توسعهزدایی از طریق جنگ افروزی
حملات اخیر رژیم صهیونی به ایران را نمیتوان صرفاً در چارچوب منازعهای نظامی یا پاسخهای امنیتی متعارف تشریح کرد. تحلیل منتشرشده در نشریه «ژاکوبن» تصویری متفاوت و نگرانکننده ارائه میدهد؛ تصویری که این حملات را بخشی از راهبردی منسجم برای «توسعهزدایی اجباری» میداند. در این روایت، هدف نه انهدام توان نظامی، بلکه تخریب زیرساختهای حیاتی اقتصاد، صنعت و سلامت است؛ همان ستونهایی که امکان زیست مستقل یک جامعه مدرن را فراهم میکنند. بر اساس این تحلیل، ادعاهای مقامهای رژیم صهیونی درباره نابودی بخش بزرگی از ظرفیت فولاد ایران، نشانه پیروزی نظامی نیست، بلکه نوعی فخرفروشی بر سر ویرانی اقتصادی به شمار میرود.
اسرائیل کاتز، وزیر دفاع، و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر، از نابودی حدود ۷۰ درصد ظرفیت تولید فولاد ایران سخن گفتهاند؛ صنعتی که نقشی بنیادین در ساختوساز، اشتغال و زنجیرههای تولید دارد. همزمان، حمله به مجتمعهای پتروشیمی که سهمی تعیینکننده در صادرات غیرنفتی ایران داشتند، خسارتی چند ده میلیارد دلاری بر جای گذاشته است. این اهداف، نه پایگاههای موشکی، بلکه حاصل دههها انباشت سرمایه انسانی و صنعتی بودهاند.
چهره عریانتر این کارزار اما در حملات به زیرساختهای سلامت آشکار میشود. دوم آوریل ۲۰۲۶، انفجاری انستیتو پاستور تهران را هدف قرار داد؛ نهادی که از سال ۱۹۲۰ فعالیت میکند و بهعنوان مرکز همکار سازمان بهداشت جهانی در حوزه بیماریهای واگیر شناخته میشود. نابودی آزمایشگاهها و ذخایر نمونههای بیبدیل، این مرکز را عملاً از چرخه خدمت خارج کرد. مدیرکل سازمان جهانی بهداشت تأیید کرده است که تنها از ابتدای مارس، بیش از بیست حمله به زیرساختهای سلامت ایران صورت گرفته؛ آماری که از یک الگوی سیستماتیک حکایت دارد، نه حادثهای موردی.
دو روز پیش از آن، شرکت داروسازی «توفیق دارو» در تهران هدف حمله قرار گرفت؛ واحدی که مواد اولیه داروهای حیاتی برای بیماران سرطانی، مبتلایان به اماس و بیهوشی را تولید میکرد. ایران پیش از این به سطحی از خودکفایی دارویی رسیده بود که حدود ۹۰ درصد نیاز داخلی را پوشش میداد. به تعبیر تحلیلگران اقتصادی، حمله به چنین اهدافی تنها یک معنا دارد: محدودسازی آگاهانه ظرفیت تولید دارو و افزایش وابستگی یک ملت در حساسترین حوزه زیستی.
ژاکوبن این حملات را امتداد جنگی میداند که پیشتر با ابزار تحریم آغاز شده بود. پژوهشهای منتشرشده در نشریات معتبر پزشکی نشان دادهاند که تحریمها واردات دارو را تا بیش از نیمی کاهش دادند، قیمت برخی داروهای حیاتی را چند برابر کردند و حتی بر امید به زندگی اثر منفی گذاشتند.
اکنون، بمبها همان مسیری را ادامه میدهند که پیشتر با زبان «فشار اقتصادی» توجیه میشد.
بهانه تکرارشونده «کاربرد دوگانه» ــ از فولاد تا واکسن ــ در این تحلیل به چالشی جدی کشیده میشود. اگر هر زیرساخت مدرن بالقوه قابل سوءاستفاده باشد، آنگاه هیچ اقتصادی از دایره مشروعیت بمباران بیرون نمیماند. این منطق، بهزعم ژاکوبن، مجوزی برای جنگ تمامعیار علیه غیرنظامیان فراهم کرده است.
اسرائیل کاتز، وزیر دفاع، و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر، از نابودی حدود ۷۰ درصد ظرفیت تولید فولاد ایران سخن گفتهاند؛ صنعتی که نقشی بنیادین در ساختوساز، اشتغال و زنجیرههای تولید دارد. همزمان، حمله به مجتمعهای پتروشیمی که سهمی تعیینکننده در صادرات غیرنفتی ایران داشتند، خسارتی چند ده میلیارد دلاری بر جای گذاشته است. این اهداف، نه پایگاههای موشکی، بلکه حاصل دههها انباشت سرمایه انسانی و صنعتی بودهاند.
چهره عریانتر این کارزار اما در حملات به زیرساختهای سلامت آشکار میشود. دوم آوریل ۲۰۲۶، انفجاری انستیتو پاستور تهران را هدف قرار داد؛ نهادی که از سال ۱۹۲۰ فعالیت میکند و بهعنوان مرکز همکار سازمان بهداشت جهانی در حوزه بیماریهای واگیر شناخته میشود. نابودی آزمایشگاهها و ذخایر نمونههای بیبدیل، این مرکز را عملاً از چرخه خدمت خارج کرد. مدیرکل سازمان جهانی بهداشت تأیید کرده است که تنها از ابتدای مارس، بیش از بیست حمله به زیرساختهای سلامت ایران صورت گرفته؛ آماری که از یک الگوی سیستماتیک حکایت دارد، نه حادثهای موردی.
دو روز پیش از آن، شرکت داروسازی «توفیق دارو» در تهران هدف حمله قرار گرفت؛ واحدی که مواد اولیه داروهای حیاتی برای بیماران سرطانی، مبتلایان به اماس و بیهوشی را تولید میکرد. ایران پیش از این به سطحی از خودکفایی دارویی رسیده بود که حدود ۹۰ درصد نیاز داخلی را پوشش میداد. به تعبیر تحلیلگران اقتصادی، حمله به چنین اهدافی تنها یک معنا دارد: محدودسازی آگاهانه ظرفیت تولید دارو و افزایش وابستگی یک ملت در حساسترین حوزه زیستی.
ژاکوبن این حملات را امتداد جنگی میداند که پیشتر با ابزار تحریم آغاز شده بود. پژوهشهای منتشرشده در نشریات معتبر پزشکی نشان دادهاند که تحریمها واردات دارو را تا بیش از نیمی کاهش دادند، قیمت برخی داروهای حیاتی را چند برابر کردند و حتی بر امید به زندگی اثر منفی گذاشتند.
اکنون، بمبها همان مسیری را ادامه میدهند که پیشتر با زبان «فشار اقتصادی» توجیه میشد.
بهانه تکرارشونده «کاربرد دوگانه» ــ از فولاد تا واکسن ــ در این تحلیل به چالشی جدی کشیده میشود. اگر هر زیرساخت مدرن بالقوه قابل سوءاستفاده باشد، آنگاه هیچ اقتصادی از دایره مشروعیت بمباران بیرون نمیماند. این منطق، بهزعم ژاکوبن، مجوزی برای جنگ تمامعیار علیه غیرنظامیان فراهم کرده است.