نقشه احیای صنایع تخریبشده
جنگ ۴۰ روزه تحمیلی رمضان، علاوه بر خسارتهای انسانی و زیرساختی، ضربهای سنگین به بدنه تولید کشور وارد کرد؛ ضربهای که ابعاد آن اکنون در آمارها و برآوردهای رسمی آشکار شده است. بیش از سه هزار واحد صنعتی در این دوره آسیب دیدهاند؛ از این میان حدود ۴۸۰ واحد بهطور کامل تخریب شده و سایر واحدها با درجاتی از خسارت جزئی، متوسط و سنگین مواجه شدهاند. این ارقام تنها بیانگر تخریب فیزیکی نیست، بلکه نشاندهنده اختلال در زنجیرههای تأمین، کاهش ظرفیت تولید و تهدید اشتغال هزاران نیروی کار است. در چنین شرایطی، بازسازی صنعتی صرفاً یک اقدام عمرانی تلقی نمیشود، بلکه به پروژهای ملی برای تثبیت اقتصاد، صیانت از اشتغال و بازگرداندن ثبات به بازارها تبدیل شده است. دولت اعلام کرده طبقهبندی واحدهای آسیبدیده انجام شده و بستههای حمایتی متناسب با سطح خسارت در حال اجراست؛ محور اصلی این سیاستها، احیای سریع ظرفیتهای تولیدی و جلوگیری از تعمیق رکود در بخش صنعت است.
ابعاد خسارت
بر اساس ارزیابیهای اولیه، دامنه خسارتها گسترده و در برخی بخشها راهبردی بوده است. در جریان حملات، بخشی از زیرساختهای صنعت فولاد و صنایع وابسته هدف قرار گرفت و کارخانههای فولاد مبارکه اصفهان و فولاد خوزستان در دو نوبت هفتم و یازدهم فروردین با توقف کامل فعالیت روبهرو شدند. فولاد اکسین اهواز و فولاد سفیددشت نیز آسیب دیدند. برآوردها نشان میدهد بازگشت فولاد مبارکه به مدار تولید بین دو تا سه سال زمان خواهد برد و احیای کامل فولاد خوزستان شش ماه تا یک سال به طول میانجامد. کاهش عرضه فولاد در کوتاهمدت میتواند به افزایش قیمتها و حتی نیاز مقطعی به واردات، بهویژه از چین، منجر شود. در واکنش به این وضعیت، دولت صادرات فولاد را متوقف و تأمین نیاز داخلی را در اولویت قرار داده است.
همزمان وزارت امور اقتصادی و دارایی از تدوین ۸۰۰ فرصت سرمایهگذاری پساجنگ خبر داده که برای ۳۰۰ طرح آن مطالعات امکانسنجی و شاخصهای اقتصادی به زبان انگلیسی و با مبنای ارزی تهیه و در سامانه سازمان سرمایهگذاری و کمکهای اقتصادی و فنی ایران بارگذاری شده است. ارزش مجموع این طرحها حدود ۲۰۰ میلیارد دلار برآورد میشود و حوزههایی چون نفت، گاز، پتروشیمی، انرژیهای تجدیدپذیر و صنایع پیشران را در بر میگیرد. این بسته سرمایهگذاری نشان میدهد رویکرد دولت تنها به جبران خسارت محدود نیست، بلکه توسعه ظرفیتهای جدید را نیز مدنظر دارد.
سیاستهای حمایتی
در کنار برنامههای کلان، حمایتهای مستقیم از واحدهای آسیبدیده نیز آغاز شده است. پرداخت تسهیلات ۴۰ میلیون تومانی به ازای هر نیروی کار برای صاحبان کسبوکارهای خسارتدیده با دوره بازپرداخت ششماهه، یکی از این اقدامات است که با هدف حفظ اشتغال و جلوگیری از تعطیلی کامل بنگاهها اجرا میشود. در حوزه سرمایهگذاری خارجی، بسته ویژهای برای ایرانیان مقیم خارج تدوین شده که شامل معافیتهای مالیاتی و گمرکی است. پیام اصلی این بسته، به تعبیر مسئولان، دعوت از سرمایههای ایرانی برای بازگشت و مشارکت در بازسازی ملی است. رئیس کل سازمان سرمایهگذاری و کمکهای اقتصادی و فنی ایران با اشاره به تعدد مجوزها، از آمادگی این سازمان برای پیگیری یکپارچه مجوزهای کلیدی پروژههای مهم خبر داده و اعلام کرده پروژههای اولویتدار بهصورت مستمر رصد میشوند. همچنین کارگروههای ویژهای در استانها برای تسریع فرایند سرمایهگذاری تشکیل خواهد شد. در بخش پتروشیمی نیز اگرچه برخی واحدها با وقفههای موقت مواجه شدهاند، برنامه رسمی بر بازگرداندن کامل ظرفیت تولید استوار است.
