5 سالگی تحول دیجیتال در تأمیناجتماعی
مهناز بیرانوند روزنامه نگار
در کمتر از چهار سال، سازمان تأمیناجتماعی با اجرای طرح «نسخه الکترونیک» چهره خدمات درمانی کشور را دگرگون کرد. از سال ۱۳۹۹، نسخههای کاغذی به تاریخ پیوستند و مسیر تحول دیجیتال در مراکز ملکی سازمان آغاز شد. این طرح فراتر از صرف دیجیتالی کردن دفترچههاست؛ هسته اصلی تحول در چرخه ارائه خدمات درمانی بیمهشدگان محسوب میشود. اکنون پزشکان با استفاده از سامانههای یکپارچه، نسخه بیماران را الکترونیکی صادر میکنند و بیماران با ارائه کد ملی یا شناسه نسخه، داروهای خود را از هر داروخانه طرف قرارداد دریافت میکنند. این فرایند، علاوه بر شفافیت و سرعت بیشتر، دسترسی عادلانه و آسان به خدمات درمانی را برای میلیونها بیمهشده فراهم کرده و هزینههای ناشی از صدور دفترچه و مراجعه حضوری را به حداقل رسانده است. نسخه الکترونیک نشان میدهد که تحول دیجیتال در نظام سلامت ایران دیگر یک شعار نیست، بلکه تجربهای ملموس و روزمره برای مردم شده است. در این گزراش به آخرین آمار و همچنین دستاوردهای این طرح ملی در آغاز پنجمین سال اجرایی شدن آن پرداختهایم.
پیشرفت نسخهنویسی دیجیتال
از سال ۱۳۹۹، سازمان تأمیناجتماعی با اجرای گسترده طرح نسخه الکترونیک، گام بلندی در دیجیتالی کردن خدمات درمانی برداشت و دفترچههای کاغذی را به تاریخ پیوست. با پیادهسازی «اِیپیآیهای» نسخهنویسی و نسخهپیچی، حتی مراکز دارای سامانههای مجزا توانستند به شبکه سراسری سازمان متصل شده و نسخههای بیماران را بهصورت برخط صادر کنند. امروز بیش از ۹۹ درصد نسخهنویسی در مراکز ملکی تأمیناجتماعی و ۹۸ درصد در مراکز طرف قرارداد به شکل الکترونیکی انجام میشود و بیش از ۲۰۰ هزار پزشک و ۱۴ هزار داروخانه در سراسر کشور از این خدمات بهرهمند شدهاند. این سیستم امکان رهگیری لحظهای نسخهها، شفافیت در فرآیندها و کاهش خطاهای انسانی را فراهم کرده و سرعت خدمترسانی را بهطور چشمگیری افزایش داده است. پایش مستمر و بهروزرسانی سامانهها نیز، تضمین میکند که خدمات درمانی بیمهشدگان با کیفیت و دقت بالا ادامه یابد.
گستره خدمات غیرحضوری
سازمان تأمیناجتماعی در سالهای اخیر با تمرکز بر توسعه خدمات غیرحضوری، گامی بلند در راستای دیجیتالی کردن تعامل بیمهشدگان و ذینفعان برداشته است. امروز، ۶۷ خدمت این سازمان بهصورت کامل در بسترهای الکترونیکی ارائه میشود و بیمهشدگان بدون نیاز به مراجعه حضوری، امکان دسترسی مستقیم به خدمات درمان، بیمه و اطلاعات شخصی خود را دارند. سامانه خدمات غیرحضوری تأمیناجتماعی بهعنوان مرکز تجمع سرویسهای دیجیتال این نهاد، مسیر جدیدی برای مدیریت هوشمند فرایندها و کاهش بار اداری ایجاد کرده است. دامون خدابنده، رئیس مرکز فناوری اطلاعات سازمان، در گفتگو با آتیهنو تأکید میکند که این خدمات الکترونیک بیش از نیمی از جمعیت کشور یعنی حدود ۴۹ میلیون نفر را تحت پوشش قرار میدهد. مرکز فناوری اطلاعات مسئولیت پشتیبانی از تمامی ارکان سازمان، از شعب تأمیناجتماعی تا مراکز درمانی ملکی و طرف قرارداد و همچنین یک میلیون و ۴۰۰ هزار کارگاه و دهها میلیون بیمهپرداز و بازنشسته را بر عهده دارد. با ثبتنام در سامانه خدمات غیرحضوری به نشانی «es.tamin.ir» بیمهشدگان، بازنشستگان و مستمریبگیران میتوانند به اطلاعات نسخههای درمانی صادر شده توسط پزشکان و مراکز درمانی دسترسی داشته باشند. برنامه کاربردی «تأمین من» نیز این اطلاعات را بر روی تلفن همراه ارائه میدهد. اطلاعاتی مانند نام پزشک، تخصص، تاریخ ویزیت، نام مرکز درمانی، جزئیات تجویزها و سهم پرداختی سازمان و بیمهشده، بهصورت شفاف در دسترس کاربران قرار گرفته است.
