جهان، بهای پرهزینه جنگ را میپردازد
جنگ میان آمریکا و ایران، فراتر از خطوط مقدم نبرد، چالشی اقتصادی و سیاسی جهانی است. این بحران موجب افزایش تورم، گرانی انرژی و کاهش رشد در جهان شده است؛ هرچند آمریکاییها هنوز کمتر از سایر کشورها ضربه دیدهاند. واقعیت اما این است که دنیا تاوان این جنگ را با هزینههایی سنگین میپردازد.
زلزله در اقتصاد آمریکا
از آغاز درگیری، قیمت بنزین آمریکا بیش از ۳۰ درصد رشد کرده و اقتصاددانان تورم و کندی رشد را پیشبینی میکنند. نظرسنجی «ایپسوس» نشان میدهد شش نفر از هر ده آمریکایی مخالف جنگند و بیشک هزینه مالی این بحران را ملموس مییابند. جالب آنکه این نگرانیها به اعتراض خیابانی تبدیل نشده است؛ چرا که بیش از نیمی از مردم کمتر درباره این جنگ شنیده یا بیاطلاعند. آمریکا از مزیتهای استراتژیک برخوردار است: بزرگترین تولیدکننده نفت و گاز جهان، بازار سهام پررونق با هوش مصنوعی و دلار قوی که در تجارت جهانی نقش اساسی دارد. این ترکیب موجب شده آمریکاییها به رغم مشکلات اقتصادی، آسیب کمتری نسبت به دیگران متحمل شوند. در مقابل، کشورهای جنوب جهان که تقریباً همه واردکننده انرژیاند از این بحران بیشترین ضربه را میخورند. آسیا با مصرف ۴۰ درصد تقاضای جهانی انرژی در برابر شوک قیمت بسیار آسیبپذیر است. درآمد پایین مردم و ناتوانی دولتها در ارائه یارانه، رنج مضاعفی را به بار آورده است. علاوه بر این، تضعیف ارزهای منطقهای در برابر دلار، بار مالی سنگینی بر واردات کشورها تحمیل میکند. همچنین رونق هوش مصنوعی عمدتاً به نفع شرکتهای بزرگ آمریکایی بوده و شکاف اقتصادی را عمیقتر ساخته است.
بحران انرژی آسیا
پاکستان که میانجی مذاکرات صلح میان ایران و آمریکاست، خود دچار بحران عمیق انرژی شده است. وابستگی ۸۰ درصدی به واردات انرژی از خلیج فارس، افزایش بیسابقه قیمت سوخت را به دنبال داشته و دولت مجبوره هفته کاری را به چهار روز کاهش دهد، نیمی از کارمندان را به دورکاری بفرستد و حتی دستمزد وزرا را برای دو ماه معلق کند.
بنگلادش با وابستگی ۹۵ درصدی به واردات انرژی و ذخیره کمتر از یک ماه، سقف فروش سوخت را سهمیهبندی کرده، دانشگاهها را تعطیل و ساعات کار مراکز خرید را محدود کرده است. افزایش ۵۰ درصدی قیمت گاز مایع، فقر و فشار بر کارگران با درآمدهای پایین را دوچندان ساخته است. سریلانکا هفته کاری چهار روزه را آغاز کرده، نپال با اعتصابات و بالا رفتن قیمت مواد غذایی دست به گریبان است، و حتی بوتان با عنوان «شادترین کشور جهان» نیز با صفهای طولانی جایگاههای سوخت روبروست. هند با جمعیت بیش از یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون نفر، پس از کاهش مالیات سوخت برای حفظ آرامش پیش از انتخابات ایالتی، همچنان آسیب دیده است. کاهش رشد اقتصادی، سقوط بورس و کمبود کود شیمیایی، مخاطرات جدی را برای امنیت غذایی ایجاد کردهاند. کشورهای جنوب شرقی آسیا هم با اعلام وضعیت اضطراری، کاهش خدمات و فراخوان به صرفهجویی در انرژی، تأثیر جنگ را به شکل ملموس حس میکنند. افزایش قیمت کود در آستانه فصل کاشت و پس از موج گرمای تاریخی، شرایط را دشوارتر کرده است.
زیان مفرط اروپا
در اروپا بستههای حمایتی یارانهای میلیارد دلاری برای مقابله با گرانیها برقرار شده، اما با این همه اقتصاد آلمان رشد ۲۰۲۶ خود را تا نصف کاهش داده و اعتراضات گسترده خیابانی ایرلند، اشاره به معضلات عمیق دارد. بانک مرکزی اروپا نیز پیشبینی تورم را افزوده و نرخ رشد منطقه یورو را پایین آورده است. افزایش بیش از ۷۰ درصدی بهای گاز طبیعی و انبارهای خالی، نیاز به واردات گاز گرانقیمت در زمستان پیش رو را تشدید کرده است.
ایالات متحده تاکنون کمتر آسیب دیده، اما هشدارهای صندوق بینالمللی پول از رکود جهانی قریبالوقوع خبر میدهد؛ رکودی که رشد را به ۲ درصد کاهش خواهد داد و کسبوکارهای بزرگ آمریکایی را تحت فشار میگذارد. زنجیره تامین کالاها و مواد اولیه و تأثیر آن بر قیمت کالاهای مصرفی، موجی از افزایش هزینهها را به بازار داخلی تحمیل میکند.
