صنعت سیمان زیر سایه هزینهها
علی اکبر الوندیان دبیر انجمن صنعت سیمان
ظرفیت صنعت سیمان در ایران طی سالهای اخیر به سطحی رسیده که نهتنها نیاز داخلی را بهطور کامل پوشش میدهد، بلکه امکان صادرات به کشورهای منطقه را نیز فراهم کرده است. سرمایهگذاریهای گسترده در این حوزه، ایران را در ردیف صادرکنندگان مهم منطقه قرار داده و نگرانی از کمبود تولید را عملاً از میان برده است. با این حال، پشت این تصویر از توانمندی صنعتی، چالشهایی نهفته است که پایداری تولید را تهدید میکند. یکی از مشکلات اصلی، تأمین سوخت مورد نیاز کارخانههاست.
جز معدودی از واحدهای تولیدی که از گاز طبیعی بهره میبرند، عمده کارخانهها برای استمرار فعالیت از مازوت استفاده میکنند و تأمین این سوخت در برخی دورهها با تأخیر انجام میشود. همین مسئله سبب میشود که بخشی از ظرفیت کورهها در معرض توقف قرار گیرد و تولید با نوسان روبهرو شود. پیگیریها برای دریافت سهمیه گاز از وزارت صنعت، معدن و تجارت همچنان ادامه دارد تا پایداری در عملکرد این واحدها تضمین شود.
از سوی دیگر، هزینههای تولید در ماههای اخیر افزایش چشمگیر داشته است. بهای گاز واحدهای صنعتی در مواردی تا صددرصد رشد یافته و هزینه برق نیز جهش مشابهی را تجربه کرده است. از این رو سه عامل اصلی تعیینکننده یعنی برق، گاز و دستمزد نیروی انسانی، بهصورت همزمان فشار سنگینی بر تولیدکنندگان وارد میکنند و قیمت تمامشده محصول را به شکل بیسابقهای بالا بردهاند.
افزون بر این، مواد بستهبندی سیمان که از نهادههای پتروشیمی تأمین میشود نیز در روزهایی حتی بهدلیل افزایش ناگهانی قیمت از چرخه معاملات بورس کالا خارج شده است. مجموعه این عوامل تابآوری واحدهای سیمانی را با خطر مواجه کرده و ادامه تولید با کیفیت مطلوب را دشوار ساخته است.
اهمیت تابآوری صنایع در چنین وضعیتی دوچندان میشود. اگر هزینههای انرژی و نهادهها کنترل نشود، بهرهوری کاهش یافته و نهتنها میزان تولید بلکه ثبات نیروی انسانی نیز متأثر خواهد شد. انتظار میرود نهادهای سیاستگذار صنعتی برای حفظ پویایی تولید، مانع افزایش شدید قیمت حاملهای انرژی شوند و مسیر رشد هزینهها را عقلانی و مرحلهای تنظیم کنند. صنعت سیمان افزون بر تأمین نیاز داخلی، در صادرات نیز سهم مشخصی دارد و توقف هرچند کوتاه در فعالیت آن، زنجیره ساختوساز و عمران کشور را تحت تأثیر قرار میدهد. با همه فشارهای هزینهای، مدیران صنعت تأکید دارند که کمبودی در تولید سیمان وجود ندارد و نیاز داخلی بهطور کامل پاسخ داده میشود. آنچه اکنون بیش از هر چیز ضرورت دارد، تصمیمهای دقیق دولت برای حفظ تابآوری بنگاههاست. کنترل پلکانی بهای انرژی، بازنگری در نرخ مواد اولیه و هماهنگی میان هزینههای تولید با رشد دستمزدها از جمله اقداماتی است که میتواند چرخ صنعت سیمان را در حرکت نگه دارد. تنها در سایه تعادل میان قیمت انرژی و توان تولید است که اعتماد سرمایهگذار و جریان مستمر تولید، در مسیر تثبیت قرار خواهد گرفت.