ابعاد خسارت
بر اساس ارزیابیهای اولیه، دامنه خسارتها گسترده و در برخی بخشها راهبردی بوده است. در جریان حملات، بخشی از زیرساختهای صنعت فولاد و صنایع وابسته هدف قرار گرفت و کارخانههای فولاد مبارکه اصفهان و فولاد خوزستان در دو نوبت هفتم و یازدهم فروردین با توقف کامل فعالیت روبهرو شدند. فولاد اکسین اهواز و فولاد سفیددشت نیز آسیب دیدند. برآوردها نشان میدهد بازگشت فولاد مبارکه به مدار تولید بین دو تا سه سال زمان خواهد برد و احیای کامل فولاد خوزستان شش ماه تا یک سال به طول میانجامد. کاهش عرضه فولاد در کوتاهمدت میتواند به افزایش قیمتها و حتی نیاز مقطعی به واردات، بهویژه از چین، منجر شود. در واکنش به این وضعیت، دولت صادرات فولاد را متوقف و تأمین نیاز داخلی را در اولویت قرار داده است.
همزمان وزارت امور اقتصادی و دارایی از تدوین ۸۰۰ فرصت سرمایهگذاری پساجنگ خبر داده که برای ۳۰۰ طرح آن مطالعات امکانسنجی و شاخصهای اقتصادی به زبان انگلیسی و با مبنای ارزی تهیه و در سامانه سازمان سرمایهگذاری و کمکهای اقتصادی و فنی ایران بارگذاری شده است. ارزش مجموع این طرحها حدود ۲۰۰ میلیارد دلار برآورد میشود و حوزههایی چون نفت، گاز، پتروشیمی، انرژیهای تجدیدپذیر و صنایع پیشران را در بر میگیرد. این بسته سرمایهگذاری نشان میدهد رویکرد دولت تنها به جبران خسارت محدود نیست، بلکه توسعه ظرفیتهای جدید را نیز مدنظر دارد.
سیاستهای حمایتی
در کنار برنامههای کلان، حمایتهای مستقیم از واحدهای آسیبدیده نیز آغاز شده است. پرداخت تسهیلات ۴۰ میلیون تومانی به ازای هر نیروی کار برای صاحبان کسبوکارهای خسارتدیده با دوره بازپرداخت ششماهه، یکی از این اقدامات است که با هدف حفظ اشتغال و جلوگیری از تعطیلی کامل بنگاهها اجرا میشود. در حوزه سرمایهگذاری خارجی، بسته ویژهای برای ایرانیان مقیم خارج تدوین شده که شامل معافیتهای مالیاتی و گمرکی است. پیام اصلی این بسته، به تعبیر مسئولان، دعوت از سرمایههای ایرانی برای بازگشت و مشارکت در بازسازی ملی است. رئیس کل سازمان سرمایهگذاری و کمکهای اقتصادی و فنی ایران با اشاره به تعدد مجوزها، از آمادگی این سازمان برای پیگیری یکپارچه مجوزهای کلیدی پروژههای مهم خبر داده و اعلام کرده پروژههای اولویتدار بهصورت مستمر رصد میشوند. همچنین کارگروههای ویژهای در استانها برای تسریع فرایند سرمایهگذاری تشکیل خواهد شد. در بخش پتروشیمی نیز اگرچه برخی واحدها با وقفههای موقت مواجه شدهاند، برنامه رسمی بر بازگرداندن کامل ظرفیت تولید استوار است.