زلزله در اقتصاد آمریکا
از آغاز درگیری، قیمت بنزین آمریکا بیش از ۳۰ درصد رشد کرده و اقتصاددانان تورم و کندی رشد را پیشبینی میکنند. نظرسنجی «ایپسوس» نشان میدهد شش نفر از هر ده آمریکایی مخالف جنگند و بیشک هزینه مالی این بحران را ملموس مییابند. جالب آنکه این نگرانیها به اعتراض خیابانی تبدیل نشده است؛ چرا که بیش از نیمی از مردم کمتر درباره این جنگ شنیده یا بیاطلاعند. آمریکا از مزیتهای استراتژیک برخوردار است: بزرگترین تولیدکننده نفت و گاز جهان، بازار سهام پررونق با هوش مصنوعی و دلار قوی که در تجارت جهانی نقش اساسی دارد. این ترکیب موجب شده آمریکاییها به رغم مشکلات اقتصادی، آسیب کمتری نسبت به دیگران متحمل شوند. در مقابل، کشورهای جنوب جهان که تقریباً همه واردکننده انرژیاند از این بحران بیشترین ضربه را میخورند. آسیا با مصرف ۴۰ درصد تقاضای جهانی انرژی در برابر شوک قیمت بسیار آسیبپذیر است. درآمد پایین مردم و ناتوانی دولتها در ارائه یارانه، رنج مضاعفی را به بار آورده است. علاوه بر این، تضعیف ارزهای منطقهای در برابر دلار، بار مالی سنگینی بر واردات کشورها تحمیل میکند. همچنین رونق هوش مصنوعی عمدتاً به نفع شرکتهای بزرگ آمریکایی بوده و شکاف اقتصادی را عمیقتر ساخته است.
بحران انرژی آسیا
پاکستان که میانجی مذاکرات صلح میان ایران و آمریکاست، خود دچار بحران عمیق انرژی شده است. وابستگی ۸۰ درصدی به واردات انرژی از خلیج فارس، افزایش بیسابقه قیمت سوخت را به دنبال داشته و دولت مجبوره هفته کاری را به چهار روز کاهش دهد، نیمی از کارمندان را به دورکاری بفرستد و حتی دستمزد وزرا را برای دو ماه معلق کند.
بنگلادش با وابستگی ۹۵ درصدی به واردات انرژی و ذخیره کمتر از یک ماه، سقف فروش سوخت را سهمیهبندی کرده، دانشگاهها را تعطیل و ساعات کار مراکز خرید را محدود کرده است. افزایش ۵۰ درصدی قیمت گاز مایع، فقر و فشار بر کارگران با درآمدهای پایین را دوچندان ساخته است. سریلانکا هفته کاری چهار روزه را آغاز کرده، نپال با اعتصابات و بالا رفتن قیمت مواد غذایی دست به گریبان است، و حتی بوتان با عنوان «شادترین کشور جهان» نیز با صفهای طولانی جایگاههای سوخت روبروست. هند با جمعیت بیش از یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون نفر، پس از کاهش مالیات سوخت برای حفظ آرامش پیش از انتخابات ایالتی، همچنان آسیب دیده است. کاهش رشد اقتصادی، سقوط بورس و کمبود کود شیمیایی، مخاطرات جدی را برای امنیت غذایی ایجاد کردهاند. کشورهای جنوب شرقی آسیا هم با اعلام وضعیت اضطراری، کاهش خدمات و فراخوان به صرفهجویی در انرژی، تأثیر جنگ را به شکل ملموس حس میکنند. افزایش قیمت کود در آستانه فصل کاشت و پس از موج گرمای تاریخی، شرایط را دشوارتر کرده است.
زیان مفرط اروپا
در اروپا بستههای حمایتی یارانهای میلیارد دلاری برای مقابله با گرانیها برقرار شده، اما با این همه اقتصاد آلمان رشد ۲۰۲۶ خود را تا نصف کاهش داده و اعتراضات گسترده خیابانی ایرلند، اشاره به معضلات عمیق دارد. بانک مرکزی اروپا نیز پیشبینی تورم را افزوده و نرخ رشد منطقه یورو را پایین آورده است. افزایش بیش از ۷۰ درصدی بهای گاز طبیعی و انبارهای خالی، نیاز به واردات گاز گرانقیمت در زمستان پیش رو را تشدید کرده است.
ایالات متحده تاکنون کمتر آسیب دیده، اما هشدارهای صندوق بینالمللی پول از رکود جهانی قریبالوقوع خبر میدهد؛ رکودی که رشد را به ۲ درصد کاهش خواهد داد و کسبوکارهای بزرگ آمریکایی را تحت فشار میگذارد. زنجیره تامین کالاها و مواد اولیه و تأثیر آن بر قیمت کالاهای مصرفی، موجی از افزایش هزینهها را به بازار داخلی تحمیل میکند.