محدودیت‌های پنهان جراحی لیزیک

علی ملائکه روزنامه‌نگار

 جراحی لیزیک طی دو دهه گذشته به یکی از شناخته‌شده‌ترین روش‌های اصلاح عیوب انکساری چشم تبدیل شده است؛ روشی که بسیاری از افراد را از وابستگی دائمی به عینک یا لنز تماسی رها کرده و در موارد فراوان توانسته بینایی را تا حد مطلوب ۲۰/۲۰ برساند. استقبال گسترده از این عمل سبب شده که گاه تصور شود لیزیک برای همه افراد مناسب است؛ حال آنکه چنین نیست. چشم‌پزشکان تأکید می‌کنند که موفقیت این جراحی به مجموعه‌ای از عوامل وابسته است؛ از سلامت قرنیه و وضعیت عمومی چشم گرفته تا شرایط جسمی فرد و حتی نوع فعالیت‌های روزمره. وجود برخی بیماری‌های چشمی، اختلالات سیستم ایمنی یا حتی ناپایداری نمره چشم می‌تواند خطر عوارض را افزایش دهد یا نتیجه جراحی را غیرقابل پیش‌بینی کند. به همین دلیل پیش از تصمیم برای انجام لیزیک، ارزیابی دقیق پزشکی ضروری است؛ ارزیابی‌ای که گاه به این نتیجه می‌رسد: این جراحی برای برخی افراد گزینه مناسبی نیست.

محدودکننده‌های لیزیک
پزشکان پیش از انجام جراحی لیزیک با معاینه کامل چشم و بررسی سابقه پزشکی تلاش می‌کنند مطمئن شوند که هیچ بیماری زمینه‌ای نتیجه عمل را تهدید نمی‌کند. برخی بیماری‌های چشمی می‌توانند انجام این جراحی را خطرناک یا کم‌اثر کنند. قوز قرنیه یا «کراتوکونوس» از مهم‌ترین این موارد است؛ بیماری‌ای که باعث نازک شدن تدریجی قرنیه و کاهش پیش‌رونده بینایی می‌شود. وجود این بیماری یا حتی سابقه خانوادگی آن، زنگ خطری برای انجام لیزیک به شمار می‌رود. التهاب‌های چشمی مانند کراتیت یا یووئیت و نیز عفونت‌هایی مانند عفونت ویروس تبخال چشمی نیز از جمله شرایطی هستند که می‌توانند نتیجه جراحی را مختل کنند. خشکی چشم نیز مسئله‌ای جدی است. بسیاری از بیماران پس از لیزیک به طور موقت دچار خشکی چشم می‌شوند؛ بنابراین اگر فرد پیش از عمل هم با این مشکل روبه‌رو باشد، احتمال تشدید آن وجود دارد.
عامل دیگری که گاه نادیده گرفته می‌شود، اندازه مردمک چشم است. مردمک‌های بسیار بزرگ، به‌ویژه در نور کم، می‌توانند پس از جراحی باعث بروز عوارضی مانند زنندگی نور، ایجاد هاله اطراف منابع نوری یا تصاویر سایه‌مانند شوند. همچنین ابتلا به آب سیاه (گلوکوم) یا آب مروارید نیز ممکن است انجام این جراحی را با محدودیت روبه‌رو کند.

موارد نیازمند احتیاط‌
همه محدودیت‌ها به بیماری‌های چشمی مربوط نمی‌شود. برخی ویژگی‌های بینایی یا سبک زندگی نیز می‌تواند تصمیم برای انجام لیزیک را دشوار کند.
افرادی که دچار نزدیک‌بینی شدید یا خطای انکساری با نمره بسیار بالا هستند، ممکن است نتیجه‌ای کمتر قابل پیش‌بینی از این جراحی بگیرند. در چنین شرایطی گاهی سود احتمالی عمل با خطرات آن برابری نمی‌کند.
چشم‌پزشکان همچنین توصیه می‌کنند افرادی که در مجموع دید نسبتاً خوبی دارند و تنها گاهی از عینک استفاده می‌کنند، پیش از تصمیم‌گیری درباره لیزیک با دقت بیشتری مزایا و معایب آن را بسنجند. بهبود دید در این گروه ممکن است آنقدر چشمگیر نباشد که خطرات احتمالی جراحی را توجیه کند.
 
نقش بیماری‌های عمومی
سلامت عمومی بدن نیز در موفقیت جراحی لیزیک نقش مهمی دارد. برخی بیماری‌های سیستمیک می‌توانند روند ترمیم بافت‌ها را مختل کرده یا خطر عفونت را افزایش دهند.
بیماری‌های خودایمنی مانند آرتریت روماتوئید، لوپوس یا برخی اختلالات دستگاه ایمنی از جمله شرایطی هستند که ممکن است توان بدن برای ترمیم مناسب قرنیه را کاهش دهند. مصرف داروهای مهارکننده سیستم ایمنی نیز می‌تواند احتمال بروز عوارض پس از جراحی را بالا ببرد.