طلا در جنگ مسیر عوض کرد
محمد کشتی آرای عضو هیأت رئیسه کمیسیون طلا و جواهر
با آغاز جنگ و شکلگیری موج جدیدی از تنش در عرصه بینالمللی، تحولات بازار جهانی طلا و به دنبال آن بازار داخلی، رفتاری متفاوت از الگوهای شناختهشده از خود نشان داد. روندهایی که در تجربههای قبلی و بهویژه در مواجهه با جنگهای گذشته بهعنوان فرمولهای معتبر شناخته میشد، اینبار کارآمد نبود و مجموعهای از عوامل نوظهور جایگزین متغیرهای سنتی شد. تحلیلگران داخلی که سابقه عبور از دوران جنگ هشتساله را در کارنامه داشتند نیز با صحنهای مواجه شدند که با پیشبینیهای رایج سازگار نبود و نشان میداد سازوکارهای اثرگذار بر قیمت طلا، ارز و داراییهای امن، در شرایط تازه تابع قواعد متفاوتی شده است. کاهش حدود ۸۰۰ دلاری اونس جهانی از زمان شروع درگیری و حمله آمریکا به ایران نمونه بارز این دگرگونی بود، کاهش قابلتوجهی که چشمانداز آن کاملا به روند مذاکرات آتشبس گره خورده است و آینده کوتاهمدت بازارها را به تصمیمهای سیاسی وابسته میکند.
پیشبینیهای بینالمللی پیش از جنگ عمدتاً بر این محور استوار بود که با افزایش احتمال درگیری، بهای نفت و طلا همزمان صعود خواهد کرد، اما آنچه رخ داد نشان داد بخش مهمی از این تحلیلها از واقعیت فاصله داشت. در ایران نیز مجموعهای از عوامل تازه شکل گرفت که مسیر حرکتی بازار را از انتظارات معمول دور کرد. تجربه جهانی و داخلی همواره حکایت از آن داشت که در زمان بحرانهای جنگی، ارزش پول ملی افت میکند و طلا و ارز با افزایش قیمت روبهرو میشود، اما در این رویداد، سمتوسوی بازار برخلاف سازوکارهای شناختهشده حرکت کرد و نشانههایی از نوعی رفتار متفاوت در اقتصاد جنگی ظاهر شد.
شروع سال نو و همزمانی آن با فضای جنگی یکی دیگر از عناصر اثرگذار بود. معمولاً در روزهای پایانی سال، بازارها با رونق فصلی روبهرو میشوند، اما امسال تعطیلی یا فعالیت محدود بانکها، افت مبادلات تجاری و کاهش شدید سرمایهگذاری موجب شد سطح معاملات افت کند و همین عقبنشینی در داد و ستدها به شکلگیری حباب منفی در بازار طلا بینجامد.
اونس جهانی که در واپسین روزهای سال شمسی در کانال بالاتر از پنج هزار دلار قرار داشت، در هفته دوم فروردین به 4 هزار و 400 دلار رسید و حدود 500 دلار افت کرد. کاهش تقاضا برای ارز نیز نقش مهمی داشت. افزایش مسافرتهای نوروزی معمولاً موتور محرک رشد نرخ ارز است، اما جنگ این تقاضا را از میان برد و بازار آزاد با کاهش قیمت روبهرو شد.
دفاع فراتر از انتظار ایران ثباتی نسبی در بازار ایجاد کرد و تأمین کامل کالاهای اساسی به حفظ ارزش پول ملی انجامید. همزمان، معاملات سرمایهای بهویژه طلا کاهش یافت و حباب منفی تشدید شد. کاهش نقدینگی همچنان مانع جهش قیمتی است و فاصله نرخ داخلی و جهانی نشان میدهد قیمت طلا در کشور واقعی نیست.
پیشبینیهای بینالمللی پیش از جنگ عمدتاً بر این محور استوار بود که با افزایش احتمال درگیری، بهای نفت و طلا همزمان صعود خواهد کرد، اما آنچه رخ داد نشان داد بخش مهمی از این تحلیلها از واقعیت فاصله داشت. در ایران نیز مجموعهای از عوامل تازه شکل گرفت که مسیر حرکتی بازار را از انتظارات معمول دور کرد. تجربه جهانی و داخلی همواره حکایت از آن داشت که در زمان بحرانهای جنگی، ارزش پول ملی افت میکند و طلا و ارز با افزایش قیمت روبهرو میشود، اما در این رویداد، سمتوسوی بازار برخلاف سازوکارهای شناختهشده حرکت کرد و نشانههایی از نوعی رفتار متفاوت در اقتصاد جنگی ظاهر شد.
شروع سال نو و همزمانی آن با فضای جنگی یکی دیگر از عناصر اثرگذار بود. معمولاً در روزهای پایانی سال، بازارها با رونق فصلی روبهرو میشوند، اما امسال تعطیلی یا فعالیت محدود بانکها، افت مبادلات تجاری و کاهش شدید سرمایهگذاری موجب شد سطح معاملات افت کند و همین عقبنشینی در داد و ستدها به شکلگیری حباب منفی در بازار طلا بینجامد.
اونس جهانی که در واپسین روزهای سال شمسی در کانال بالاتر از پنج هزار دلار قرار داشت، در هفته دوم فروردین به 4 هزار و 400 دلار رسید و حدود 500 دلار افت کرد. کاهش تقاضا برای ارز نیز نقش مهمی داشت. افزایش مسافرتهای نوروزی معمولاً موتور محرک رشد نرخ ارز است، اما جنگ این تقاضا را از میان برد و بازار آزاد با کاهش قیمت روبهرو شد.
دفاع فراتر از انتظار ایران ثباتی نسبی در بازار ایجاد کرد و تأمین کامل کالاهای اساسی به حفظ ارزش پول ملی انجامید. همزمان، معاملات سرمایهای بهویژه طلا کاهش یافت و حباب منفی تشدید شد. کاهش نقدینگی همچنان مانع جهش قیمتی است و فاصله نرخ داخلی و جهانی نشان میدهد قیمت طلا در کشور واقعی نیست.