علاوه بر این، منوی «خدمات سلامت الکترونیک» سامانه، امکان استفاده از خدماتی چون «پرونده سلامت من»، «نوبتدهی ارجاع بیمار»، «استعلام برخورداری از حمایت درمانی»، «لیست بازپرداخت هزینهها» و سامانههای «نوبتدهی درمان» و «تأیید نسخ درمان» را فراهم کرده است، تا بیمهشدگان بتوانند بدون مراجعه حضوری، تمامی مراحل درمان و پیگیری خود را مدیریت کنند.
راز موفقیت طرح
موفقیت طرح نسخه الکترونیک در سازمان تأمیناجتماعی نتیجه ترکیبی از برنامهریزی دقیق، زیرساخت مناسب و حرکت تدریجی به سوی دیجیتالی شدن است. پوشش مرحلهای خدمات و آموزش مستمر پزشکان و مراکز درمانی، زمینهساز پذیرش گسترده این سامانه در سراسر کشور شد. یکپارچهسازی سامانه نسخه الکترونیک با سیستمهای اصلی درمان و مالی سازمان، امکان رهگیری لحظهای نسخهها و مدیریت هوشمند دادهها را فراهم کرده است. شبکه گسترده بیمارستانها، درمانگاهها و مراکز طرف قرارداد نیز بستری مناسب برای گسترش سریع این طرح ایجاد کرد. تأمیناجتماعی با هدف تسهیل فرآیندها و حرکت به سمت خدمات الکترونیک، مسیر نسخهنویسی و نسخهپیچی الکترونیک را برای ویزیت، دارو و خدمات آزمایشگاهی و رادیولوژی هموار کرد و به تدریج آن را به مراکز طرف قرارداد نیز تعمیم داد. امروز، تقریباً هیچ نسخه کاغذی در چرخه خدمات سازمان وجود ندارد.
این تحول، علاوه بر افزایش سرعت خدمترسانی، موجب صرفهجویی اقتصادی و بهبود بازدهی در ارائه خدمات به بیمهشدگان و ذینفعان شده است. اجرای موفق نسخه الکترونیک نشان میدهد که با برنامهریزی هوشمند و استفاده از فناوریهای نوین، میتوان تغییرات بزرگ در نظام سلامت را به نفع جامعه و سازمان رقم زد و گامی استوار در مسیر خدمات غیرحضوری برداشت.
همه مزایای الکترونیکی شدن
نسخه الکترونیک در سازمان تأمیناجتماعی نهتنها یک تغییر فناورانه، بلکه یک پروژه استراتژیک و بنیادین در نظام سلامت کشور محسوب میشود. رئیس مرکز فناوری اطلاعات، آمار و محاسبات این سازمان، این طرح را یکی از بزرگترین و پیچیدهترین پروژههای مرکز فناوری اطلاعات بیمه معرفی کرده و آن را سرآغاز پروژه «پرونده سلامت» خوانده است؛ پروژهای که با عبور موفق از مراحل دشوار، بستری نوین برای مدیریت دادههای درمانی فراهم کرده است. خدابنده با اشاره به این نکته که تمهیداتی برای استفاده نسخه الکترونیک در بخش خصوصی نیز فراهم شده، تأکید میکند که مدیریت یکپارچه نسخهنویسی و نسخهپیچی الکترونیک مانع شکلگیری بسیاری از چالشها و تخلفات میشود و دادههای دقیق و قابل اتکایی در اختیار سازمان قرار میدهد.
برای بیمهشدگان، نسخه الکترونیک به معنای پایان صفهای طولانی، کاهش انتظار برای مهر و بررسی دستی نسخه و دسترسی آسان به خدمات است. دریافت دارو از هر داروخانه طرف قرارداد تنها با یک کد امکانپذیر شده و مشکلات ناشی از خطای انسانی و خوانش دستخط پزشک به حداقل رسیده است. بیمهشدگان میتوانند تاریخچه تجویزها و داروهای دریافتی را از طریق پورتال شخصی مشاهده کنند و فرایند دریافت دارو به شکل سریع و شفاف انجام میشود.
