طبقه متوسط و سونامی هوش مصنوعی
سونامی هوش مصنوعی که با شتابی بیسابقه در حال دگرگونکردن اقتصاد جهانی است، بیش از همه بازار کار و بهویژه طبقه متوسط و نسل جوان را در معرض آسیب قرار داده است. رئیس صندوق بینالمللی پول هشدار داده که این تحول فناورانه، اگر بدون چارچوبهای تنظیمگرانه و سیاستهای حمایتی پیش برود، میتواند نابرابری را تعمیق کند و دسترسی به مشاغل باثبات را دشوارتر سازد.
کریستالینا جورجیوا، رئیس صندوق بینالمللی پول، در مجمع جهانی اقتصاد در داووس گفت تحقیقات این نهاد نشان میدهد حدود ۶۰ درصد مشاغل در اقتصادهای پیشرفته تحت تأثیر هوش مصنوعی قرار خواهند گرفت. به گفته او، این تأثیر الزاماً به معنای نابودی کامل همه این مشاغل نیست، اما بخش قابل توجهی از آنها یا حذف میشوند یا بهشدت متحول خواهند شد. جورجیوا این روند را «سونامیای» توصیف کرد که بازار کار را هدف قرار داده و تأکید کرد جوانان، بهعنوان تازهواردان بازار کار، بیشترین فشار را متحمل خواهند شد.
بر اساس ارزیابی صندوق بینالمللی پول، در سطح جهانی حدود ۴۰ درصد مشاغل در معرض تأثیر مستقیم هوش مصنوعی هستند، اما شدت این اثر در اقتصادهای پیشرفته بهمراتب بیشتر است. جورجیوا توضیح داد که تاکنون در کشورهای ثروتمند، از هر ۱۰ شغل، یک شغل با کمک هوش مصنوعی «بهبود» یافته و این امر به افزایش بهرهوری و حتی رشد دستمزدها انجامیده است. با این حال، روی دیگر این سکه، حذف تدریجی وظایفی است که معمولاً در مشاغل سطح پایین و ورودی انجام میشود؛ همان مشاغلی که دروازه ورود جوانان به بازار کار بهشمار میآیند.
او هشدار داد حذف این وظایف، مسیر شغلی نسل جوان را ناهموارتر میکند و فشار رقابتی را بر کسانی که شغلشان مستقیماً جایگزین نشده نیز افزایش میدهد. به گفته جورجیوا، اگر کارگران نتوانند از هوش مصنوعی برای افزایش بهرهوری خود استفاده کنند، دستمزد واقعی آنها در معرض کاهش قرار میگیرد. «در چنین شرایطی، طبقه متوسط ناگزیر آسیب خواهد دید.»
نگرانی اصلی رئیس صندوق بینالمللی پول، سرعت بالای توسعه هوش مصنوعی در مقایسه با کندی سیاستگذاری و تنظیمگری است. او گفت جهان هنوز نمیداند چگونه باید این فناوری را ایمن، فراگیر و منصفانه مدیریت کند. به گفته او، هوش مصنوعی واقعی است و بسیار سریعتر از انتظار، ساختار اقتصاد و بازار کار را دگرگون میکند.
این هشدارها در حالی مطرح میشود که در حاشیه اجلاس داووس، بحث درباره مزایا و مخاطرات هوش مصنوعی به یکی از محورهای اصلی گفتوگوها تبدیل شده است. کریستی هافمن، دبیرکل اتحادیه جهانی UNI، گفت فرض غالب در استفاده تجاری از هوش مصنوعی افزایش بهرهوری و کاهش هزینههاست؛ رویکردی که در عمل میتواند به حذف مشاغل بینجامد. او خواستار مدیریت فعال این گذار و توزیع عادلانه منافع بهرهوری در سراسر اقتصاد شد و تأکید کرد کارگران نباید از این فرآیند کنار گذاشته شوند.