مجید درویشی، مدیرکل تامیناجتماعی استان:
شهرداریها بزرگترین بدهکاران بیمهای هستند
مجید درویشی، مدیرکل تامیناجتماعی استان خراسان جنوبی معتقد است این استان شرایط خاص و منحصر بهفردی از لحاظ وسعت و پارکندگی جمعیت دارد که شبیه هیچیک از دیگر استانهای کشور نیست. از همین رو ضرورت دارد شرایط تامیناجتماعی خراسان جنوبی با شرایط ویژه خود مورد ارزیابی قرار گرفته و برای آن تصمیمگیری شود. درویشی در گفتوگو با خبرنگار ویژهنامه استانی آتیهنو، از تبدیل شدن شهرداریها به بدهکاران کلان تامیناجتماعی نیز خبر داد.
در ابتدا اگر موافق باشید، نگاهی آماری به وضعیت افراد تحت پوشش تامیناجتماعی در استان بیندازیم. چه تعداد بیمهشده اصلی و تبعی در استان سکونت دارند؟
جمعیت استان 780 هزار نفر است که 47 درصد این جمعیت، تحت پوشش بیمه تامیناجتماعی هستند. تعداد بیمهشدگان اصلی استان 116 هزار و 132 نفر است که تعداد آنان با احتساب افراد تبعی به 319 هزار و 73 نفر بالغ میشود. مستمریبگیران اصلی استان هم 20 هزار و 231 نفر و با احتساب افراد تبعی آنان، 37 هزار و 240 نفر هستند. همچنین تعداد مقرریبگیران بیمه بیکاری 943 نفر است که ماهانه مبلغی معادل 960 میلیون تومان به آنان پرداخت میشود. تعداد بازنشستگان مشاغل سخت و زیانآور هم در استان،
3 هزار و 660 نفر هستند.
ادارهکل تامیناجتماعی خراسان جنوبی چه تعداد نیروی انسانی و چند شعبه در سطح استان دارد؟
ما در حال حاضر 9 شعبه اصلی، 9 شعبه اقماری و یک کارگزاری داریم. همچنین تعداد نیروی انسانی تشکیلات مصوب استان 234 نفر است اما فعلاً با 207 نفر، خدمات بیمهای را به بیمهشدگان، مستمریبگیران و کارفرمایان ارائه میدهیم.
آیا تعداد 18 شعبه و یک کارگزاری برای استانی با این تعداد بیمهشده منطقی است؟
در زمانی که خراسان جنوبی استانی مستقل شد، تامیناجتماعی سه شعبه در شهرستانهای قائن، بیرجند و نهبندان داشت. بعد از آن شهرستان فردوس از خراسانرضوی و شهرستان طبس از استان یزد منفک و به استان خراسان جنوبی اضافه شد. در نتیجه تعداد شعبههای ما به 5 شعبه رسید. 4 شعبه دیگر استان هم به مرور با توجه به افزایش تعداد بیمهشدگان شهرهای مختلف استان، دارای شعبه شد که شامل دو شعبه در شهر بیرجند و دو شعبه در شهرهای بشرویه و عشقآباد است و ما در حال حاضر 9 شعبه دائم داریم. شعب اقماری هم به واسطه نیازی که بیمهشدگان شهرستانهای دیگر استان داشتند، ایجاد شد. باید توجه داشت خراسانجنوبی، سومین استان پهناور کشور است که 10 درصد مساحت کل کشور را در اختیار دارد و علیالقاعده باید 10 درصد جمعیت کشور را هم به خود اختصاص میداد، اما جمعیت استان حدود 780 هزار نفر و کمتر از یک درصد جمعیت کل کشور است. این وسعت و تعداد کم جمعیت ساکن در آن، مشکلاتی را در مسیر خدمترسانی به وجود آورده بود. برای مثال شعبه بیرجند، باید چهار شهرستان را پوشش میداد که گاه تا 170 کیلومتر از خود شهر بیرجند دور بودند. سایر شعب و شهرستانهای ما هم همین وضعیت را داشتند و گاه برای یک بازرسی بیمهای بیش از 250 کیلومتر تردد انجام میشد. توسعه شعب اقماری خیلی به ما کمک کرد. اکنون در تمام شهرهای استان، شعبه دائمی یا اقماری داریم. در واقع استقرار شعب اقماری نهتنها امکان بازرسی را بهوجود آورد، بلکه فرصتی برای سازمان تامیناجتماعی در این شهرستانها ایجاد کرد و رضایتمندی بیمهشدگان را نیز افزایش داد؛ چراکه میتوانند خدمات بیمهای مورد نیاز خود را در شهرستان خود دریافت کنند. بازرسی و خدمات مربوط به اجراییات نیز توسط همکارانمان انجام میشود که باعث شده کارگاههای جدیدی کشف کنیم و تعداد بیمهشدگان را افزایش دهیم. یک کارگزاری هم در شهرستان بیرجند داریم ولی با توجه به مصوبه سازمان و آزمون اخیری که انجام شد، تا پایان امسال، سه کارگزاری جدید در استان فعال خواهد شد.
