رشد تدریجی بورس در ماههای پایانی سال
رامین بیات روزنامه نگار
بازار بورس ایران در حالی که شاخص کل آن به کانال چهار میلیون واحدی وارد شده، وارد یک فاز جدید از رشد شده است. پس از گذشت دورهای از رکود و عقبماندگی نسبت به دیگر بازارهای دارایی مانند طلا، ارز، سکه و خودرو، که بخش زیادی از رشد خود را از پیش تجربه کردهاند، بورس اکنون در حال جبران این فاصله است. نشانههایی از کاهش شتاب یا اشباع در بازارهای موازی، فضایی را برای رشد بورس فراهم کرده است. به ویژه آنکه این بازار، به دلیل جاماندگی نسبت به دیگر بازارها، ظرفیت قابل توجهی برای رشد در ماههای باقیمانده از سال دارد. روند بهبود عملکرد شرکتها، افزایش توجه به متغیرهای بنیادی و تثبیت شاخص در سطوح بالاتر باعث شده که بورس قادر باشد بازدهی بالاتری نسبت به بازارهای رقیب ثبت کند. در این فضا، بازار سرمایه که با توجه به کاهش جذابیت سفتهبازی در بازارهای موازی مورد توجه قرار گرفته، قادر است در ادامه سال نقش پررنگتری در سبد داراییها ایفا کند. این تحولات، به ویژه با افزایش نقدینگی و کاهش رفتارهای هیجانی، باعث میشود که بورس به یک گزینه جذاب برای سرمایهگذاران تبدیل شود و این روند ادامه یابد.
تقویت بورس با تحلیلمحوری
در روزهای اخیر، با افزایش حجم و ارزش معاملات در بورس، جریان نقدینگی به تدریج تقویت شده و این امر موجب پایداری روند رشد بازار شده است. مشارکت فعالتر سرمایهگذاران حقیقی و حقوقی در معاملات، نشاندهنده تغییر رویکرد و اعتماد بیشتر به بازار سرمایه است. در کنار این، بهبود فضای معاملاتی و کاهش رفتارهای هیجانی، زمینهای را برای حرکت به سمت تحلیلمحوری فراهم کرده است. به این ترتیب، بخشی از بازار بهطور جدی به تحلیل متغیرهای بنیادی و ارزیابی دقیقتر ارزش سهام شرکتها پرداخته است.
انتشار گزارشهای مثبت عملکرد شرکتها، همچنین تأثیر مهمی در تقویت روند مثبت بازار دارد. بهویژه، انتشار اطلاعات شفاف در خصوص تقسیم سود و وضعیت مالی شرکتها موجب افزایش اعتماد سرمایهگذاران به بازار شده است. در کنار این عوامل، چشمانداز کلی بازار سرمایه نیز بهویژه در نیمه دوم سال تقویت شده است و این انتظار وجود دارد که بورس با این روند به یکی از جذابترین بازارهای سرمایهگذاری تبدیل شود. بازدهی بورس نسبت به دیگر بازارها افزایش یافته و در صورت تداوم این روند، میتوان امیدوار بود که بورس تا پایان سال نقشی پررنگتر در جذب سرمایهگذاری ایفا کند.
دلایل رشد بازار سهام
فردین آقابزرگی، کارشناس بازار سرمایه، در گفتگو با «آتیهنو» به تحلیل دلایل رشد بازار سهام پرداخته و به بررسی تحولات اخیر بازار سرمایه اشاره میکند. او معتقد است که مجموعهای از عوامل اقتصادی در حال حاضر زمینه بهبود نسبی شرایط بورس را فراهم کرده است. از جمله مهمترین این عوامل، کاهش شتاب رشد در بازارهای موازی است. به گفته آقابزرگی، در بازارهایی مانند طلا، نشانههایی از پایان روند صعودی پرشتاب مشاهده میشود و همینطور در بخشهایی مانند مسکن و خودرو، اگرچه ارزشها حفظ شده، اما جذابیتهای سرمایهگذاری بهطور قابل توجهی کاهش یافته است.
آقابزرگی میافزاید که در مقابل، بازار سهام هنوز از ارزندگی بالایی برخوردار است. بهویژه، ارزش دلاری بازار سرمایه ایران در حال حاضر به حدود ۱۰۰ میلیارد دلار کاهش یافته است، در حالی که در سالهای گذشته این رقم به بیش از ۳۳۰ میلیارد دلار میرسید. این اختلاف قابل توجه نشاندهنده فاصله معنادار بورس با ارزشهای واقعی است و مقایسه آن با سایر بازارها نشان میدهد که بورس همچنان ظرفیت زیادی برای رشد دارد. یکی دیگر از عوامل مهم در رشد بورس، عملکرد مثبت شرکتها است. آقابزرگی با اشاره به گزارشهای سهماهه و ششماهه شرکتها که در سامانه کدال منتشر شدهاند، میگوید که بخش قابل توجهی از بنگاهها توانستهاند در افزایش درآمد حاصل از فروش و سود عملیاتی عملکرد مثبتی ثبت کنند. بهویژه در برخی شرکتها، نسبتهای حاشیه سود بهبود یافته است و در گروهی دیگر، هرچند حاشیه سود کاهش داشته، اما رشد حجم فروش موجب افزایش سود مطلق شده است. این کارشناس بازار سهام همچنین توضیح میدهد که این روندها نشان میدهند که اثرات تورم در صورتهای مالی شرکتها منعکس شده است. این موضوع در نهایت به افزایش سود سهامداران و رشد شاخصهای بازار سرمایه منجر شده است. بدین ترتیب، به رغم چالشها و محدودیتهای موجود، عملکرد مثبت شرکتها و جبران فاصله بورس با سایر بازارها، نشاندهنده چشمانداز مثبت بازار سهام در آینده نزدیک است. آقابزرگی بر این باور است که مجموعهای از این عوامل، از جمله بهبود شرایط اقتصادی و عملکرد مثبت شرکتها، باعث شدهاند که بورس همچنان بازار جذابی برای سرمایهگذاری باقی بماند و به رشد خود ادامه دهد.
