هدفگذاری شستا برای تولید نیمی از طلای کشور
مهناز مهرداد روزنامه نگار
شرکت سرمایهگذاری صدر تأمین (تاصیکو) به تازگی ارزیابی عملکرد شش ماهه شرکتهای زیرمجموعه خود را به پایان رسانده و نتایج نشان میدهد که بهرغم چالشهای متعدد اقتصادی و عملیاتی، درآمد عملیاتی و سود خالص هلدینگ رشد قابل توجهی داشته است. سروش کیانی، معاون راهبری و نظارت بر شرکتهای تاصیکو، در گفتوگو با هفتهنامه آتیهنو ضمن تأکید بر تابآوری شرکتها، از مقابله با مشکلاتی همچون ناترازی انرژی، قطعی مکرر برق، اثرات جنگ ۱۲ روزه تحمیلی و نوسانات ارزی خبر داد و خاطرنشان کرد که این هلدینگ با مدیریت صحیح و بهرهگیری از ظرفیتهای صادراتی و تولیدی توانسته عملکرد مالی خود را نسبت به دوره مشابه سال قبل بهبود بخشد و ارزش افزوده قابل توجهی برای سهامداران ایجاد کند.
کمی درباره وضعیت هلدینگ تاصیکو و شرکتهای زیرمجموعه آن توضیح دهید.
شرکت سرمایهگذاری صدر تأمین (تاصیکو) هلدینگ حوزه معدن و فولاد وابسته به شستا و سازمان تأمین اجتماعی است و فعالیت تخصصی خود را در این دو بخش متمرکز کرده است. این هلدینگ در پورتفوی سرمایهگذاری خود معادن متنوعی شامل کائولن، سولفات سدیم، سولفات پتاسیم و محصولات مشتق معدنی مانند کاشی و سرامیک دارد. تاصیکو ۱۷ شرکت فعال زیرمجموعه دارد که از زغال سنگ طبس و مس شهید باهنر تا شرکت معدنی املاح و خاک چینی در سراسر کشور گستردهاند. هدف اصلی هلدینگ حضور در تمام مراحل زنجیره ارزش معدن و استفاده از ظرفیتهای آن برای ایجاد ارزش افزوده است تا سهامداران سازمان تأمین اجتماعی از آن بهرهمند شوند. تاکنون این استراتژی موفق بوده و شرکتها در بخشهای مختلف زنجیره ارزش معدن فعال بوده و به تولید پرداختهاند و امکان مدیریت منابع و توسعه صادراتی برای هلدینگ فراهم شده است.
با توجه به اینکه دولت معمولاً برای رد دیون خود شرکتها را واگذار میکند، وضعیت شرکتهای زیرمجموعه هلدینگ شما چگونه است؟
شرکتهای معدنی، به دلیل زیرساختهای موجود، صنایع تبدیلی و قابلیت صادرات، تابآوری نسبی در شرایط دشوار اقتصادی دارند. این به معنای بیتأثیر بودن آنها از مشکلات اقتصادی نیست، اما امکان کاهش ریسک از طریق صادرات فراهم است. برای مثال، با رکود صنعت ساختمان، برخی محصولات مانند کاشی و سرامیک با تقاضای داخلی پایین مواجه شدهاند، اما هلدینگ با توسعه بازارهای صادراتی توانسته این خلأ را جبران کند. در دیگر بخشها نیز با توجه به ارزش افزوده مواد معدنی، صادرات ابزار کاهش مخاطرات محسوب میشود. برخی شرکتها وضعیت دشوارتری دارند؛ نمونه آن زغال سنگ طبس است که تولیداتش برای ذوبآهن اصفهان در نظر گرفته شده، اما شرایط این شرکت باعث ایجاد محدودیتهایی شده است. با این حال، سایر شرکتهای زیرمجموعه توانستهاند از ظرفیتهای تولیدی و صادراتی خود بهرهبرداری کنند و عملکرد مناسبی داشته باشند. این پاسخ نشان میدهد هلدینگ تلاش کرده از منابع و ظرفیتهای موجود به صورت بهینه استفاده کند و با تمرکز بر صادرات و مدیریت تولید، تابآوری شرکتها را حفظ کند و اثر محدودیتهای اقتصادی بر عملکرد کلی هلدینگ کاهش یابد.
