ کاهش تعداد بیمه‌شدگان

حسن عابدزاده، رئیس شعبه یک تامین‌اجتماعی اردبیل می‌گوید: «این شعبه در شهریور ماه 1377 مکانیزه شد و با 70 نفر نیروی انسانی، مشغول خدمت‌رسانی به بیش از 66 هزار بیمه‌شده اصلی و 118 هزار بیمه‌شده تبعی است.» این تعداد نسبت به سال گذشته 3/2 درصد کاهش یافته و به گفته عابدزاده، این کاهش به دلیل انتقال بخشی از پرونده‌های این شعبه، به شعبه دیگر اردبیل بوده است.

رئیس شعبه یک اردبیل در مورد ترکیب افراد تحت پوشش این شعبه می‌افزاید: «در این شعبه 6 هزار و 506 نفر بازنشسته مستمری‌بگیر، 82 از کارافتاده جزیی و 882 از کارافتاده کلی و 4 هزار و 29 بازمانده وجود دارد. تعداد کل مستمری‌بگیران این شعبه14هزار و 272 نفر است که این افراد هزار و 347 نفر را نیز تحت تکفل خود دارند.» تعداد کل مستمری‌بگیران شعبه نسبت به سال قبل 4،7 درصد رشد داشته که عابدزاده این رشد را ناشی از افزایش بازنشستگی در مشاغل سخت و زیان‌آور می‌داند. 

به گفته عابدزاده، چون متاسفانه تعریف کاملا مشخصی از مشاغل سخت و زیان‌آور و نحوه اجرای این قانون وجود ندارد، این افراد به کمیسیون‌های اداره کار مراجعه می‌کنند و به سادگی مشمول برخورداری از تسهیلات بازنشستگی سخت و زیان‌آور می‌شوند. او در ادامه می‌گوید: «متاسفانه چون تعیین سخت و زیان‌آور بودن یک شغل به تشخیص اداره کار منوط شده، تعداد بازنشستگان پیش از موعد در مشاغل سخت و زیان‌آور روز‌به‌روز افزایش می‌یابد.»

عابدزاده می‌افزاید: «تعداد کارگاه‌های فعال این شعبه 9 هزار و 150 کارگاه است که نسبت به سال گذشته، رشدی نداشته است. همچنین دو کارگزاری و یک شعبه اقماری زیرمجموعه‌های این شعبه هستند که به بیمه‌شدگان ارائه خدمت می‌کنند. این کارگزاری‌ها به اضافه شعبه اقماری، تقریبا 35 درصد کارهای شعبه را انجام می‌دهند.»

وی تعداد مقرری‌بگیران بیمه بیکاری شعبه را 869 نفر اعلام می‌کند و می‌گوید: «در سال قبل این تعداد  798 نفر بود که 9 درصد افزایش را نشان می‌دهد. مبلغ مقرری پرداختی ماهانه به این افراد نیز 23 درصد زیاد شده و به 4 میلیارد و 600 میلیون ریال رسیده است.»

رئیس شعبه یک تامین‌اجتماعی اردبیل در مورد مطالبات این شعبه نیز می‌افزاید: «مطالبات اجرایی معوق این شعبه، 7،5 میلیارد تومان است که بخش عمده آن مربوط به شهرداری است و با تعامل با اداره‌کل تامین‌اجتماعی استان و شهرداری قرار شده پرداخت این مبالغ به صورت تهاتر انجام شود.»

عابدزاده در مورد طرح بخشودگی جرایم بیمه‌ای کارفرمایان خوش‌حساب نیز می‌گوید: «با وجود اینکه بیش از 15 هزار ردیف بدهی معوق در این شعبه وجود دارد، در سال گذشته فقط 200 مورد برای استفاده از تسهیلات بخشودگی جرایم بیمه‌ای مراجعه کردند که در مقایسه با پرونده‌های موجود در این شعبه، تعداد کمی است.» وی دلیل عدم استقبال کارفرمایان از این طرح را نبود نقدینگی و احتمال تکرار شدن این طرح در سال‌های آینده می‌داند.

رئیس شعبه یک اردبیل در ادامه گفت‌و‌گو با خبرنگار ویژه‌نامه استانی آتیه‌نو به دغدغه‌ و چالش‌های این شعبه می‌پردازد. به عقیده عابدزاده، با وجود اینکه مستمری‌ها به صورت متمرکز از سوی سازمان مرکزی پرداخت می‌شود، اما شعبه به دلیل کمبود نقدینگی، در انجام برخی تعهدات کوتاه‌مدت با مشکل روبه‌رو است. او از مدیران ارشد سازمان می‌خواهد نقدینگی بیشتری در اختیار استان‌ها قرار دهند تا کیفیت خدمت‌رسانی به مردم حفظ شود.

عابدزاده می‌افزاید: «حق بیمه‌ها تک‌نرخی نیست و شغل‌های مختلف، حق بیمه‌های مختلفی پرداخت می‌کنند یا برای برخی کارگاه‌ها معافیت بیمه‌ای در نظر گرفته شده که این مسائل باعث سوء‌استفاده برخی افراد شده است. این افراد تلاش می‌کنند از طریق کارگاه‌هایی که نرخ حق بیمه پایینی دارند، بیمه شده و از تسهیلات ویژه برخوردار شوند؛ در صورتی که مشمول برخورداری از شرایط ویژه نیستند. بنابراین از سازمان تامین‌اجتماعی انتظار می‌رود با تک‌نرخی کردن حق بیمه برای همه شاغلان، زمینه این نوع سوء‌استفاده‌ها برای برخی افراد سودجو را از بین ببرد.»