کیفیت تولید در تنگنای هزینهها
آرمان خالقی دبیرکل خانه صمت
کیفیت در تولید صنعتی حاصل یک عامل منفرد نیست، بلکه برایند هماهنگی زنجیرهای از مؤلفههاست؛ از دسترسی به مواد اولیه مناسب گرفته تا بهرهگیری از فناوری و تجهیزات بهروز، نیروی انسانی ماهر و دانش فنی کارآمد. هر خلل در این حلقهها، بیواسطه بر محصول نهایی اثر میگذارد و کیفیت را تحت فشار قرار میدهد. تجربه تولید نشان داده حتی پیشرفتهترین ماشینآلات نیز در نبود مواد اولیه استاندارد یا نیروی کار متخصص نمیتواند به محصولی رقابتی منتهی شود. چنین شکافی در نهایت به کاهش اعتماد مصرفکننده میانجامد؛ اعتمادی که سرمایه اصلی هر برند و حاصل سالها تلاش تولیدکنندگان است. از همین رو، ارتقای همزمان همه اجزای زنجیره تولید باید بهعنوان یک اولویت راهبردی در سیاست صنعتی کشور مورد توجه قرار گیرد. با این حال، تولید کالای باکیفیت ذاتاً فرآیندی پرهزینه است و در شرایطی که قدرت خرید عمومی کاهش مییابد، فشار مضاعفی بر بنگاهها وارد میشود. برخی تولیدکنندگان ممکن است برای حفظ سهم بازار یا تداوم فعالیت، با وسوسه کاهش هزینه از مسیر افت کیفیت روبهرو شوند؛ اما واقعیت آن است که بخش بزرگی از فعالان اقتصادی حاضر نیستند اعتبار و برند خود را با چنین انتخابی به خطر اندازند. اعتماد مصرفکننده، سرمایهای است که بهسادگی به دست نمیآید و از دست دادن آن میتواند سالها تلاش یک بنگاه را بر باد دهد. در چنین فضایی بهبود شرایط اقتصادی و افزایش توان خرید مردم میتواند به تولیدکننده امکان دهد تا استانداردهای کیفی را با اطمینان بیشتری حفظ کند و بازار نیز بهتدریج به سمت مصرف کالای داخلی باکیفیت سوق یابد.
در سالهای اخیر، یکی از چالشهای جدی تولید، مسئله تأمین مواد اولیه بوده؛ چالشی که نهتنها کاهش نیافته بلکه در مواردی تشدید شده است. بخشی از مواد اولیه صنایع از داخل کشور تأمین میشود، مانند محصولات پتروشیمی یا نهادههای کشاورزی، و بخشی دیگر وابسته به واردات است؛ موادی نظیر دانه کاکائو، روغن خام، شکر یا برخی حبوبات. این وابستگی، در کنار نوسانات ارزی و دشواریهای لجستیکی، هزینه تولید را افزایش داده و فشار بیشتری بر صنایع داخلی وارد کرده است. آسیبهای اخیر در برخی صنایع مادر مانند پتروشیمی و فولاد نیز تأمین برخی نهادههای تولید را با دشواری روبهرو کرده و در عین حال مشکلات زیرساختی در بنادر جنوبی روند واردات مواد اولیه را کند و پرهزینه ساخته است؛ عواملی که در نهایت خود را در قیمت تمامشده کالاهای ایرانی نشان میدهد.
هماهنگی میان دستگاههای اجرایی برای تسریع واردات، ثبت سفارش و تأمین مواد اولیه، شرط مهم حفظ ثبات تولید و کیفیت کالاها عنوان میشود. همزمان، ارزیابی خسارت واحدهای صنعتی آسیبدیده و برآورد هزینه بازسازی و عدمالنفع ناشی از توقف تولید ادامه دارد. با وجود فشارهای اقتصادی، بسیاری از کارفرمایان از تعدیل نیروی انسانی پرهیز کردهاند، زیرا نیروی کار ماهر سرمایه اصلی تولید محسوب میشود و احیای صنعت نیازمند حمایت مؤثر دولت است.
در سالهای اخیر، یکی از چالشهای جدی تولید، مسئله تأمین مواد اولیه بوده؛ چالشی که نهتنها کاهش نیافته بلکه در مواردی تشدید شده است. بخشی از مواد اولیه صنایع از داخل کشور تأمین میشود، مانند محصولات پتروشیمی یا نهادههای کشاورزی، و بخشی دیگر وابسته به واردات است؛ موادی نظیر دانه کاکائو، روغن خام، شکر یا برخی حبوبات. این وابستگی، در کنار نوسانات ارزی و دشواریهای لجستیکی، هزینه تولید را افزایش داده و فشار بیشتری بر صنایع داخلی وارد کرده است. آسیبهای اخیر در برخی صنایع مادر مانند پتروشیمی و فولاد نیز تأمین برخی نهادههای تولید را با دشواری روبهرو کرده و در عین حال مشکلات زیرساختی در بنادر جنوبی روند واردات مواد اولیه را کند و پرهزینه ساخته است؛ عواملی که در نهایت خود را در قیمت تمامشده کالاهای ایرانی نشان میدهد.
هماهنگی میان دستگاههای اجرایی برای تسریع واردات، ثبت سفارش و تأمین مواد اولیه، شرط مهم حفظ ثبات تولید و کیفیت کالاها عنوان میشود. همزمان، ارزیابی خسارت واحدهای صنعتی آسیبدیده و برآورد هزینه بازسازی و عدمالنفع ناشی از توقف تولید ادامه دارد. با وجود فشارهای اقتصادی، بسیاری از کارفرمایان از تعدیل نیروی انسانی پرهیز کردهاند، زیرا نیروی کار ماهر سرمایه اصلی تولید محسوب میشود و احیای صنعت نیازمند حمایت مؤثر دولت است.