خستگی چشم، بلای خاموش زندگی دیجیتال
علی ملائکه روزنامهنگار
چشمها بیش از هر عضو دیگری، بار زندگی مدرن را به دوش میکشند؛ از صبحی که با تلفن همراه آغاز میشود تا شبی که با سریال و شبکههای اجتماعی به پایان میرسد.
خستگی چشم نتیجه همین اضافهکاری مزمن است؛ عارضهای شایع، اما کماهمیت تلقیشده که اگر جدی گرفته نشود، تمرکز، کیفیت کار و حتی وضعیت بدن را مختل میکند.
خستگی چشم یک اختلال بینایی رایج است که در اثر فشار مداوم بر عضلات چشم ایجاد میشود. رانندگیهای طولانی، خیره شدن ممتد به صفحهنمایش رایانه، تلفن همراه و تلویزیون یا انجام کارهای دقیق از فاصله نزدیک، از مهمترین عوامل بروز آن هستند.
در چنین شرایطی، چشم ناچار است بیش از ظرفیت طبیعی خود تطابق پیدا کند و همین فشار تدریجی، به بروز علائم آزاردهنده منجر میشود.
از کجا شروع میشود؟
یکی از دلایل اصلی خستگی چشم در دنیای امروز، کاهش دفعات پلک زدن هنگام کار با صفحهنمایشهای دیجیتال است. انسان هنگام تمرکز، ناخودآگاه کمتر پلک میزند و این موضوع باعث خشکی سطح چشم میشود. نور کم یا بیش از حد، تابش خیرهکننده، بازتاب نور از صفحههای براق، گردوغبار روی مانیتور، جریان مستقیم هوا از کولر یا پنجره خودرو و حتی استفاده از عینک یا لنز با نمره نادرست، همگی فشار مضاعفی به چشم وارد میکنند.
مطالعه متون ریز برای مدت طولانی، کارهای ظریف دستی و رانندگی در هوای نامساعد نیز چشمها را وادار به تلاش مضاعف میکند. نتیجه این فشار، علائمی است که از سوزش، خارش و درد چشم آغاز میشود و به خشکی یا آبریزش، تاری دید، دشواری در تمرکز، سنگینی پلکها و سردردهای عمقی پشت حدقه میرسد.
در برخی موارد، حساسیت به نور یا گرفتگی عضلات اطراف چشم نیز گزارش میشود.
خستگی چشم تنها به بینایی محدود نمیماند. وقتی فرد برای جبران تاری دید، سر و گردن خود را جلو میآورد یا وضعیت نشستن را تغییر میدهد، دردهای گردن، شانه و کمر نیز بهتدریج ظاهر میشوند. به این ترتیب، یک مشکل ظاهراً ساده میتواند به کاهش بهرهوری و خستگی عمومی بدن منجر شود.
چگونه چشمها را از فشار نجات دهیم؟
مهمترین راهکار، استراحت منظم و آگاهانه است. قانون ۲۰-۲۰-۲۰ توصیه میکند هر ۲۰ دقیقه، به مدت ۲۰ ثانیه به نقطهای در فاصله حدود شش متری نگاه شود. این وقفه کوتاه، عضلات چشم را از انقباض مداوم رها میکند. در رانندگیهای طولانی نیز توقف کوتاه هر دو ساعت ضروری است.
پلک زدن آگاهانه نقش مهمی در حفظ رطوبت چشم دارد. استفاده از اشک مصنوعی، بهویژه هنگام کار طولانی با صفحهنمایش یا رانندگی، میتواند خشکی چشم را کاهش دهد. تمیز نگه داشتن مانیتور و شیشه عینک، کاهش تابش نور با استفاده از عینک آفتابی پلاریزه و پرهیز از جریان مستقیم هوا به چشمها نیز توصیه میشود.
تنظیم فضای کار اهمیت ویژهای دارد. فاصله مناسب مانیتور از صورت، قرارگیری صفحه کمی پایینتر از سطح چشم، هماهنگی روشنایی اتاق و صفحهنمایش، افزایش کنتراست و استفاده از فیلترهای مات، همگی فشار بینایی را کاهش میدهند. در نهایت، نشستن روی صندلی استاندارد با وضعیت بدنی صحیح، کمک میکند چشمها بدون اضافهکاری وظیفه خود را انجام دهند. خستگی چشم اجتنابناپذیر نیست، به شرط آنکه جدی گرفته شود.
