در اولین نشست «عدالت اجتماعی، از آرمان تا واقعیت» با موضوع اشتغال و عدالت اجتماعی مطرح شد
با پولپاشی ،بنگاهها اشتغالزا نمیشوند!
محمدرضا سپهری، رئیس موسسه کار و تامیناجتماعی در اولین جلسه از سلسله نشستهای «عدالت اجتماعی، از آرمان تا واقعیت» که دیروز در مرکزروابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برگزار شد، فهم فرهنگی از جامعه، اخلاق حرفهای، انعطافپذیری، سهیمشدن در نوآوری و خلاقیت، فائقآمدن بر شرایط مبهم، و توانایی کار تیمی را مهمترین مواردی ارزیابی کرد که نظام آموزشی باید به آنها توجه کند. به گفته سپهری، اشتغال، متکی بر توسعه قابلیتهاست که سه دسته فردی، اجتماعی و محیطی را در برمیگیرد. وی با بیان اینکه رشد اشتغال، نیازمند تغییر نگرش نیروی کار، تغییر ساختارها و انسجام سیاستی است، اضافه کرد: «نظام آموزشی باید به سمت توانمندسازی حرکت کند.»او با بیان اینکه غلبه بر چالش بیکاری، نیازمند افزایش قابلیتهای فارغالتحصیلان دانشگاهی است، اظهار کرد: «نهادهای بینالمللی، قابلیتهای لازم برای ورود به بازارکار را دستهبندی کردهاند و نظام آموزشی، باید به آنها توجه نشان دهد.»
اشتغالزایی، منطقهای شود
بایزید مردوخی، مشاور وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز در این نشست، گفت: «انقلاب فناوری و موج جدیدی از شگفتیهای فناورانه که به وجود آمده، درحال دگرگونکردن اوضاع جهان است که تاثیر بهمراتب بیشتری از انقلاب صنعتی دارد.» وی با تاکید بر ضرورت تغییر رویکرد به مسئله اشتغال، گفت: «توسعه مشاغل و سیاستهای اشتغالزایی، با رویکرد متمرکز و ملی، دیگر جوابگو نیست و باید جای خود را به رویکرد منطقهای بدهد. همچنین لازم است در تصمیمات اقتصادی و نوع سیاستهای حمایتی، تجدیدنظر صورت گیرد. به گونهای که سرمایههای استانی، بیش از پیش، تجهیز و تجمیع شوند.»به اعتقاد مردوخی، نیروهای کار در ایران، به اندازه کافی برای ورود به بازارکار مجهز نمیشوند و بنابراین لازم است تغییراتی در 2 سطح آموزش متوسطه و عالی کشور داده شود. مشاور وزیر کار، اعطای اختیارات بیشتر به استانها و مشارکتدادن مدیران محلی در اتخاذ سیاستهای درست را یکی از مهمترین اصلاحاتی دانست که برای موفقیت برنامههای اشتغالزایی، لازم است. مردوخی اضافه کرد: «باید این اختیار را به استانها بدهیم که از منابع استفاده کنند و برای اشتغال، طرح پیشنهاد کنند.»
دیکتاتوری تولید راه بیندازیم!
مرتضی افقه، عضو هیئتعلمی دانشگاه شهید چمران اهواز، دیگر سخنران این مراسم بود که از سیاستهای پولمحور انتقاد کرد و گفت: «ما میخواهیم با تزریق پول، تولید را سروسامان دهیم، درحالی که سرمایه و بودجه، شرط لازم هست، اما کافی نیست.»
