رشد اقتصادی بدون انتشار کربن
مطالعهای که به مناسبت دهمین سالگرد توافق اقلیمی پاریس منتشر شده، به روشنی نشان میدهد که در اکثر نقاط جهان ارتباط سنتی میان رشد اقتصادی و انتشار گازهای گلخانهای در حال از بین رفتن است. این تحلیل که توسط «کنسرسیوم اروپایی دانشگاههای نوآور» (ECIU) انجام شده، بر اثربخشی سیاستهای اقلیمی دولتها و تلاشهای آنها در جهت جداسازی رشد اقتصادی از آلایندگیها تأکید میکند.
طبق یافتههای این تحقیق، از سال ۲۰۱۵ روند "افتراق" میان رشد اقتصادی و انتشار کربن آغاز شده و در بسیاری از کشورها، به ویژه در جنوب جهان، شتاب گرفته است. این روند از آن زمان تا به امروز در سطح جهانی به شکل فزایندهای مشاهده شده است. طبق دادههای جدید، ۹۲ درصد از اقتصاد جهانی اکنون توانستهاند انتشار گازهای گلخانهای را از رشد تولید ناخالص داخلی خود جدا کنند. کشورهایی چون بریتانیا، نروژ و سوئیس در صدر این تغییرات قرار دارند و از نمونههای بارز این جداسازی به شمار میآیند. یکی از بخشهای چشمگیر این مطالعه، کاهش وابستگی چین، به عنوان بزرگترین آلودهکننده جهان، به سوختهای فسیلی است. چین توانسته است در مدت زمان کوتاهی، به ویژه از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۳، رشد اقتصادی خود را به بیش از ۵۰ درصد برساند، در حالی که افزایش انتشار گازهای گلخانهای این کشور تنها ۲۴ درصد بوده است. بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که انتشار گازهای گلخانهای در چین به اوج خود رسیده و در صورت ادامه این روند، سایر کشورها میتوانند این مسیر را به عنوان الگو دنبال کنند.
در میان دیگر کشورهایی که موفق به جدا کردن رشد اقتصادی از انتشار کربن شدهاند، میتوان به استرالیا، امارات متحده عربی، کلمبیا، مصر و مکزیک اشاره کرد. این کشورها توانستهاند همزمان با توسعه اقتصادی، میزان آلایندگیهای خود را کاهش دهند. اما در مقابل، کشورهایی مانند نیوزیلند، لتونی و جمهوری دومینیکن که پیش از ۲۰۱۵ به این جداسازی دست یافته بودند، پس از آن دوباره به سوختهای فسیلی وابسته شدهاند.
اگرچه در برخی کشورها، همچون ایالات متحده و برخی کشورهای اتحادیه اروپا، دورههایی از افزایش میزان انتشار گازهای گلخانهای مشاهده شده است، اما در مجموع، تلاشهای بینالمللی و اقدامات ملی در راستای سیاستهای اقلیمی کارآمد توانستهاند در کاهش روند انتشار موثر واقع شوند. این دستاوردها در حالی به دست آمدهاند که نظارتهای بینالمللی مانند اجلاسهای آب و هوایی سازمان ملل نتوانستهاند همگام با تهدید گرمایش جهانی ناشی از فعالیتهای انسانی پیش بروند.
در این میان، توافق اقلیمی پاریس که در سال ۲۰۱۵ با مشارکت نزدیک به ۲۰۰ کشور به امضا رسید، به عنوان یکی از مهمترین نقاط عطف در تاریخ مذاکرات اقلیمی شناخته میشود. این توافق که هدف اصلی آن محدود کردن افزایش دما به کمتر از ۲ درجه سانتیگراد بالاتر از سطوح پیشصنعتی است، به کسبوکارها و دولتها هشدار داده که باید به دنبال راهکارهایی برای کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی باشند.
منبع: گاردین