چشمانداز کوتاهمدت
فردین آقابزرگی، کارشناس بازار سرمایه، در تحلیل خود از وضعیت بورس ایران به چشمانداز کوتاهمدت بازار اشاره کرده و آن را مثبت ارزیابی میکند. به گفته او، با فرض ثبات شرایط فعلی، دستیابی شاخص کل بورس به سطوح بالاتر تا پایان سال امکانپذیر است. البته این رشد به صورت تدریجی خواهد بود و از آنجایی که جهشهای سریع و پرشتاب محتمل به نظر نمیرسد، پیشبینیها بیشتر بر تداوم روند صعودی در طول زمان تأکید دارند.
آقابزرگی توضیح میدهد که چشمانداز سال آینده ممکن است تحت تأثیر متغیرهای سیاسی و اقتصادی، بهویژه تحولات ژئوپلیتیک قرار گیرد. این تحولات میتوانند عدم قطعیتهایی را برای بازار به همراه داشته باشند. اما با این حال، اگر شرایط اقتصادی کنونی حفظ شود و نرخهای تورم همچنان بالا بماند، بازار سرمایه ایران به مسیر خود ادامه خواهد داد و این روند صعودی بهتدریج رشد خواهد کرد.
در این میان، دولت به عنوان یک عامل تعیینکننده در روند آتی بازار سرمایه مطرح میشود. آقابزرگی تأکید میکند که فعالان بازار انتظار دارند که دولت از مداخلات مستقیم و سیاستهای دستوری فاصله بگیرد. تجربههای گذشته نشان دادهاند که در شرایطی که دولت کمترین دخالت را در بازار سرمایه داشته باشد، بهرهوری اقتصادی بیشتر و بازار بورس عملکرد بهتری خواهد داشت. به گفته او، عدم مداخله به معنای رهاسازی بازار نیست، بلکه به معنای احترام به استقلال نهادهای بازار سرمایه و واگذاری تصمیمگیریها به سازوکارهای قانونی و حرفهای است.
متغیرهای مؤثر در آینده بورس
آقابزرگی در ادامه اظهار داشت که مهمترین وظیفه دولت در قبال بازار سرمایه، تقویت شفافیت، افزایش نقدشوندگی و احترام به قوانین بازار سرمایه است. هرگونه محدودیت در عملکرد ارکان بازار یا فاصله گرفتن از مأموریتهای آنها نهتنها حمایت محسوب نمیشود، بلکه میتواند به بیاعتمادی سرمایهگذاران و بهویژه سهامداران خرد منجر شود.
این کارشناس بازار همچنین به اهمیت رفتار نقدینگی در اقتصاد اشاره کرده و تأکید میکند که در شرایط کنونی، حجم بالای نقدینگی در کشور میتواند به عنوان یک عامل تأثیرگذار در رشد بورس عمل کند. زمانی که بازارهای موازی مانند طلا و مسکن جذابیت گذشته خود را از دست دادهاند، بازار سرمایه میتواند مقصدی منطقی برای جذب این نقدینگیها باشد. با این حال، آقابزرگی هشدار میدهد که این مسیر نباید با تصمیمات ناگهانی، محدودیتهای معاملاتی یا مقررات غیرقابل پیشبینی مسدود شود.
به علاوه، ثبات در قوانین و پرهیز از سیاستهای مقطعی به حفظ اعتماد سرمایهگذاران و جهتدهی صحیح نقدینگی به سمت بازار سهام کمک خواهد کرد. این شرایط میتواند بورس را به یکی از ابزارهای تعادلبخشی مهم در اقتصاد کشور تبدیل کند. در نهایت، آقابزرگی تأکید میکند که نقش روانی و انتظارات سرمایهگذاران باید در نظر گرفته شود، زیرا هرگونه سیگنال متناقض از سوی سیاستگذار میتواند مسیر بازار را دستخوش نوسانات شدید کند. اگر سیاستهای کلان اقتصادی همسو با واقعیتهای بازار باشد و فعالان بازار اطمینان یابند که قواعد بازی بهطور ناگهانی تغییر نخواهد کرد، بورس میتواند نقش اصلی خود را در تأمین مالی بنگاهها، هدایت سرمایهها به سمت فعالیتهای مولد و حفظ ارزش دارایی سهامداران ایفا کند.