اشاره کردید که تعداد نیروی انسانی بخش بیمهای، کمتر از چارت تشکیلاتی پیشبینی شده برای تامیناجتماعی استان است. آیا این امر، در خدمترسانی مشکلی ایجاد نمیکند؟
برخی شعب استان، تشکیلاتشان محدود و تعداد نیروهایشان نیز کم است. بطور مثال شعبه شهرستان عشقآباد با 4 نفر نیروی انسانی کار میکند که طبیعتاً ارائه خدمت را مشکل کرده ولی خوشبختانه تشکیلات سازمان در سطح کلان در حال بازبینی است و امیدواریم با توجه به توجیهاتی که به ستاد مرکزی در خصوص عملکرد شعب ارائه کردهایم، شاهد باشیم در آینده تعداد نیروی انسانی این بخش، متناسب با فعالیتهای آن باشد.
فضای کسبوکار در استان چگونه و ضریب پشتیبانی تامیناجتماعی در آن چقدر است؟
علل مختلفی مانند دوری از مرکز، عدم توسعه راهها، نبود شبکه ریلی، محدودیت پروازهای فرودگاه، دور بودن از بازار خرید و تهیه مواد اولیه و... باعث شده تا خراسان جنوبی، کارگاه صنعتی چندانی نداشته باشد که به تعداد انگشتان دو دست هم نمیرسد. در نتیجه بالغ بر 80 درصد کارگاههای استان صنفی و ادارات دولتی هستند. اگر کویرتایر که بالغ بر هزار نفر نیروی انسانی دارد و معدن زغالسنگ شهرستان طبس را در نظر نگیریم، بقیه کارگاهها زیر 500 نفر هستند. کارگاههای پیمانی هم متاسفانه با توجه به شرایطی که بر کشور حاکم است و تاخیر در تخصیص بودجههای عمرانی، وضعیت خوبی ندارند. با در نظر گرفتن همه این مسائل، ضریب پشتیبانی در استان ما 7/7 است و معنای این نسبت آن است که بطور متوسط به ازای هر 7 نفر از بیمهپردازان استان، یک بازنشسته و مستمریبگیر تحت پوشش تامیناجتماعی استان است.
عمدهترین بدهکاران بیمهای استان، کدام کارگاهها هستند؟
بدهکاران عمده بیمهای استان، کارخانههای کاشی و پیمانکاران معادن هستند که در حال پرداخت بدهیهای خود به شکل اقساطی هستند. یک بدهکار عمده هم داریم که بدهیاش بالغ بر 3 میلیارد و 300 میلیون تومان است. این بدهکار کارگاهش فعلا تعطیل است ولی هنوز برای اینکه کلاً کنار گذاشته شود یا ادامه فعالیت دهد، تصمیمی گرفته نشده است. البته ما از این بدهکار، وثیقهها و اموال گرانقیمت در اختیار داریم که با فروش آنها میتوانیم طلبمان را وصول کنیم. نکته دیگر اینکه نوع بدهکاران تامیناجتماعی در حال تغییر است و اکنون شهرداریها، تبدیل به بزرگترین بدهکاران بیمهای شدهاند. مثلا شهرداری شهر کوچکی مثل نهبندان، یک میلیارد و 600 میلیون تومان به تامیناجتماعی استان بدهکار است. خوشبختانه استانداری هم پیگیر مطالبات ما است. شهرداریها خیلی علاقمند هستند که بدهی خود را با اسناد خزانه اسلامی تهاتر کنند ولی ما به این کار تمایل نداریم؛ چراکه این اسناد مدتدار هستند و تعهدات ما نقدی و بهروز است. بنابراین ما اولویت را بر این گذاشتهایم که بتوانیم مطالبات را به صورت نقد، وصول یا تقسیط کنیم.