تأمیناجتماعی همچنین با ایجاد رابط کاربری ساده و جذاب، خدمات غیرحضوری را در تلفنهای هوشمند ارائه کرده است؛ اقدامی که از زمان پیادهسازی نسخه الکترونیک جدید در سال ۱۴۰۱ تاکنون میلیونها کاربر را جذب کرده و رضایت بیش از ۸۶ درصدی را ثبت کرده است. دادههای نسخه الکترونیک و خدمات بستری بیمارستانی به شکل ساختاریافته ثبت میشوند و شامل مؤلفههایی مانند کد ملی، مکان داروخانه یا بیمارستان، تاریخ، نوع خدمت، ویزیت و دارو هستند، تا امکان مدیریت هوشمند و برنامهریزی دقیق در نظام سلامت فراهم شود.
سلامت دیجیتال
اجرای نسخه الکترونیک در سازمان تأمیناجتماعی فراتر از یک تحول دیجیتال ساده است و پایهای محکم برای حرکت به سوی سلامت دیجیتال و پرونده الکترونیک سلامت ملی ایجاد کرده است. حذف نسخههای جعلی، افراطینویسی و تخلفات داروخانهها، کاهش بار اداری و حذف فرایندهای دستی بررسی، امکان مدیریت هوشمند و کنترل دقیق مصرف و هزینههای دارویی، از اصلیترین مزایای این طرح برای سازمان و بیمهشدگان محسوب میشود. با بهرهگیری از دادههای عظیم نسخهنویسی و نسخهپیچی، امکان تحلیل و برنامهریزی بهینه، خرید هوشمند دارو و رهگیری هزینهها از پزشک تا داروخانه فراهم شده است. اطلاعات ساختاریافته نسخهها، شامل کد ملی بیمهشده، تاریخ، نوع خدمت، دارو و مؤلفههای کلیدی دیگر، امکان تصمیمسازی بر پایه داده را برای سازمان مهیا کرده و شفافیت در فرایندهای درمانی و دارویی را به سطح بیسابقهای رسانده است.
از منظر محیط زیست و منابع طبیعی، حذف حجم عظیمی از کاغذ و کاهش مصرف دفترچههای درمانی، اثر مثبت قابل توجهی دارد. همزمان بیمهشدگان با دسترسی آسان به تاریخچه تجویزها و داروهای خود، آرامش خاطر و امنیت بیشتری تجربه میکنند. خدابنده میگوید با رهگیری بر پایه کد ملی و شماره تلفن همراه، هرگونه تخلف یا سوءاستفاده قابل شناسایی و جلوگیری است.
موفقیت نسخه الکترونیک نشان میدهد که با برنامهریزی دقیق و اجرای مرحلهای میتوان مقاومتهای غیرکارشناسانه تغییر را پشت سر گذاشت و منافع دیجیتالیسازی را به سرعت به جامعه رساند. به این ترتیب، نسخه الکترونیک نهتنها سازمان تأمیناجتماعی، بلکه کل نظام سلامت کشور، درمانگران و بیمهشدگان را منتفع کرده و گامی بزرگ در مسیر توسعه خدمات غیرحضوری و سلامت دیجیتال به شمار میرود.
پیشرفت نسخهنویسی دیجیتال
از سال ۱۳۹۹، سازمان تأمیناجتماعی با اجرای گسترده طرح نسخه الکترونیک، گام بلندی در دیجیتالی کردن خدمات درمانی برداشت و دفترچههای کاغذی را به تاریخ پیوست. با پیادهسازی «اِیپیآیهای» نسخهنویسی و نسخهپیچی، حتی مراکز دارای سامانههای مجزا توانستند به شبکه سراسری سازمان متصل شده و نسخههای بیماران را بهصورت برخط صادر کنند. امروز بیش از ۹۹ درصد نسخهنویسی در مراکز ملکی تأمیناجتماعی و ۹۸ درصد در مراکز طرف قرارداد به شکل الکترونیکی انجام میشود و بیش از ۲۰۰ هزار پزشک و ۱۴ هزار داروخانه در سراسر کشور از این خدمات بهرهمند شدهاند. این سیستم امکان رهگیری لحظهای نسخهها، شفافیت در فرآیندها و کاهش خطاهای انسانی را فراهم کرده و سرعت خدمترسانی را بهطور چشمگیری افزایش داده است. پایش مستمر و بهروزرسانی سامانهها نیز، تضمین میکند که خدمات درمانی بیمهشدگان با کیفیت و دقت بالا ادامه یابد.
