عدالت شغلی؛ از فراخوان تا تحقق عملی
در روز سهشنبه دوم دیماه، احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، میزبان جمعی از دانشجویان فعال در حوزه عدالت شغلی بود تا نتایج فراخوان آبان ۱۴۰۴ را بررسی کند. این فراخوان با عنوان «به استقبال ۱۶ آذر برویم» از دانشجویان سراسر کشور دعوت کرده بود تا با ارسال مقالات، یادداشتها و طرحهای تخصصی خود، پاسخ دهند که چگونه عدالت شغلی میتواند نه شعار، بلکه روایت مسلط زندگی جمعی ایرانیان شود. پس از داوری تخصصی، از مجموع ۳۴ طرح دریافتی، ۱۹ طرح پذیرفته و در نهایت هشت طرح به عنوان برگزیده و قابل اجرا انتخاب شدند. میدری در این نشست با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه جامعه به عدالت شغلی، آن را نقطه آغاز خلق ثروت و موتور تحول اجتماعی دانست.
دانشجویان؛ موتور نوآوری اجتماعی
نشست هماندیشی وزیر با دانشجویان، تصویری روشن از ظرفیت نسل نو در بازاندیشی نظامهای شغلی ارائه داد. میدری با ابراز خرسندی از کیفیت آثار و پیشنهادهای ارائهشده، بیان کرد که گزارشهای دانشجویان فراتر از نقد صرف، حامل ایدهها و راهکارهای عملی هستند و میتوانند پایه تحولات واقعی در بازار کار کشور باشند. او تأکید کرد که عدالت شغلی میتواند نقطه شروع یک دگرگونی بزرگ در کاهش نابرابریها و بسترساز خلق ثروت باشد.
دانشجویان از استانهای مختلف کشور، از خوزستان تا خراسان رضوی، طرحهای خود را حول محور «حق بر اولین شغل»، «سامانه ملی عدالت شغلی»، «بورس تجربه» و «سامانه عیار مهارتی» ارائه دادند. این طرحها با تأکید بر شفافیت، کاهش رانت و دسترسی برابر به فرصتها، نشاندهنده گذار از نظام عدالت مدرکمحور به مهارتمحور است.
عدالت شغلی؛ زیرساخت موفقیت جمعی
صابر هنرمند راد در پژوهش خود عدالت شغلی را عامل پیونددهنده رشد اقتصادی و انسجام اجتماعی معرفی کرد و نقشه عملیاتی سه مرحلهای برای تبدیل آن به زیرساخت موفقیت جمعی ارائه داد. کاظم دهناد، دانشجوی دکترای مالی، با ارائه طرح «حق اولین شغل» پیشنهاد کرد که تضمین اشتغال یکساله دولتی برای فارغالتحصیلان زیر ۳۰ سال، زمینهساز بهبود عدالت شغلی باشد و نقش دولت از تسهیلگر به تضمینگر ارتقا یابد. محمدرضا رنجبر محمدی با ارائه ۱۶ راهکار عملی، بر شفافیت ارتقای فرصتها و رتبهبندی عدالت سازمانی تأکید و سامانه ملی سنجش عدالت را معرفی کرد که امکان ثبت گزارشهای مردمی و نظارت بر عملکرد سازمانها را فراهم میآورد. علیرضا دادگر پارسا نیز سند جامع نقشه راه تحقق عدالت شغلی را با محور نهادسازی شایستگی، بازنگری حقوقی قراردادهای کار و اصلاح ساختار ارائه داد و تحقق عدالت شغلی را مسیر شایستگی، مهارت و دادهمحوری دانست.
فناوری و داده؛ ابزار تحقق عدالت
یکی از محورهای مشترک طرحها، استفاده از فناوری برای شفافیت و کاهش تبعیض بود. سامانه ملی عدالت شغلی، سامانه عدالتنما و سامانه عیار مهارتی نمونههایی از این ابتکارات هستند که دسترسی برابر به فرصتها را تضمین میکنند. میلاد جعفری با معرفی طرح «بورس تجربه» هدف از آن را دموکراتیزه کردن دسترسی به بازار کار و غربالگری مبتنی بر مهارت اعلام کرد. مجید پیرهادی با استناد به نرخ بیکاری ۴۰ درصدی فارغالتحصیلان دانشگاهی، لزوم تأسیس سامانه ملی هوشمند هدایت تحصیلی و شغلی را یادآوری کرد تا عدم تقارن اطلاعاتی میان دانشآموزان و بازار کار کاهش یابد و شفافیت برای دانشآموزان مناطق کم برخوردار فراهم شود. اشکان علی محمدی نیز با ارائه سامانه ملی عدالت نما، ناکارآمدی راهکارهای سنتی مانند سهمیههای استانی و آزمونهای متمرکز را یادآوری و بر ضرورت شفافیت و حذف تبعیض تأکید کرد.
روایتسازی؛ شرط لازم تحقق عدالت
میدری بارها تأکید کرد که تحقق عدالت شغلی تنها با اقدامات فنی ممکن نیست و نیازمند تغییر نگاه جامعه و ساخت روایتهای الهامبخش است. او گفت: «روایتها میتوانند اقتصاد را دچار رکود یا شکوفا کنند. برای ساختن روایتهای تازه، نیاز به تغییر نگاه افراد داریم.» او با اشاره به تجربههای تاریخی یادآور شد زمانی که مسئلهای به مطالبهای جمعی تبدیل شود، دگرگونیهای اساسی رخ میدهد و عدالت شغلی نیز میتواند به چنین مطالبهای تبدیل شود. وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی با اشاره به ظرفیت مشارکت مردمی، تأکید کرد که دولت و رئیسجمهور، نگاه پیوند با مردم را سرلوحه قرار دادهاند و مشارکت فعال دانشجویان و جوانان میتواند انرژی آزاد کند که حل مسائل پیچیده اجتماعی و اقتصادی را تسهیل میکند. بدین ترتیب، عدالت شغلی از شعار به ابزار عملی تحول اجتماعی و اقتصادی تبدیل میشود و مسیر تحقق آن با اجرای طرحهای برگزیده دانشجویی هموار شده است.