خستگی چشم نتیجه همین اضافهکاری مزمن است؛ عارضهای شایع، اما کماهمیت تلقیشده که اگر جدی گرفته نشود، تمرکز، کیفیت کار و حتی وضعیت بدن را مختل میکند.
خستگی چشم یک اختلال بینایی رایج است که در اثر فشار مداوم بر عضلات چشم ایجاد میشود. رانندگیهای طولانی، خیره شدن ممتد به صفحهنمایش رایانه، تلفن همراه و تلویزیون یا انجام کارهای دقیق از فاصله نزدیک، از مهمترین عوامل بروز آن هستند.
در چنین شرایطی، چشم ناچار است بیش از ظرفیت طبیعی خود تطابق پیدا کند و همین فشار تدریجی، به بروز علائم آزاردهنده منجر میشود.
از کجا شروع میشود؟
یکی از دلایل اصلی خستگی چشم در دنیای امروز، کاهش دفعات پلک زدن هنگام کار با صفحهنمایشهای دیجیتال است. انسان هنگام تمرکز، ناخودآگاه کمتر پلک میزند و این موضوع باعث خشکی سطح چشم میشود. نور کم یا بیش از حد، تابش خیرهکننده، بازتاب نور از صفحههای براق، گردوغبار روی مانیتور، جریان مستقیم هوا از کولر یا پنجره خودرو و حتی استفاده از عینک یا لنز با نمره نادرست، همگی فشار مضاعفی به چشم وارد میکنند.
مطالعه متون ریز برای مدت طولانی، کارهای ظریف دستی و رانندگی در هوای نامساعد نیز چشمها را وادار به تلاش مضاعف میکند. نتیجه این فشار، علائمی است که از سوزش، خارش و درد چشم آغاز میشود و به خشکی یا آبریزش، تاری دید، دشواری در تمرکز، سنگینی پلکها و سردردهای عمقی پشت حدقه میرسد.
در برخی موارد، حساسیت به نور یا گرفتگی عضلات اطراف چشم نیز گزارش میشود.
خستگی چشم تنها به بینایی محدود نمیماند. وقتی فرد برای جبران تاری دید، سر و گردن خود را جلو میآورد یا وضعیت نشستن را تغییر میدهد، دردهای گردن، شانه و کمر نیز بهتدریج ظاهر میشوند. به این ترتیب، یک مشکل ظاهراً ساده میتواند به کاهش بهرهوری و خستگی عمومی بدن منجر شود.
چگونه چشمها را از فشار نجات دهیم؟
مهمترین راهکار، استراحت منظم و آگاهانه است. قانون ۲۰-۲۰-۲۰ توصیه میکند هر ۲۰ دقیقه، به مدت ۲۰ ثانیه به نقطهای در فاصله حدود شش متری نگاه شود. این وقفه کوتاه، عضلات چشم را از انقباض مداوم رها میکند. در رانندگیهای طولانی نیز توقف کوتاه هر دو ساعت ضروری است.
پلک زدن آگاهانه نقش مهمی در حفظ رطوبت چشم دارد. استفاده از اشک مصنوعی، بهویژه هنگام کار طولانی با صفحهنمایش یا رانندگی، میتواند خشکی چشم را کاهش دهد. تمیز نگه داشتن مانیتور و شیشه عینک، کاهش تابش نور با استفاده از عینک آفتابی پلاریزه و پرهیز از جریان مستقیم هوا به چشمها نیز توصیه میشود.
تنظیم فضای کار اهمیت ویژهای دارد. فاصله مناسب مانیتور از صورت، قرارگیری صفحه کمی پایینتر از سطح چشم، هماهنگی روشنایی اتاق و صفحهنمایش، افزایش کنتراست و استفاده از فیلترهای مات، همگی فشار بینایی را کاهش میدهند. در نهایت، نشستن روی صندلی استاندارد با وضعیت بدنی صحیح، کمک میکند چشمها بدون اضافهکاری وظیفه خود را انجام دهند. خستگی چشم اجتنابناپذیر نیست، به شرط آنکه جدی گرفته شود.