رابطه ادارهکل تامیناجتماعی استان با نهادهای کارگری و کارفرمایی استان چگونه است؟
خوشبختانه ما تعامل بسیار خوبی با همه ارگانها و نهادها، حتی با شهرداریهای بدهکار داریم. مثلاً شهرداری قائن که 2 میلیارد و 600 میلیون تومان به ما بدهکار است، 2 پلاک را برای تهاتر یا فروش معرفی کرده است. این امر، یعنی خود آنها میدانند که بدهی ایجاد شده بهخاطر قصور و تقصیر خودشان بوده است.
همچنین با شرکای اجتماعی در استان یعنی کارفرمایان، کارگران و بیمهشدگان نیز تعامل بسیار خوبی داریم. چندی پیش جلسهای برای حوزههای کارگری استان برگزار و مشکلات آنها را احصا کردیم. همچنین جلساتی با کانونهای بازنشستگان، شوراهای اسلامی کار استان و ادارهکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی برگزار کردهایم. ما به این نتیجه رسیدهایم که با تعامل، کار را بهتر پیش میبریم؛ چراکه دنیای امروز، دنیای تنش نیست و باید به دنبال ارائه خدمات بهتر به جامعه هدف باشیم. با نهادهای حاکمیتی مانند استانداری بخصوص معاونت اقتصادی نهتنها مشکلی نداریم، بلکه در جلسات ستاد اقتصاد مقاومتی و ستاد تسهیل کسبوکار از ما حمایت میکنند و ما هم سعی کردهایم به صورت کارشناسانه در این زمینهها کار کنیم.
سازمان تامیناجتماعی در دولتهای یازدهم و دوازدهم، طرحهایی مانند بخشودگی جرایم بیمهای کارفرمایان خوشحساب و توسعه خدمات الکترونیک انجام داد. این طرحها در استان چگونه انجام شد؟
ما در بحث توسعه خدمات الکترونیک، در تمام موارد وارد شدهایم. اجرای طرح پرونده الکترونیک بیمهشدگان و مستمریبگیران به استان ابلاغ شده و باید این کار را آغاز کنیم. در بخش بازرسی، تمام شعب ما مشمول طرح بازرسی الکترونیک شدهاند. در بحث ارائه لیست و پرداخت حق بیمه بهصورت الکترونیک، به جز تعداد محدودی که کمتر از یک درصد لیستهای دریافتی است و معمولا لیستهای معوق ادارات دولتی است، مابقی را بهصورت الکترونیک دریافت میکنیم و حذف دفترچه درمانی هم در مراکز ملکی اتفاق افتاده است. من معتقدم اگر این بسته خدمتی تکمیل شود، قطعاً رضایتمندی بسیار خوبی در بین مردم ایجاد خواهد کرد؛ چراکه در حوزه بیمهای مردم را از مراجعه مستقیم به شعب در بیشتر موارد بینیاز میکند. با توسعه خدمات غیرحضوری و کاهش ازدحام شعب، نیروی انسانی واحدهای بیمهای، فرصت بیشتری برای توسعه خدمات بیمهای خواهند داشت تا بتوانیم تعداد بیمهشدگان تحت پوشش را افزایش دهیم. با توسعه خدمات الکترونیک، سطح سلامت اداری شعب هم افزیش پیدا کرده و بسیاری از تنشها کم شده است.
و کلام آخر؟
استان خراسانجنوبی ویژگیهایی دارد که خاص این استان است؛ مثل همین پراکندگی جمعیت که ما را از نظر سختافزاری دچار چالش میکند. در برخی شهرستانهای ما حتی تاکسی تلفنی وجود ندارد و وقتی بازرس شعبه میخواهد بهطور مثال بازرسی معادن را انجام دهد، طبیعتاً با مشکلات فراوانی مواجه است. مهمترین ظرفیت استان، معادن آن است که البته در مناطق صعبالعبور واقع شده و غیر قابل رفتوآمد است. در بعضی شعب واقعاً نیاز است وسایل نقلیه متناسب با شرایط در اختیار داشته باشیم. در واقع لازم است این استان با توجه به شرایط خاص منطقهای و جغرافیایی، از لحاظ سختافزاری و اعتبارات بهصورت خاص مورد توجه قرار گیرد، نه اینکه مشمول مصوبات سایر استانهای کشور شود.