گستره خدمات غیرحضوری
سازمان تأمیناجتماعی در سالهای اخیر با تمرکز بر توسعه خدمات غیرحضوری، گامی بلند در راستای دیجیتالی کردن تعامل بیمهشدگان و ذینفعان برداشته است. امروز، ۶۷ خدمت این سازمان بهصورت کامل در بسترهای الکترونیکی ارائه میشود و بیمهشدگان بدون نیاز به مراجعه حضوری، امکان دسترسی مستقیم به خدمات درمان، بیمه و اطلاعات شخصی خود را دارند. سامانه خدمات غیرحضوری تأمیناجتماعی بهعنوان مرکز تجمع سرویسهای دیجیتال این نهاد، مسیر جدیدی برای مدیریت هوشمند فرایندها و کاهش بار اداری ایجاد کرده است. دامون خدابنده، رئیس مرکز فناوری اطلاعات سازمان، در گفتگو با آتیهنو تأکید میکند که این خدمات الکترونیک بیش از نیمی از جمعیت کشور یعنی حدود ۴۹ میلیون نفر را تحت پوشش قرار میدهد. مرکز فناوری اطلاعات مسئولیت پشتیبانی از تمامی ارکان سازمان، از شعب تأمیناجتماعی تا مراکز درمانی ملکی و طرف قرارداد و همچنین یک میلیون و ۴۰۰ هزار کارگاه و دهها میلیون بیمهپرداز و بازنشسته را بر عهده دارد. با ثبتنام در سامانه خدمات غیرحضوری به نشانی «es.tamin.ir» بیمهشدگان، بازنشستگان و مستمریبگیران میتوانند به اطلاعات نسخههای درمانی صادر شده توسط پزشکان و مراکز درمانی دسترسی داشته باشند. برنامه کاربردی «تأمین من» نیز این اطلاعات را بر روی تلفن همراه ارائه میدهد. اطلاعاتی مانند نام پزشک، تخصص، تاریخ ویزیت، نام مرکز درمانی، جزئیات تجویزها و سهم پرداختی سازمان و بیمهشده، بهصورت شفاف در دسترس کاربران قرار گرفته است.
علاوه بر این، منوی «خدمات سلامت الکترونیک» سامانه، امکان استفاده از خدماتی چون «پرونده سلامت من»، «نوبتدهی ارجاع بیمار»، «استعلام برخورداری از حمایت درمانی»، «لیست بازپرداخت هزینهها» و سامانههای «نوبتدهی درمان» و «تأیید نسخ درمان» را فراهم کرده است، تا بیمهشدگان بتوانند بدون مراجعه حضوری، تمامی مراحل درمان و پیگیری خود را مدیریت کنند.
راز موفقیت طرح
موفقیت طرح نسخه الکترونیک در سازمان تأمیناجتماعی نتیجه ترکیبی از برنامهریزی دقیق، زیرساخت مناسب و حرکت تدریجی به سوی دیجیتالی شدن است. پوشش مرحلهای خدمات و آموزش مستمر پزشکان و مراکز درمانی، زمینهساز پذیرش گسترده این سامانه در سراسر کشور شد. یکپارچهسازی سامانه نسخه الکترونیک با سیستمهای اصلی درمان و مالی سازمان، امکان رهگیری لحظهای نسخهها و مدیریت هوشمند دادهها را فراهم کرده است. شبکه گسترده بیمارستانها، درمانگاهها و مراکز طرف قرارداد نیز بستری مناسب برای گسترش سریع این طرح ایجاد کرد. تأمیناجتماعی با هدف تسهیل فرآیندها و حرکت به سمت خدمات الکترونیک، مسیر نسخهنویسی و نسخهپیچی الکترونیک را برای ویزیت، دارو و خدمات آزمایشگاهی و رادیولوژی هموار کرد و به تدریج آن را به مراکز طرف قرارداد نیز تعمیم داد. امروز، تقریباً هیچ نسخه کاغذی در چرخه خدمات سازمان وجود ندارد.
این تحول، علاوه بر افزایش سرعت خدمترسانی، موجب صرفهجویی اقتصادی و بهبود بازدهی در ارائه خدمات به بیمهشدگان و ذینفعان شده است. اجرای موفق نسخه الکترونیک نشان میدهد که با برنامهریزی هوشمند و استفاده از فناوریهای نوین، میتوان تغییرات بزرگ در نظام سلامت را به نفع جامعه و سازمان رقم زد و گامی استوار در مسیر خدمات غیرحضوری برداشت.
