این روزها تعیین مالیات بر سیگار و سایر فرآورده‌های دخانی در لایحه بودجه 97، به جدی‌ترین بحث نظام سلامت تبدیل شده است. با توجه به اینکه بر اساس آمارهای رسمی، مالیات سیگار در ایران به نسبت سایر کشورهای جهان، بسیار پایین است و سیگار به قیمت بسیار پایینی در خرده‌فروشی‌ها عرضه می‌شود، افزایش مالیات بر سیگار و مواد دخانی، می‌تواند دسترسی به سیگار را به‌خصوص برای افراد کم‌سن و سال، محدود کند.

اگر بر اساس تجارب موفق جهانی در حوزه مبارزه با دخانیات نیز حرکت کنیم، در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته، با افزایش مالیات سیگار، توانسته‌اند میزان استقبال جامعه از فرآورده‌های دخانی را به شکل چشمگیری کاهش دهند، اما در کشور ما، کمترین میزان مالیات به سیگار تخصیص داده شده است و در این بین، سود سرشاری به تولیدکنندگان و واردکنندگان دخانیات می‌رسد.

 اگرچه گفته می‌شود که با افزایش مالیات سیگار، بخشی از نیروهای شاغل جامعه، بیکار می‌شوند و یا قاچاق دخانیات افزایش پیدا می‌کند، اما واقعیت این است که هیچ‌کدام از این دلایل غیرمنطقی، نمی‌تواند قیمت پایین سیگار در ایران را توجیه کند. اینها بیشتر استدلال‌هایی هستند که تاجران حوزه دخانیات مطرح می‌کنند؛ زیرا با کنترل جدی‌تر مرزها و یا ایجاد اشتغال مولد برای کارگران حوزه تولید دخانیات، می‌توان بدون هیچ آسیبی، مالیات سیگار را افزایش داد و حتی از منابع افزایش مالیات سیگار، بخش عمده‌ای از بودجه‌های موردنیاز نظام سلامت را تامین کرد.

واقعیت این است که مالیات پایین سیگار که هم‌اکنون وضع شده، نتوانسته است که قاچاق انبوه دخانیات به کشور را محدود کند و بنابراین، اینکه گفته شود در صورت افزایش مالیات سیگار، قاچاق دخانیات بیشتر می‌شود، با شواهد و منطق، سازگار نیست. نباید از خاطر برد که بهداشت و درمان مردم، صرفا با افزایش بودجه‌های نظام سلامت، ارتقا پیدا نمی‌کند، بلکه در این مسیر نیاز است که فعالیت صنایع بیماری‌زا محدود شود تا سلامت مردم، قربانی سیگارهای ارزان‌قیمت داخلی و خارجی نشود.