تأثیرپذیری متقابل تأمیناجتماعی و نیروی کار
هادی ابوی کارشناس حوزه کار و اجتماعی
در نظام اقتصادی و اجتماعی ایران، سازمان تأمیناجتماعی و جامعه کارگری بهعنوان دو نهاد تعیینکننده، نقش بنیادینی در فرایند تولید، توسعه اقتصادی و پوشش بیمههای اجتماعی ایفا میکنند. گستردگی فعالیتهای اقتصادی و رشد اشتغال نهتنها به افزایش شمار بیمهشدگان تأمیناجتماعی منجر میشود، بلکه ارتقای خدمات این سازمان موجب ارتقای رفاه و معیشت کارگران تحت پوشش میگردد. این رابطه دوسویه نشان میدهد که پایداری سازمان تأمیناجتماعی و آرامش نسبی جامعه کارگری از همزیستی و تعامل مستمر میان این دو نهاد ناشی میشود. از این منظر، افزایش تعداد بیمهشدگان کارگری مستلزم تأمین بهموقع منابع حاصل از وصول حق بیمه و تضمین استمرار فعالیتهای سازمان است.
تأثیرگذاری متقابل تأمیناجتماعی و نیروی انسانی فعال در حوزه تولید، موضوعی آشکار و ملموس است. در حال حاضر، عمده دریافتکنندگان خدمات سازمان، جامعه کارگری تحت پوشش این نهاد هستند و از طریق بیمهپردازی آنها، بخش عمده منابع تأمیناجتماعی تأمین میشود. این ارتباط مستقیم میان پایداری سازمان و حفظ تعامل با بیمهشدگان نشان میدهد گسترش چتر بیمهای نهتنها ضرورت قانونی دارد، بلکه ضامن تداوم فعالیتهای سازمان است. در همین چارچوب، توسعه پوشش بیمهای طبق قانون یکم تأمیناجتماعی و اصل ۲۹ قانون اساسی بهعنوان رویکردی اصلی در دستور کار سازمان قرار دارد، تا اطمینان حاصل شود که هر نیروی کار شاغل از حقوق و خدمات خود بهرهمند شود.
با این حال، موضوع فرار بیمهای در کارگاههای تولیدی و اقتصادی، چالشی مهم برای سازمان به شمار میآید. شواهد نشان میدهد برخی کارگران با وجود اشتغال، از پوشش بیمهای محروماند یا دستمزد واقعی آنها به سازمان اعلام نمیشود. با توجه به اینکه تعهدات تأمیناجتماعی بر اساس سابقه بیمهپردازی و دستمزد واقعی محاسبه میشود، ضرورت دارد کارفرمایان نسبت به بیمهپردازی کامل و اعلام دستمزد حقیقی حساس باشند. کارگران نیز باید از سوابق بیمهای و دستمزد خود مطلع باشند تا در زمان بازنشستگی یا استفاده از خدمات سازمان، حقوقشان محفوظ بماند. در این زمینه، ارسال پیامک ماهانه توسط سازمان تأمیناجتماعی به بیمهشدگان در حال انجام است تا آگاهی لازم درباره وضعیت بیمهپردازی صورت گیرد.
نقش سازمان تأمیناجتماعی در تضمین امنیت و آرامش نیروی کار، اثر مستقیمی بر بهرهوری و کیفیت تولید دارد. کارگران تحت پوشش سازمان، با اطمینان از تأمین معیشت و آینده شغلی، با انگیزه و تمرکز بیشتری در عرصه کار حاضر میشوند. در صورت ازکارافتادگی یا فوت، خانواده آنان از خدمات گسترده بیمهای بهرهمند میشوند و کارفرمایان نیز با بیمهپردازی کامل و اعلام دستمزد واقعی، میتوانند تعهدات ناشی از حوادث و بیماری را به سازمان ارجاع دهند.