همه مزایای الکترونیکی شدن
نسخه الکترونیک در سازمان تأمیناجتماعی نهتنها یک تغییر فناورانه، بلکه یک پروژه استراتژیک و بنیادین در نظام سلامت کشور محسوب میشود. رئیس مرکز فناوری اطلاعات، آمار و محاسبات این سازمان، این طرح را یکی از بزرگترین و پیچیدهترین پروژههای مرکز فناوری اطلاعات بیمه معرفی کرده و آن را سرآغاز پروژه «پرونده سلامت» خوانده است؛ پروژهای که با عبور موفق از مراحل دشوار، بستری نوین برای مدیریت دادههای درمانی فراهم کرده است. خدابنده با اشاره به این نکته که تمهیداتی برای استفاده نسخه الکترونیک در بخش خصوصی نیز فراهم شده، تأکید میکند که مدیریت یکپارچه نسخهنویسی و نسخهپیچی الکترونیک مانع شکلگیری بسیاری از چالشها و تخلفات میشود و دادههای دقیق و قابل اتکایی در اختیار سازمان قرار میدهد.
برای بیمهشدگان، نسخه الکترونیک به معنای پایان صفهای طولانی، کاهش انتظار برای مهر و بررسی دستی نسخه و دسترسی آسان به خدمات است. دریافت دارو از هر داروخانه طرف قرارداد تنها با یک کد امکانپذیر شده و مشکلات ناشی از خطای انسانی و خوانش دستخط پزشک به حداقل رسیده است. بیمهشدگان میتوانند تاریخچه تجویزها و داروهای دریافتی را از طریق پورتال شخصی مشاهده کنند و فرایند دریافت دارو به شکل سریع و شفاف انجام میشود.
تأمیناجتماعی همچنین با ایجاد رابط کاربری ساده و جذاب، خدمات غیرحضوری را در تلفنهای هوشمند ارائه کرده است؛ اقدامی که از زمان پیادهسازی نسخه الکترونیک جدید در سال ۱۴۰۱ تاکنون میلیونها کاربر را جذب کرده و رضایت بیش از ۸۶ درصدی را ثبت کرده است. دادههای نسخه الکترونیک و خدمات بستری بیمارستانی به شکل ساختاریافته ثبت میشوند و شامل مؤلفههایی مانند کد ملی، مکان داروخانه یا بیمارستان، تاریخ، نوع خدمت، ویزیت و دارو هستند، تا امکان مدیریت هوشمند و برنامهریزی دقیق در نظام سلامت فراهم شود.
سلامت دیجیتال
اجرای نسخه الکترونیک در سازمان تأمیناجتماعی فراتر از یک تحول دیجیتال ساده است و پایهای محکم برای حرکت به سوی سلامت دیجیتال و پرونده الکترونیک سلامت ملی ایجاد کرده است. حذف نسخههای جعلی، افراطینویسی و تخلفات داروخانهها، کاهش بار اداری و حذف فرایندهای دستی بررسی، امکان مدیریت هوشمند و کنترل دقیق مصرف و هزینههای دارویی، از اصلیترین مزایای این طرح برای سازمان و بیمهشدگان محسوب میشود. با بهرهگیری از دادههای عظیم نسخهنویسی و نسخهپیچی، امکان تحلیل و برنامهریزی بهینه، خرید هوشمند دارو و رهگیری هزینهها از پزشک تا داروخانه فراهم شده است. اطلاعات ساختاریافته نسخهها، شامل کد ملی بیمهشده، تاریخ، نوع خدمت، دارو و مؤلفههای کلیدی دیگر، امکان تصمیمسازی بر پایه داده را برای سازمان مهیا کرده و شفافیت در فرایندهای درمانی و دارویی را به سطح بیسابقهای رسانده است.
از منظر محیط زیست و منابع طبیعی، حذف حجم عظیمی از کاغذ و کاهش مصرف دفترچههای درمانی، اثر مثبت قابل توجهی دارد. همزمان بیمهشدگان با دسترسی آسان به تاریخچه تجویزها و داروهای خود، آرامش خاطر و امنیت بیشتری تجربه میکنند. خدابنده میگوید با رهگیری بر پایه کد ملی و شماره تلفن همراه، هرگونه تخلف یا سوءاستفاده قابل شناسایی و جلوگیری است.
موفقیت نسخه الکترونیک نشان میدهد که با برنامهریزی دقیق و اجرای مرحلهای میتوان مقاومتهای غیرکارشناسانه تغییر را پشت سر گذاشت و منافع دیجیتالیسازی را به سرعت به جامعه رساند. به این ترتیب، نسخه الکترونیک نهتنها سازمان تأمیناجتماعی، بلکه کل نظام سلامت کشور، درمانگران و بیمهشدگان را منتفع کرده و گامی بزرگ در مسیر توسعه خدمات غیرحضوری و سلامت دیجیتال به شمار میرود.