دانشجویان؛ موتور نوآوری اجتماعی
نشست هماندیشی وزیر با دانشجویان، تصویری روشن از ظرفیت نسل نو در بازاندیشی نظامهای شغلی ارائه داد. میدری با ابراز خرسندی از کیفیت آثار و پیشنهادهای ارائهشده، بیان کرد که گزارشهای دانشجویان فراتر از نقد صرف، حامل ایدهها و راهکارهای عملی هستند و میتوانند پایه تحولات واقعی در بازار کار کشور باشند. او تأکید کرد که عدالت شغلی میتواند نقطه شروع یک دگرگونی بزرگ در کاهش نابرابریها و بسترساز خلق ثروت باشد.
دانشجویان از استانهای مختلف کشور، از خوزستان تا خراسان رضوی، طرحهای خود را حول محور «حق بر اولین شغل»، «سامانه ملی عدالت شغلی»، «بورس تجربه» و «سامانه عیار مهارتی» ارائه دادند. این طرحها با تأکید بر شفافیت، کاهش رانت و دسترسی برابر به فرصتها، نشاندهنده گذار از نظام عدالت مدرکمحور به مهارتمحور است.
عدالت شغلی؛ زیرساخت موفقیت جمعی
صابر هنرمند راد در پژوهش خود عدالت شغلی را عامل پیونددهنده رشد اقتصادی و انسجام اجتماعی معرفی کرد و نقشه عملیاتی سه مرحلهای برای تبدیل آن به زیرساخت موفقیت جمعی ارائه داد. کاظم دهناد، دانشجوی دکترای مالی، با ارائه طرح «حق اولین شغل» پیشنهاد کرد که تضمین اشتغال یکساله دولتی برای فارغالتحصیلان زیر ۳۰ سال، زمینهساز بهبود عدالت شغلی باشد و نقش دولت از تسهیلگر به تضمینگر ارتقا یابد. محمدرضا رنجبر محمدی با ارائه ۱۶ راهکار عملی، بر شفافیت ارتقای فرصتها و رتبهبندی عدالت سازمانی تأکید و سامانه ملی سنجش عدالت را معرفی کرد که امکان ثبت گزارشهای مردمی و نظارت بر عملکرد سازمانها را فراهم میآورد. علیرضا دادگر پارسا نیز سند جامع نقشه راه تحقق عدالت شغلی را با محور نهادسازی شایستگی، بازنگری حقوقی قراردادهای کار و اصلاح ساختار ارائه داد و تحقق عدالت شغلی را مسیر شایستگی، مهارت و دادهمحوری دانست.
فناوری و داده؛ ابزار تحقق عدالت
یکی از محورهای مشترک طرحها، استفاده از فناوری برای شفافیت و کاهش تبعیض بود. سامانه ملی عدالت شغلی، سامانه عدالتنما و سامانه عیار مهارتی نمونههایی از این ابتکارات هستند که دسترسی برابر به فرصتها را تضمین میکنند. میلاد جعفری با معرفی طرح «بورس تجربه» هدف از آن را دموکراتیزه کردن دسترسی به بازار کار و غربالگری مبتنی بر مهارت اعلام کرد. مجید پیرهادی با استناد به نرخ بیکاری ۴۰ درصدی فارغالتحصیلان دانشگاهی، لزوم تأسیس سامانه ملی هوشمند هدایت تحصیلی و شغلی را یادآوری کرد تا عدم تقارن اطلاعاتی میان دانشآموزان و بازار کار کاهش یابد و شفافیت برای دانشآموزان مناطق کم برخوردار فراهم شود. اشکان علی محمدی نیز با ارائه سامانه ملی عدالت نما، ناکارآمدی راهکارهای سنتی مانند سهمیههای استانی و آزمونهای متمرکز را یادآوری و بر ضرورت شفافیت و حذف تبعیض تأکید کرد.
روایتسازی؛ شرط لازم تحقق عدالت
میدری بارها تأکید کرد که تحقق عدالت شغلی تنها با اقدامات فنی ممکن نیست و نیازمند تغییر نگاه جامعه و ساخت روایتهای الهامبخش است. او گفت: «روایتها میتوانند اقتصاد را دچار رکود یا شکوفا کنند. برای ساختن روایتهای تازه، نیاز به تغییر نگاه افراد داریم.» او با اشاره به تجربههای تاریخی یادآور شد زمانی که مسئلهای به مطالبهای جمعی تبدیل شود، دگرگونیهای اساسی رخ میدهد و عدالت شغلی نیز میتواند به چنین مطالبهای تبدیل شود. وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی با اشاره به ظرفیت مشارکت مردمی، تأکید کرد که دولت و رئیسجمهور، نگاه پیوند با مردم را سرلوحه قرار دادهاند و مشارکت فعال دانشجویان و جوانان میتواند انرژی آزاد کند که حل مسائل پیچیده اجتماعی و اقتصادی را تسهیل میکند. بدین ترتیب، عدالت شغلی از شعار به ابزار عملی تحول اجتماعی و اقتصادی تبدیل میشود و مسیر تحقق آن با اجرای طرحهای برگزیده دانشجویی هموار شده است.