کیست تخمدان؛ تهدید خاموش زنان
کیست تخمدان، کیسهای پر از مایع است که رو، یا درون تخمدان ایجاد میشود و اغلب بدون علامت باقی میماند. این پدیده شایع در بسیاری از زنان خودبهخود و بدون نیاز به مداخله پزشکی برطرف میشود، اما گاهی میتواند با درد، اختلال هورمونی یا مشکل در چرخه قاعدگی همراه باشد. آشنایی با نحوه شکلگیری، علائم، انواع و روشهای درمان این کیستها، نقشی حیاتی در مراقبت از سلامت تولیدمثل زنان دارد و اهمیت مراجعه به پزشک را برجسته میکند.
تخمدانها و عملکرد طبیعی
تخمدانها دو اندام بادامی شکل در دو سوی رحم هستند که کنترل چرخه قاعدگی و تولید هورمونهای جنسی استروژن و پروژسترون را بر عهده دارند. هر ماه تخمکی آزاد میکنند و هورمونها نقش اساسی در باروری و سلامت جنسی ایفا میکنند. کیستها ممکن است یک یا هر دو تخمدان را درگیر کنند و معمولاً بدون علامت هستند. تنها زمانی علائم ظاهر میشوند که کیست بزرگ شود، پاره شود یا خونرسانی به تخمدان مختل گردد. درد لگن، قاعدگی نامنظم یا شدید، نفخ، احساس سیری زودهنگام، مشکل در تخلیه روده و درد هنگام آمیزش از جمله این علائم هستند.
انواع کیست و راهکارهای درمانی
کیستهای تخمدان عمدتاً به دو دسته عملکردی و پاتولوژیک تقسیم میشوند. کیستهای عملکردی در چرخه قاعدگی شکل میگیرند و معمولاً کوتاهمدت و بیخطر هستند، در حالی که کیستهای پاتولوژیک ناشی از رشد غیرطبیعی سلولها هستند و کمتر شایعاند. برخی کیستها ممکن است ناشی از بیماریهای زمینهای مانند آندومتریوز باشند. تشخیص معمولاً با سونوگرافی انجام میشود و در صورت مشاهده کیست، پیگیری یا ارجاع به متخصص زنان ضرورت دارد. درمان بستگی به اندازه، نوع، علائم و وضعیت یائسگی دارد؛ بسیاری از کیستها خودبهخود برطرف میشوند، اما در موارد بزرگ، دردناک یا مشکوک به بدخیمی، جراحی ممکن است ضروری باشد.
تخمدانها و عملکرد طبیعی
تخمدانها دو اندام بادامی شکل در دو سوی رحم هستند که کنترل چرخه قاعدگی و تولید هورمونهای جنسی استروژن و پروژسترون را بر عهده دارند. هر ماه تخمکی آزاد میکنند و هورمونها نقش اساسی در باروری و سلامت جنسی ایفا میکنند. کیستها ممکن است یک یا هر دو تخمدان را درگیر کنند و معمولاً بدون علامت هستند. تنها زمانی علائم ظاهر میشوند که کیست بزرگ شود، پاره شود یا خونرسانی به تخمدان مختل گردد. درد لگن، قاعدگی نامنظم یا شدید، نفخ، احساس سیری زودهنگام، مشکل در تخلیه روده و درد هنگام آمیزش از جمله این علائم هستند.
انواع کیست و راهکارهای درمانی
کیستهای تخمدان عمدتاً به دو دسته عملکردی و پاتولوژیک تقسیم میشوند. کیستهای عملکردی در چرخه قاعدگی شکل میگیرند و معمولاً کوتاهمدت و بیخطر هستند، در حالی که کیستهای پاتولوژیک ناشی از رشد غیرطبیعی سلولها هستند و کمتر شایعاند. برخی کیستها ممکن است ناشی از بیماریهای زمینهای مانند آندومتریوز باشند. تشخیص معمولاً با سونوگرافی انجام میشود و در صورت مشاهده کیست، پیگیری یا ارجاع به متخصص زنان ضرورت دارد. درمان بستگی به اندازه، نوع، علائم و وضعیت یائسگی دارد؛ بسیاری از کیستها خودبهخود برطرف میشوند، اما در موارد بزرگ، دردناک یا مشکوک به بدخیمی، جراحی ممکن است ضروری باشد.