با توجه به تحریمها و شرایط سیاسی کشور، آیا همچنان امکان استفاده از ظرفیتهای صادراتی برای شرکتهای شما وجود دارد؟
طی دو دهه گذشته صادرات ایران همواره با مشکلات و محدودیتهایی مواجه بوده است و تحریمها با شدت و ضعف مختلف بر فعالیتهای صادراتی و وارداتی تأثیر گذاشتهاند. این مسائل نهتنها بر صادرات، بلکه بر تأمین مواد اولیه نیز اثرگذار بوده و شرکتها را با چالشهای متعدد مواجه کرده است. با این حال، فعالیتهای صادراتی ادامه دارد و بازارهایی در کشورهای همسایه وجود دارد که قابل بهرهبرداری هستند. عراق، ترکیه، افغانستان و پاکستان از جمله کشورهایی هستند که شرایط نسبت به سایر بازارها مساعدتر است. شرکتها با استفاده از تجربیات گذشته و توسعه بازارهای هدف تلاش میکنند اثر محدودیتها را کاهش دهند و جریان صادرات را حفظ کنند. هرچند کار دشوارتر شده، اما غیرممکن نیست. هلدینگ تاصیکو بر رفع موانع، مدیریت فرآیندهای صادراتی و توسعه بازارهای همسایه تمرکز دارد. این اقدامها شامل هماهنگی با شرکای تجاری، برنامهریزی لجستیک و استفاده از ظرفیتهای قانونی برای تأمین مواد اولیه است. هدف این است که محدودیتهای تحریمی و سیاسی تأثیر کمتری بر عملکرد شرکتها داشته باشد و جریان صادراتی با کمترین اختلال ادامه پیدا کند، تا هم درآمد حاصل از صادرات حفظ شود و هم ریسک فعالیتهای تولیدی و مالی کاهش یابد.
رویکرد تاصیکو در برابر واگذاری بنگاهها چگونه است؟
بر اساس برنامه هفتم توسعه، دولت دستگاههای اجرایی را ملزم به واگذاری بنگاههای اقتصادی کرده است. وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و زیرمجموعههای آن نیز در این مسیر قرار دارند. مطابق این برنامه، تاصیکو باید از مدیریت مستقیم شرکتها فاصله گیرد و حداکثر کمتر از ۲۰ درصد سهام آنها را در اختیار داشته باشد.
تاصیکو بر واگذاری مسئولانه بنگاهها تأکید دارد و استراتژی هلدینگ تمرکز بر سرمایهگذاری در حوزه فلزات گرانبها مانند طلا و نقره است. شرکتهایی که واگذار میشوند باید به بخشهای مرتبط دارای صلاحیت و توان مدیریتی منتقل شوند تا استمرار عملکرد و سودآوری تضمین شود.
این فرایند واگذاری از شرکتهای کاشی و سرامیک آغاز شده و مراحل اجرایی آن در حال پیگیری است. هدف هلدینگ کاهش ریسک مدیریتی و تمرکز منابع بر حوزههای دارای بازدهی بالاتر است. واگذاریها با هدف ایجاد ثبات عملیاتی، حفظ ارزش شرکتها و استفاده بهینه از ظرفیتهای مدیریتی و سرمایهای انجام میشود و تاصیکو روند آن را به شکل منظم دنبال میکند.
وضعیت شرکت مس باهنر چگونه است؟
شرکت مس باهنر جزو حلقههای پایانی زنجیره ارزش مس محسوب میشود و واگذاری آن به شرکت ملی مس منطقی است تا مدیریت بهتر و توسعه صنعت مس کشور تسهیل شود. تاصیکو آمادگی واگذاری این شرکت را دارد و پیشنهاداتی نیز ارائه شده است. با این حال تا زمانی که امکان واگذاری مسئولانه و دقیق فراهم نشود، برنامههای مدیریتی شرکت برای حفظ سودآوری و ارزش ادامه خواهد یافت. واگذاری تنها زمانی انجام میشود که ظرفیت لازم برای انتقال صحیح مدیریت فراهم باشد. هماکنون زمینه واگذاری سه شرکت کاشی و سرامیک و لعابیران فراهم شده و مراحل اجرایی آن در حال پیگیری است.
وضعیت تولید طلا و نقره و برنامههای تاصیکو در این حوزه چگونه است؟
در سال گذشته، تولید جهانی طلا ۳۶۶۱ تن بوده که تنها ۱۰ تن آن مربوط به ایران است و بخش عمده طلای مورد نیاز کشور وارداتی است. در ۹ ماهه اول سال ۱۴۰۲، نزدیک به ۵۸ تن طلا وارد کشور شده است. با توجه به نیاز موجود و ارزش ارزی محصول، تاصیکو سه پروژه اصلی برای تولید طلا تعریف کرده است.
در اولین پروژه، شرکت طلای تفتان سالانه ۵۰۰ کیلوگرم طلا تولید میکند که هدف اولیه ارتقای آن به یک تن و در پنج سال آینده به پنج تن است. تحقق این هدف به معنای تولید نیمی از طلای فعلی کشور خواهد بود. پروژه دوم کارخانه طلای کردستان است که ظرفیت تولید ۵۰۰ کیلوگرم دارد و قرار است تا پایان سال تست سرد آن انجام شود. پروژه نقره رنگان نیز با ظرفیت ۶۳ تن در حال اجرا است. توسعه پروژه طلای تفتان مهمترین طرح هلدینگ در این بخش است و درخواست ملی شدن آن از سوی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی به ریاست جمهوری ارائه شده است. این طرح با دستور پیگیری دکتر پزشکیان در حال طی مراحل قانونی است. در صورت تحقق اهداف طراحی شده، پروژه توسعهای طلای تفتان میتواند نقش پیشران توسعه همهجانبه استان سیستان و بلوچستان را ایفا کند و تأثیرات اقتصادی و اشتغال قابل توجهی در این منطقه ایجاد کند.