وی توزیع عادلانه درآمد را از دو طریق، ممکن دانست. یکی دریافت مالیات از ثروتمندان به کمدرآمدان و دوم، ایجاد اشتغال. افقه، با تاکید بر اینکه سیاستهای تولید و اشتغالزایی، باید از ملیبودن فاصله بگیرند، اظهار کرد: «نمیتوانیم سیاستهای مربوط به استان یزد را در استانی مانند خوزستان اجرا کنیم. بلکه باید برای هر منطقهای، سیاستهای خاص آن منطقه را اجرا کنیم.» وی اشتغالزایی را ارزشی والا خواند و اضافه کرد: «در کشور ما، این ارزش به جایزهدادن به کارآفرینها تغییر یافته، درحالیکه این سیاستها دیگر جوابگو نیست.» این اقتصاددان، با بازخوانی مفهومی به نام «دیکتاتوری تولید» گفت: «در جامعه، باید به هر کسی که به تولید کمک میکند، جایزه داد و هر کسی هم که مانع تولید شد، باید تنبیه شود.» افقه، به دو روش مدرن و سنتی در اشتغالزایی اشاره کرد و خاطرنشان ساخت: «در کشور ما بخش خدمات، سهم قابلتوجهی در اشتغال دارد. اما باید توجه کنیم که بسیاری از افرادی که به شهرهای بزرگ مهاجرت کردهاند، فاقد مهارت هستند و نمیتوانند در حوزه خدمات، مشغول به کار شوند. بنابراین باید متناسب با ظرفیت و پتانسیلهای هر بخش، سیاستگذاری کرد.
راهحل اشتغال، پولپاشی نیست
معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز در این نشست، مانع اصلی به نتیجهنرسیدن سیاستهای عدالتمحور در کشور را بنگاهمحوری سیاستگذاریهای مربوط به حوزه اشتغال دانست و گفت: «تا زمانی که بنگاه، محور سیاستگذاریهای ما باشد، نمیتوانیم به حوزه عدالت ورود کنیم.»
عیسی منصوری، با اشاره به مطالعاتی که درباره متغیرهای اثرگذار بر اشتغال در وزارت کار انجام شده، گفت: «بررسیها نشان میدهد هرچه سرمایهگذاری بیشتر باشد، شاخص سرمایه بهبود پیدا میکند اما شاخص اشتغال، بهتر نمیشود.» وی با یادآوری نرخ رشد 16 درصدی در سالیان گذشته، اظهار کرد: «با پولپاشی و تزریق منابع به بنگاهها، مشکل اشتغال حل نمیشود. بلکه راه منطقی این است که اشتغال ناقص -که در دنیا به اشتغال عمومی شناخته میشود- به رسمیت شناخته شود.»منصوری، اولویت اول اقتصاد کلان اشتغالمحور را سیاستهای فعال بازارکار دانست و خاطرنشان کرد: «در حوزه بازارکار، دو دسته درآمد ناشی از کار و درآمدهای غیرکاری داریم که نسبت آنها در 50 سال گذشته، تغییری جدی کرده و باید در برنامهریزیهای اشتغالزایی، به آن توجه شود.»
بخش خدمات، توسعه پیدا کند
سیدمحمد صادقالحسینی، از دیگر کارشناسان اقتصادیای بود که در این نشست تاکید کرد سیاستگذاریهای اشتغال، باید مبتنی بر ایجاد مشاغل جدید باشد. وی با بیان اینکه درحال حاضر، 75 درصد شغلهای جدید در حوزه خدمات به وجود میآید، اظهار کرد: «دولت باید نگاه ویژه به این بخش داشته باشد، چرا که ایجاد اشتغال در دو بخش صنعت و کشاورزی، دیگر امکانپذیر نیست.»صادقالحسینی، ورود یک میلیون نفر را به بازارکار در یک سال منتهی به بهار امسال، اتفاقی بینظیر در تاریخ اقتصادی کشور توصیف کرد و گفت: «دولت باید تمرکز خود را روی شغلهای ناقص ببرد و یارانههای موجود را به سمت یارانههای مبتنی بر ایجاد شغل، هدایت کند.» گفتنی است این نشستها توسط روابط عمومی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و با مشارکت موسسه عالی پژوهش تامیناجتماعی، موسسه فرهنگی هنری «آهنگ آتیه» و موسسه کار و تامیناجتماعی برگزار میشود و تا 8 اسفندماه ادامه خواهد داشت.