صادرات و واردات ایران در 9 ماه نخست ۱۴۰۴
مطابق آمارهای رسمی گمرک جمهوری اسلامی، طی ۹ ماهه نخست سال ۱۴۰۴، صادرات غیرنفتی کشورمان به حدود ۱۱۸.۹ میلیون تن رسیده و ارزش آن بالغ بر ۴۱.۲ میلیارد دلار برآورد شده است. این رقم نشاندهنده افزایش اندک ۱.۰۲ درصدی در وزن کالاها نسبت به مدت مشابه سال گذشته است، اما در ارزش دلاری کاهش ۵.۷۸ درصدی ثبت شده است، مسئلهای که نشاندهنده تأثیر نوسانات نرخ ارز و تغییرات جهانی قیمت کالاها بر اقتصاد کشور است. در همین مدت، واردات کالاها به کشور با رشد ۲.۷۵ درصدی در وزن و کاهش ۱۵.۲۳ درصدی در ارزش دلاری همراه بوده و به ترتیب به ۲۹.۳ میلیون تن و ۴۴.۲ میلیارد دلار رسیده است. این آمار نشان میدهد که روند واردات همچنان تحت تأثیر سیاستهای ارزی و تغییرات قیمت جهانی است، در حالی که حجم بر اساس دادههای گمرک، بیشترین صادرات کشور به چین با ۱۰.۲ میلیارد دلار و سهم ۲۴.۷۶ درصدی از کل ارزش صادرات اختصاص یافته است. پس از آن عراق با ۷.۴ میلیارد دلار و سهم ۱۷.۹۳ درصد، امارات متحده عربی با ۵.۸ میلیارد دلار و سهم ۱۴.۱۰ درصد، ترکیه با ۵ میلیارد دلار و سهم ۱۲.۱۳ درصد و افغانستان با ۱.۹ میلیارد دلار و سهم ۴.۵۵ درصد در رتبههای بعدی قرار دارند. این ارقام نشان میدهد که بازارهای آسیای شرقی و خاورمیانه همچنان محور اصلی صادرات کشور هستند و صنایع ایرانی در این مناطق توانستهاند جایگاه رقابتی خود را حفظ کنند. از سوی دیگر، امارات متحده عربی با واردات ۱۳.۵ میلیارد دلاری و سهم ۳۰.۶۵ درصدی از کل واردات در جایگاه نخست تأمینکنندگان کالاهای وارداتی قرار دارد. پس از آن چین با ۱۲.۱ میلیارد دلار و سهم ۲۷.۴۲ درصد، ترکیه با ۷ میلیارد دلار و سهم ۱۵.۸۸ درصد، هند با ۱.۴ میلیارد دلار و سهم ۳.۲۰ درصد و آلمان با ۱.۳ میلیارد دلار و سهم ۲.۹۱ درصد، کشورهای عمده طرف معامله واردات کشور را تشکیل دادهاند. این ترکیب نشان میدهد که واردات ایران همچنان به ترکیبی از کالاهای صنعتی و مواد اولیه وابسته است و بخش قابل توجهی از نیازهای تولیدی از بازارهای آسیایی تأمین میشود. علاوه بر صادرات و واردات، ترانزیت خارجی کشور در این دوره به وزن ۱۵.۶ میلیون تن ثبت شده است که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۶.۸۴ درصد کاهش یافته است. این کاهش میتواند ناشی از محدودیتهای لجستیکی، تغییر مسیرهای حملونقل یا نوسانات اقتصادی و سیاسی منطقه باشد و ضرورت توسعه زیرساختهای حملونقل و تسهیل روند ترانزیت را پررنگتر میکند. در مجموع، آمار ۹ ماه نخست سال ۱۴۰۴ نشان میدهد که ایران همچنان توانسته حجم صادرات خود را حفظ کند، هرچند ارزش دلاری با کاهش مواجه شده است. همزمان، واردات با رشد وزن اما کاهش ارزش دلاری، به نیازهای تولیدی پاسخ میدهد. تحلیل روند کشورهای مقصد و مبدا تجارت خارجی ایران نشان میدهد که چین و عراق و امارات نقش کلیدی در صادرات و واردات دارند و ادامه همکاری با این کشورها برای پایداری تجارت خارجی و رونق تولید داخلی اهمیت دارد.