عمدهترین و اصلیترین برنامههای تاصیکو برای امسال و سال آینده از چه قرار است؟
به طور کلی در شش ماهه دوم سال جاری نیز تلاش بر این است تا در قیاس با شش ماه اول امسال، ریسکها را کاهش دهیم؛ بطور مثال در حوزه تأمین نقدینگی به دنبال روشهای تأمین مالی جدیدتر و با هزینه کمتر هستیم. در بحث انرژی نیز خوداتکایی در تأمین انرژی با توجه به انرژیهای تجدیدپذیر در دستور کار قرار داشته و اکنون برخی مجموعهها مانند شرکت خاک چینی انرژی مورد نیاز خود را تأمین میکنند و در زمینه کارخانجات طلا نیز با بنیاد علوی نیز همکاریهایی صورت گرفته تا هم انرژی مورد نیاز این کارخانجات و هم بخشی از نیاز مردم منطقه تولید شود و هم اینکه یک منبع درآمد پایدار برای مردم روستایی اطراف معادن ایجاد شود. همچنین در موضوع تحقیق و توسعه و توسعه صادرات تمرکز جدی وجود دارد. از سوی دیگر، نگاه ما آن است که چه در میان شرکتهای هلدینگ و چه تمامی شرکتها و موسسات زیرمجموعه وزارت کار نوعی همافزایی شکل بگیرد تا شاهد ایجاد ارزش افزوده بیشتر و کاهش ریسکهای عملیاتی و اجرایی باشیم.
اصلیترین چالشهای فعلی شرکت چه هستند؟
در تمامی مواردی که برنامهای برای آنها داریم چالشهای مختلفی نیز وجود دارد اما اگر بخواهیم به اصلیترین موارد اشاره کنیم بحث تأمین انرژی در سالهای اخیر آسیب زیادی به واحدهای ما زده و بخش قابل توجهی از تولید آنها را با مشکل مواجه کرده است. اینکه در بحث تأمین انرژی همکاریهای لازم صورت گیرد و در زمینه توسعه تجدیدپذیرها تسهیلگری شود، امر بسیار مهمی است. مضاف بر این، حمایت و کمک در راستای توسعه صادرات امری بسیار حیاتی است که در این راستا حمایتهای پولی و بانکی، تأمین و انتقال ارز نقش مهمی دارد. اکنون در موارد متعدد شاهدیم شرکتها برای تأمین مواد اولیه مورد نیاز خود که تولید داخل ندارد؛ برای تأمین ارز با چالش و تاخیر مواجه میشوند و همکاری بیشتر بانک مرکزی و وزارتخانههای مرتبط با این موضوع نوعی ضرورت است. در فضای کلان اقتصاد هم چنانچه از نااطمینانی موجود فاصله بگیریم و اگر دستورالعملهای مالیاتی، بیمهای و قانونی که در موارد متعدد به مانعی بر سر راه کار تبدیل میشوند برداشته یا اصلاح شود، بیشک شاهد رشد تولید خواهیم بود. بهبود زیرساختهای تولید از دیگر نیازهای مهم است و بخش قابل توجهی از این موضوع به اصلاح مقررات و قوانین مربوط میشود.
اقدامات تاصیکو در زمینه ایمنی معادن و HSE
تاصیکو در حوزه ایمنی معادن و HSE بر شناسایی و حل ریشهای مسائل تمرکز دارد. معادن با ریسک بالا، به ویژه زغال سنگ، نیازمند اقدامات ویژه برای کاهش خطر هستند. هلدینگ با مکانیزهسازی معادن تلاش کرده تا ریسکها به حداقل برسند. این طرح در معدن زغال سنگ طبس به نتیجه رسیده و عملیات اجرایی آن تا پایان ماه آغاز میشود که منجر به کاهش قابل توجه کار یدی خواهد شد.
برداشت مسئولانه از معادن و رعایت استانداردهای HSE خط قرمز هلدینگ است. یک واحد تخصصی به طور مستمر وضعیت ایمنی معادن و عملکرد شرکتها را بررسی و ارزیابی میکند. هدف این واحد شناسایی ریسکها و کاهش وقوع حوادث تا حد امکان است.
این اقدامات شامل نظارت بر فرایندهای تولید، استفاده از تجهیزات ایمن، آموزش پرسنل و برنامهریزی عملیاتی برای مقابله با خطرات احتمالی است. تمرکز اصلی بر پیشگیری و کاهش مخاطرات انسانی و محیطی است تا ایمنی کارکنان تضمین شود و عملیات تولید با کمترین اختلال ادامه یابد.