دکتر بیبی عصمت سرفرازی:
ظرفیتهای اقتصادی استان باید احیاء شود
دکتر بیبی عصمت سرفرازی که در زمان تهیه مطالب این ویژهنامه مسئولیت معاونت هماهنگی امور اقتصادی و توسعه منابع استانداری خراسان جنوبی را برعهده داشت، معتقد است این استان ظرفیتهای بسیاری برای سرمایهگذاری و حتی جذب سرمایهگذار خارجی دارد. وی، مقوله گردشگری، معادن استان، محصولات کشاورزی مانند زرشک و عناب و حتی همجواری با کشور افغانستان را از جمله این ظرفیتها برمیشمارد اما تاکید میکند که به علت نبود جذابیتهای سرمایهگذاری، در برخی حوزهها نیاز به سرمایهگذاری دولتی است؛ امری که به گفته دکتر سرافرازی، ضرورت آن با توجه به وجود مرز طولانی و مسائل امنیتی مترتب بر آن، احساس میشود.
وضعیت اشتغال در استان چگونه است؟
شرایط استان خراسان جنوبی با برخی از استانهای کشور در مواردی متفاوت است. بخشی از این تفاوتها علل طبیعی بوده و خارج از اختیار مردم و مسئولان استان است. مثلاً در حالی که معاش بیشتر مردم از طریق کشاورزی و دامپروری است، خشکسالیهای پیاپی، توان کشاورزی و دامپروری استان را تضعیف و شرایط سختی به مردم تحمیل کرده است. هرچند همچنان کشاورزی استان حرف اول اشتغال را میزند. از طرف دیگر، به علت اینکه بخش اعظم زیرساختها مانند راه و خطوط ریلی و امکانات رفاهی در خراسان جنوبی وجود ندارد، این استان سرمایهگذاری چشمگیری در حوزه صنعت نداشته و آن مقدار هم که انجام شده نظیر احداث کارخانه کویرتایر، به همت افراد بومی بوده است.
از کمبودها و مشکلات اشتغال گفتید. ظرفیتهای مثبت کسبوکار در استان را چگونه میبینید؟
این استان از نعمتهای زیادی مانند معادن متعدد برخوردار است. البته در گذشته بحث خامفروشی معادن بیشتر مطرح بود و مردم خراسان جنوبی از این نعمت خدادادی بهره کافی را نبردند ولی با توجه به سیاستهای دولت و مسئولان استان، اکنون فرآوری معادن مورد تاکید و توجه است. با این اتفاق خواهیم توانست از این ظرفیت برای توسعه استان و اشتغال بهره کافی ببریم. همچنین چندین برنامه مانند همایش و کنفرانس هم برای شناساندن این ظرفیت برگزار شده، ولی به نظر من باید روی آن به شکل ملی کار شود. استان محصولات کشاورزی استراتژیکی مانند زرشک، زعفران، عناب، پنبه و محصولات دیگر هم دارد ولی در آن بخش هم خیلی نتوانستهایم از این فرآوردههای استراتژیک به نحو مطلوب استفاده کنیم. از دیگر ظرفیتهای استان که با توجه به منابع انسانی خوب، متعدد و دارای تحصیلات استان میتوان برای آینده روی آن برنامهریزی کرد، شرکتهای دانشبنیان است که ظرفیت خوبی در حوزه اقتصادی خواهد بود. در حال حاضر دیگر توسعه را با کارخانههای حجیمی که دودکشهای بزرگ دارند، نمیشناسند و میتوان در فضایی کوچک، کارهای بزرگی در حوزه اقتصاد انجام داد که قابل مقایسه با آن کارخانهها نباشد. خوشبختانه این حرکت در دانشگاهها، پارک علم و فناوری و بنیاد نخبگان آغاز شده و چندی پیش هم از طرف دانشگاه، برنامهای برای استارتآپها و شتابدهندهها در استان برگزار شد. اگر بتوانیم در این موضوع برنامهریزی درستی داشته باشیم، حتما موفقیت کسب خواهیم کرد. در زمینه گیاهان دارویی، انرژیهای نو بهویژه انرژی خورشیدی هم در استان ظرفیت خوبی وجود دارد.
