گاوصندوق نانویی برای آینده داده‌ها

اگر همه عکس‌ها، فیلم‌ها و اسناد دیجیتال جهان را کنار هم بگذاریم، با کوهی از داده روبه‌رو می‌شویم که هر روز هم بزرگ‌تر می‌شود. رایانه‌ها این اطلاعات را روی تراشه‌های سیلیکونی ذخیره می‌کنند؛ ابزارهایی که جا می‌گیرند، انرژی مصرف می‌کنند و عمر محدودی دارند. حالا گروهی از دانشمندان دانشگاه آریزونای آمریکا راهی پیشنهاد کرده‌اند که شبیه داستان‌های علمی‌تخیلی است: ذخیره اطلاعات در دی‌ان‌ای؛ همان مولکولی که نقشه ساخت بدن ما را در خود دارد.
دی‌ان‌ای به طرز باورنکردنی فشرده است. مقدار بسیار کوچکی از آن می‌تواند حجم عظیمی از داده را در خود جای دهد. افزون بر این، اگر درست نگهداری شود، هزاران سال دوام می‌آورد. به همین دلیل پژوهشگران سراغ آن رفته‌اند تا ببینند آیا می‌توان از آن به عنوان یک آرشیو فوق‌کم‌جا و ماندگار استفاده کرد یا نه.
در روش تازه، دانشمندان فقط به حروف ژنتیکی دی‌ان‌ای نگاه نکرده‌اند، بلکه از شکل‌های ریز و مهندسی‌شده آن کمک گرفته‌اند. این شکل‌ها مانند حروف یک الفبای بسیار کوچک عمل می‌کنند. هر کدام بخشی از پیام را حمل می‌کند. وقتی این ساختارها از یک حسگر ظریف عبور می‌کنند، سیگنال‌های الکتریکی تولید می‌شود. نرم‌افزارهای هوشمند این سیگنال‌ها را می‌خوانند و دوباره آن‌ها را به متن یا تصویر تبدیل می‌کنند.
ماجرا به همین‌جا ختم نمی‌شود. پژوهشگران نشان داده‌اند می‌توان اطلاعات را در چین‌خوردگی‌های خاص دی‌ان‌ای پنهان کرد؛ چیزی شبیه قفل مخفی در دل یک مولکول. بدون کلید درست، این الگوها فقط خطوطی بی‌معنا هستند.
نتیجه روشن است: شاید در آینده، به جای انبارهای بزرگ سرور، چند لوله کوچک آزمایشگاهی نگهبان حافظه دیجیتال بشر باشند؛ کوچک، کم‌مصرف و شگفت‌انگیز.