هممرز بودن چه تاثیری بر استان داشته و آیا این موضوع را برای وضعیت اشتغال استان مثبت ارزیابی میکنید؟
با توجه به سیاستهای ابلاغی اقتصاد مقاومتی در صادرات و استفاده از ظرفیت کشورهای همجوار، هممرز بودن استان میتواند فرصت مطلوبی باشد. از طرف دیگر، آنچه میتواند موجب نگهداشت مردم و جمعیت در مرزها شود این است که از نظر اقتصادی، شرایطی مناسبی را فراهم کنیم. پیوند رونق اقتصادی با امنیت مرزها، موضوعی بسیار اساسی است که دولتمردان باید به آن توجه ویژهای داشته باشند. خراسان جنوبی به علت نبود جذابیتهای سرمایهگذاری برای بخش خصوصی و شرایط ویژهاش به لحاظ امنیتی، نیاز به سرمایهگذاری دولتی دارد. ضمن اینکه معتقدیم مباحث اصل 44 قانون اساسی، سیاستهای اقتصاد مقاومتی و بسترسازی برای حضور سرمایهگذاران را باید با جدیت دنبال کنیم، به نظر من در برخی عرصهها باید دولت وارد شود و در مناطق مرزی این کار، هزینه نیست بلکه سرمایهگذاری است.
وضعیت گردشگری در استان چگونه است؟
در حوزه گردشگری، کارهای خوبی در چند سال اخیر انجام شده است. آمار ابتدای سال 92 نشان میدهد تنها 20 تا 30 نفر گردشگر خارجی از استان بازدید کردهاند ولی در چند ماه اخیر بالغ بر 2 هزار گردشگر خارجی از استان بازدید کردند. تا چند سال قبل تردید وجود داشت که به خاطر نوع برخوردها اگر گردشگری از استان برود کس دیگری بیاید، ولی در حال حاضر با توجه به آثار تاریخی ثبت شده، عملکرد خوب میراث فرهنگی و بستری که برای شناساندن ظرفیتهای گردشگری استان فراهم شده، استقبال خوبی از طرف گردشگران داریم و معتقدم باید از این ظرفیتهای بومگردی استفاده کرد. همچنین در استان صنایع دستی خوبی در حجم زیاد داریم. مثلاً روستایی ثبت شده داریم که تمام بانوان روستا در خانههای خود حوله میبافند و فروش محصولاتشان هم جهانی است. یک خبر خوب دیگر اینکه با توجه به نیاز استان به خطوط ریلی، عملیات اجرایی راهآهن بیرجند - کالشور در استان آغاز شده که به زاهدان و چابهار متصل خواهد شد و نهایتاً از این طریق، چابهار به مشهد مقدس متصل میشود.
نقش تامیناجتماعی را در اشتغال استان و بهبود شرایط کسب و کار چگونه میبینید؟
تامیناجتماعی از یک طرف آرامش و امنیت روانی برای جامعه کار فراهم میکند و از طرف دیگر تاثیر مستقیمی در اقتصاد دارد و یکی از مؤلفههای بازار کار است. در گذشته مردم خیلی به دنبال کارهای جدید نمیرفتند و یکی از علل آن، دغدغه مباحث امنیت شغلی و رفاهی بود ولی در حال حاضر بیمه و تامیناجتماعی، بستر و فضا را برای نوآوری و کارآفرینی فراهم میکند. خوشبختانه تامیناجتماعی قابلیتهای اقتصادی خوبی مانند شستا دارد و مردم و متخصصان استان و خود من به عنوان فردی بیرجندی، خواهان این هستیم که شرکتهای وابسته به تامیناجتماعی، با توجه به ظرفیتهای استان مثل معادن و گیاهان دارویی، حضور بیشتری در استان داشته باشند.